جستجوی پیشرفته
بازدید
3474
آخرین بروزرسانی: 1393/11/03
خلاصه پرسش
مگر خداوند از روحیه و وضعیت سپاه اسلام خبر نداشت که نظرش را در دو آیه پیاپی در سوره انفال تغییر می‌دهد؟
پرسش
با توجه به آیات 65 و 66 سوره انفال؛ مگر خداوند از روحیه و وضعیت سپاه اسلام اطلاعی نداشت که در دو آیه پشت سر هم نظرش را تغییر می‌دهد؟
پاسخ اجمالی
در این دو آیه شریفه می‌خوانیم:
«اى پیامبر، مؤمنان را به جهاد برانگیز. اگر از [میان‏] شما بیست تن، شکیبا باشند بر دویست تن چیره می‌شوند، و اگر از شما یکصد تن باشند بر هزار تن از کافران پیروز می‌گردند، چرا که آنان قومی‌اند که نمی‌فهمند».[1]
«اکنون خدا بر شما تخفیف داده و معلوم داشت که در شما ضعفى هست. پس اگر از [میان‏] شما یکصد تن شکیبا باشند بر دویست تن پیروز گردند، و اگر از شما هزار تن باشند، به توفیق الهى بر دو هزار تن غلبه کنند، و خدا با شکیبایان است».[2]
هرچند که این دو آیه در قرآن پشت سر هم قرار گرفته‌اند، ولی این ترتیب، به این معنا نیست که این دو آیه در یک زمان نازل شده‌اند؛ چرا که بسیاری از سوره‌ها، خصوصاً سوره‌های بزرگ، به صورت تدریجی نازل شده و طی مرور زمان تکمیل می‌شدند. برخی از مفسران به این مسئله تصریح کرده‌اند که آیه اول مربوط به اوائل ظهور اسلام و آیه دوم مربوط به مدت زمانی بعد از نزول آیه قبل است.[3]
برخی روایات نیز به همین مسئله اشاره دارد؛ امام صادق(ع) فرمود: «... مگر نمی‌دانید که خدا در ابتدای کار بر مؤمنان واجب کرد که هرکدام با ده مشرک بجنگند و اجازه ندارند که در این حالت عقب‌نشینی کنند ... سپس از روی رحمتش این حکم را تغییر داد و هر نفر را در مقابل دو نفر قرار داد...».[4]
روایاتی که در منابع اهل سنت آمده نیز بیانگر این مطلب است که این دو آیه با هم نازل نشده‌اند؛ بلکه آیه دوم، مدت‌ها بعد از آیه اول نازل شده است. در برخی از این روایت‌ها تصریح شده است که آیه اول مربوط به جنگ بدر بوده و پس از اتمام جنگ بدر، آیه دوم نازل شد.[5]
اما این‌که چرا خداوند این حکم را تغییر داد با این‌که او عالم و حکیم است و کسی که حکیم و به همه چیز عالم باشد، نباید از او دو حکم مختلف صادر شود، مفسران در پاسخ گفته‌اند: این دو حکم مختلف، ‌با توجه به روحیه و اوصاف مسلمانان و نیز کافران نازل شده است. معنای ضعف در این آیه، ضعف در فقاهت در دین(به معنای عام آن) و ضعف روحی و کم بودن صبر و استقامت مخاطبان است. زمانی که آیه اول نازل شد، نیروی باطنی و ایمانی و روحی یک مسلمان،‌ بیشتر از نیروی باطنی ده مشرک بود. از این‌رو؛ از این افراد خواسته شد که مقاومت شدیدی در مقابل کافران داشته باشند. ولی بعد از مدت کمی این نیرو افول کرد و به اندازه‌ای رسید که فقط در مقابل دو کافر می‌توانست استقامت داشته باشد.[6] البته برخی نیز قائل به نسخ[7] شده و آیه اول را منسوخ دانسته‌اند.[8]
 

[1]. انفال، 65.
[2]. انفال، 66.
[3]. قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، ج 1، ص 280،‏ قم، دار الکتاب، چاپ سوم، 1404ق.
[4]. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج 5، ص 69، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق.
[5]. سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور فی تفسیر المأثور، ج 3،‌ ص 200 - 201، قم، کتابخانه آیة الله مرعشی نجفی، 1404ق.
[6]. طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج 9، ص 123، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ پنجم، 1417ق.
[7]. نسخ در اصطلاح، به معنای برداشتن امری که در شریعت اسلامی ثابت است و این به جهت پایان یافتن زمان آن است.
[8]. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه: بلاغی‏، محمد جواد، ج 4، ص 857، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، 1372ش.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    926064 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    616844 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    548515 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    452335 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    439821 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    388188 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    385081 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    376543 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    338589 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    327042 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...