جستجوی پیشرفته
بازدید
16778
آخرین بروزرسانی: 1394/09/21
خلاصه پرسش
آیا ادیان گذشته مانند یهود و مسیحیت نیز نمازهایی مانند مسلمانان داشته‌اند؟
پرسش
پیامبران قبل از حضرت محمد(ص) چگونه نماز می‌خواندند؟
پاسخ اجمالی
قرآن کریم به وجود نماز و انجام آن از سوی پیامبران(ع) و مؤمنان در شرایع گذشته تصریح دارد. و این نشانگر آن است که اصل نماز نه تنها در اسلام، بلکه در ادیان الهی سابق نیز وجود داشت. علاوه بر منابع اسلامی، از عهد قدیم نیز وجود نوعی از نماز برداشت می‌شود: «هنگامی که [دانیال] به خانه رسید به بالا خانه رفت و پنجره‌ها را که رو به اورشلیم بود، باز کرد و زانو زده دعا نمود. او مطابق معمول روزی سه بار نزد خدای خود دعا می‌کرد و او را پرستش می‌نمود». امروزه نیز در دین یهود در اصل و کلیات مسئله نماز، اختلافی میان فرقه‌های مختلف یهودی نیست.
بر اساس قرآن، عیسای پیامبر(ع) نیز از اقامه‌کنندگان نماز بود، اما در مسیحیت امروزی، شریعت به معنایی که در اسلام و یهودیت مشاهده می‌کنیم، وجود ندارد. البته می‌دانیم که دستورات این دین، تحریف شده و بسیاری از آنچه عیسای مسیح(ع) بدان ملتزم بوده و توصیه کرده، امروزه در متون مقدس مسیحیان وجود ندارد. با این وجود تعدادی دعا، در برخی زمان‌های خاص؛ مانند روز یکشنبه خوانده می‌شود و حتی شاید بتوان مراسمی؛ مانند عشای ربانی را نیز در زمره دعاها قرار داد. بنابراین، نماز به معنای مطلق دعا در مسیحیت امروزی وجود دارد، ولی حکم اجباری نماز ‌را نمی‌توان در آن‌جا یافت.
 
پاسخ تفصیلی
ارتباط بین انسان‌ها و خداوند از جمله مسائل مهمی است که در ادیان آسمانی، بدان پرداخته شده است. این ارتباط با نمادهای مختلفی ظهور و بروز پیدا کرده که نماز از مهم‌ترین و اصلی‌ترین آنها می‌باشد. اصل نماز نه تنها در اسلام، بلکه در ادیان الهی سابق نیز وجود داشته است.
اصل وجود نماز در ادیان آسمانی براساس منابع اسلامی
برخی از آیات قرآن به وجود نماز در شرایع گذشته، تصریح دارند: حضرت ابراهیم(ع)، پس از آن‌که همسر و فرزندش را در بیابان خشک مکه رها کرد، هدف خود از این کار را اقامه نماز دانست‏: «پروردگارا! من بخشی از خاندانم را در سرزمین بی‌آب و علفى، در کنار خانه‌اى که حرم تو است، ساکن ساختم تا نماز را برپا دارند».[1]
ابراهیم(ع)، از خداوند توفیق اقامه نماز را براى خود و فرزندانش درخواست کرد: «پروردگارا! مرا و فرزندانم را برپا کننده نماز قرار ده! پروردگارا! و دعاى مرا بپذیر!».[2]
توصیه بنی‌اسرائیل به اقامه نماز نیز در قرآن نقل شده است: «و چون از فرزندان اسرائیل پیمان محکم گرفتیم که جز خدا را نپرستید، و به پدر و مادر و خویشان و یتیمان و مستمندان نیکى کنید ... و نماز را برپا دارید».[3]
در منابع حدیثی نیز، مطالبی می‌یابیم که نشانگر وجود اصل نماز در ادیان سابق است:
در حدیثى قدسی،‌ خداوند به موسى(ع) فرمود: «بر تو باد نماز؛ چرا که نزد من، جایگاهى ویژه و پیمانى محکم دارد».[4] امام صادق(ع) فرمودند: «همانا خداوند شریعت‌هاى نوح، ابراهیم، موسى و عیسى(ع) را به محمد(ص) عطا فرمود، [و آن شرایع عبارت است از:] توحید، اخلاص، ترک بت‌پرستى، و فطرت حنیفی آسان، نه گوشه‌گیرى و صحرا گردى (کناره‌گیرى از عموم) ... آن‌گاه در آن شرایع مقرّر فرمود؛ نماز، زکات، روزه، حج، امر به معروف و نهى از منکر، حلال و حرام، میراث‌ها، حدود، فرائض و جهاد در راه خدا را اقامه کنند...».[5]
اینها مطالبی از منابع اسلامی بود که نشان از وجود نماز در دیگر ادیان الهی دارد که از برخی از آنها، شباهت پاره‌ای از جزئیات نمازشان با نماز مسلمانان نیز برداشت می‌شود.
دستور به نماز در تورات و انجیل
علاوه بر قرآن کریم، متون مقدسی که امروزه مورد پذیرش یهودیان است نیز به نماز (هم به معنای هرگونه دعا و هم در قالبی خاص) دستور داده است:
«چنین مقرّر است که اگر به فرامینی که من امروز به شما فرمان می‌دهم جدّاً گوش فرا دهید و خداوند خالق خود را دوست بدارید و او را با تمام قلب و جان خود عبادت نمایید...».[6]
«هنگامی که [دانیال] به خانه رسید به بالا خانه رفت و پنجره‌ها را که رو به اورشلیم بود، باز کرد و زانو زده دعا نمود. او مطابق معمول روزی سه بار نزد خدای خود دعا می‌کرد و او را پرستش می‌نمود».[7]
در متون مقدس مسیحیان نیز گفتاری از عیسی(ع) وجود دارد که به وجود نمازخانه اشاره داشته و به نوعی تأیید اصل وجود نماز می‌باشد: «و [عیسی] به مردم تعلیم می‌داد و می‌گفت: آیا کتاب خدا نمی‌فرماید: خانه من نمازخانه‌ای برای جمیع ملل خواهد بود؟ اما شما آن‌را کمین‌گاه دزدان ساخته‌اید».[8]
در این‌جا توجه به این نکته ضروری است که کیفیت و چگونگی عبادت و بپا داشتن نماز در هر عصری می‌تواند متفاوت باشد و طبیعتاً هم مخاطبان و هم دوران ارسال هر پیامبری، نقش مهمی در شکل خواسته شده از نماز دارد. در همین راستا،‌ چون بخش وسیعی از عبادت یهود در گذشته، مراسم تقدیم قربانی‌ها بود، دعای لفظی هم در کنار آن قرار می‌گرفت.[9] اما پس از ویرانی معبد مقدس یهودیان در بیت المقدس، اصل عبادت یهود بر دعاهای کلامی به عنوان نماز قرار گرفت و با گذشت زمان؛ آیین و متن نمازها شکل مدوّن امروزی را به خود گرفت.
نماز و دعا در میان یهودیان امروزی
اختلاف در برخی جزئیات نماز، در میان فرقه‌های مختلف یهودی، امری طبیعی است. اما به نظر می‌رسد در اصل و کلیات آن، اختلافی میان فرقه‌های یهودی نیست. ما در این‌جا خلاصه‌ای از چند مقاله پیرامون نماز که توسط انجمن کلیمیان ایران ارائه شده را ذکر می‌کنیم.
نماز در عبری «تفیلا» نامیده می‌شود. تفیلا به دو بخش کلی؛ «تفیلای عادی» و «تفیلای ویژه» تقسیم می‌گردد.
الف. تفیلاهای عادی
این تفیلا در ایام عادی هفته (شنبه شب تا بعد از ظهر جمعه) خوانده می‌شود. که به ترتیب عبارتند از:
1. شَحَریت (صبح)
2. مینحا (بعد از ظهر)
3. عَرویت (شام گاه)
زمان مجاز برای خواندن تفیلای شحریت (صبح) از حدود یک ساعت قبل از طلوع آفتاب تا حدود 4 ساعت پس از آن است. تفیلای مینحا (بعد از ظهر) نیم ساعت پس از ظهر شرعی تا دقایقی پس از غروب آفتاب خوانده می‌شود و خواندن تفیلای عرویت (شام‌گاه) از غروب آفتاب تا قبل از سپیده دم روز بعد است.
در کلیه تفیلاهای فوق یک بخش اصلی به نام «لَحَش» وجود دارد که والاترین قسمت (نماز) می‌باشد. این بخش شامل هجده دعا می‌شد که بعدها یک دعای دیگر در میان آن جای گرفت.
این «لحش» با مدح و ستایش خداوند و ذکر اعتبار معنوی اجداد اولیه یهود (حضرت ابراهیم، اسحاق و یعقوب) آغاز می‌گردد. سپس دعاهایی در طلب عقل و دانش، پذیرش توبه، عفو، برکت، عدالت، حمایت الهی از صادقان، ظهور ناجی جهان و توجه به دعای مؤمنین خوانده می‌شود. در نهایت این بخش، با دعاهایی در مدح خداوند و تقاضای صلح و سلامتی، پایان می‌یابد.
نماز جماعت در یهود با حضور حداقل ده نفر مرد بالغ (بالای 13 سال) برگزار می‌شود. در نماز جماعت، یک نفر به عنوان پیش‌نماز ، نماز را جز در بخش لَحَش (دعای اصلی نماز) با صدای بلند می‌خواند.
مقدمات و مؤخرات نماز صبح طولانی‌تر از دیگر نوبت‌های دیگر است، اما در هر سه نماز، از گزیده تورات، تلمود، مزامیر داوود و متون مربوط به تفیلا استفاده شده است.
شرایط خواندن تفیلا به طور خلاصه عبارت است از:
پاکی مکان و بدن نمازگزار و پوشیده بودن بدن در حد معمول.
به‌علاوه؛ در برخی از نمازها، مردها از دو نماد دیگر به نام‌های «صیصیت»[10] و «تفیلین»[11] استفاده می‌کنند.
2. تفیلاهای ویژه
- شبات (شنبه): در شب و روز شنبه متن لَحَش (دعای اصلی نماز) و مقدمات و مؤخرات تفیلاها تغییر می‌کند و عمدتاً به موضوع قداست روز شنبه اختصاص می‌یابند. همچنین صبح روز شنبه علاوه بر تفیلای شحریت (نماز صبح) یک نوبت تفیلای اضافی (نماز دیگر)  تحت عنوان «موساف» نیز خوانده می‌شود.
- رُوش حُودِش (اول ماه عبری).
- اعیاد سه گانه و اول سال نو عبری:
«پسح» و «شاووعوت» در بهار
«سوکوت» در ابتدای پاییز.
- یوم کیپور.
دعاهای غیر از تفیلا
غیر از نوبت‌های رسمی تفیلا (نماز)، استفاده از نعمت‌های جهان نیز عموماً مستلزم ادای دعای ویژه‌ای تحت عنوان «براخا» یا برکت است. قبل از خوردن هر خوراکی یا نوشیدنی دعایی خاص گفته می‌شود. حتی برای بوئیدنی‌ها، پوشیدن لباس نو، انجام فریضه‌ای که شرع آن‌را دستور داده است (مانند استفاده از صیصیت و تفیلین) دعای خاص آن موضوع گفته می‌شود. مشاهده برخی پدیده‌های طبیعی مانند دیدن اولین شکوفه‌های درختان، دیدن ماه نو (از هفتم تا
چهاردهم ماه قمری)، رعد و برق، رنگین کمان و غیره نیز انسان یهودی را ملزم به ادای دعا و شکرانه می‌سازد. حتی وضعیت‌های غم‌انگیز (مانند از دست دادن بستگان درجه اول یا زیارت قبور) دعاهای خاص خود را دارند. رفتن به سفر یا بازگشت از آن، برخاستن از بستر بیماری یا آزادی از زندان و بسیاری موارد دیگر، همگی دعا یا براخاهای مخصوصی دارند که تحت احکام معین ادا می‌شوند.[12]
نماز در مسیحیت امروزی
از برخی آیات قرآن و روایات بر می‌آید که عیسای مسیح(ع) نیز عبادتی خاص به نام نماز داشته است. معاویه بن وهب از امام صادق(ع) پرسید: بالاترین و برترین چیزى که بندگان بدان وسیله به پروردگارشان تقرّب می‌جویند و نیز دوست داشتنی‌ترین و خوشایندترین آنها نزد خداوند چیست؟ آن‌حضرت فرمود: «من چیزى را بعد از معرفت به خدا نمی‌شناسم که از نماز بهتر باشد، مگر نمی‌بینى بنده صالح خدا عیسى بن مریم گفت: پروردگارم، مرا به نماز سفارش (امر) فرموده است[13]».[14]
البته می‌دانیم که مسیحیت امروزی، دینی تحریف شده از مسیحیت واقعی است که حضرت عیسی(ع) آن‌را آورده است. در مسیحیت امروزی، شریعت به معنایی که در اسلام و یهودیت وجود دارد، منع شده و تنها برخی از امور به عنوان آداب کلیسایی مورد استفاده قرار می‌گیرند.[15]
در مسیحیت نماز به معنای اسلامی و یهودی آن، وجود ندارد اما دعاهایی در برخی زمان‌های خاص؛ مانند روز یکشنبه خوانده می‌شود و حتی شاید بتوان مراسمی چون عشای ربانی را نیز در جرگه دعاها قرار داد.
بنابراین، نماز به معنای دعای مطلق در مسیحیت امروزی نیز وجود دارد، ولی شکل خاصی از دعا و عبادت که تا حدودی مانند نماز مسلمانان بوده و انجام آن نیز لازم و واجب باشد را نمی‌‌توان در آن‌جا یافت.
 

[1]. ابراهیم،‌ 37.
[2]. ابراهیم، ‌40.
[3]. بقره، ‌83.
[4]. ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، تحف العقول عن آل الرسول(ص)، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، ص 492، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، 1404ق.
[5]. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 2، ص 17، تهران، دارالکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق؛ برقی، احمد بن محمد بن خالد، المحاسن، محقق، مصحح، محدّث، جلال الدین،‏ ج 1، ص 287، قم،‌ دارالکتب الإسلامیة، چاپ دوم، 1371ق.
[6]. تثنیه، 11: 13، ترجمه انجمن کلیمیان ایران.
[7]. دانیال، 6: 11، ترجمه انجمن کلیمیان ایران.
[8]. مرقس، 11: 15.
[9]. ر. ک: کتاب مقدس،‌ سِفر لاوی.
[10]. «صیصیت»، شامل پارچه‌ای است که بالا تنه را می‌پوشاند و در چهارگوشه آن بندهایی به روش خاص گره خورده‌اند و نشانی از احکام الهی هستند.
[11]. «تفیلین»، از دو محفظه چرمی تشکیل شده است که توسط بندهای چرمی، به بازو و پیشانی بسته می‌شوند. داخل این محفظه‌ها آیاتی از تورات (به صورت دست نوشته بر روی پوست دباغی شده مخصوص) قرار دارند.
[13]. مریم، 31. وَ أَوْصانی‏ بِالصَّلاةِ.
[14]. شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، ج 1، ص 210، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، 1413ق.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    933875 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    630795 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    585854 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    457491 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    452837 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    403942 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    389756 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    385851 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    342617 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • نزدیکی با همسر از طریق مقعد در صورت رضایت او چه حکمی دارد؟
    335249 Laws and Jurisprudence
    مراجع محترم تقلیدی که فرموده اند : دخول در پشت (مقعد) «کراهت شدیده» دارد[1]، کراهت شدیده به این معنا است که چنین چیزی مورد پسند خداوند نیست و اگر آن را انجام ندهد بهتر است ولی گناهی برای انجام دهنده آن نوشته نمی شود. باید توجه داشت در مورد ...