جستجوی پیشرفته
بازدید
8344
آخرین بروزرسانی: 1388/08/25
 
کد سایت fa6789 کد بایگانی 6509 نمایه قوم ثمود در سرزمینی پر از چشمه های آب و باغهای رنگارنگ
اصطلاحات صالح
گروه بندی اصطلاحات سرفصل‌های قرآنی|پیامبران
خلاصه پرسش
بر اساس آیات 146 تا 148 سوره شعراء، قوم ثمود در سرزمینی پر از چشمه های آب زندگی می نمودند، اما در آیه 28 سوره قمر، می گوید در سرزمین آنها، تنها یک چشمه آب وجود داشته، به نظر شما کدام یک از موارد فوق صحیح است؟
پرسش
بر اساس آیات 146 تا 148 سوره شعراء، قوم ثمود در سرزمینی پر از چشمه های آب و باغهای رنگارنگ زندگی می نمودند، اما در آیه 28 سوره قمر، وضعیت آنان چنان ترسیم شده است که گویا در سرزمین آنها، تنها یک چشمه آب وجود داشته که آنان مجبور بودند آب اندک آن را با شتر صالح تقسیم نمایند. به نظر شما کدام یک از موارد فوق صحیح است؟
پاسخ اجمالی

نگاه دقیق به جزئیات موجود در آیات و روایات پیرامون داستان تقسیم آب، میان قوم ثمود و شتر صالح نشان می دهد که سرزمین آنها حتی پس از خروج این شتر از دل کوه، سرزمینی پرآب بوده است و آنچه در نهایت این قوم را به طغیان و سرکشی در برابر فرمان خدا و کشتن شتر کشاند، فشار ناشی از کمبود آب در اثر تقسیم آن میان آنها و شتر نبود، بلکه علت اصلی ، روحیه لجوجشان بود که نمی توانستند تحمل کنند همه آب های سرزمینشان یک روز در میان وقف شتر باشد و حتی با وجود این که در روز نوبت شتر، همه نیازشان با شیرش برآورده می شد، آنها حق هیچ گونه استفاده ای نداشته باشند. کاربرد واژه «الماء» برای اشاره به منابع آبی این سرزمین در آیه 28سوره قمر به جای واژه «عیون» که در آیه 147سوره شعراء به کار رفته است، به هیچ وجه بیانگر کم آبی نیست؛ بلکه نشان دهنده دو شیوه متفاوت به کار گیری زبان است که در اولی از آب های آن سرزمین به صورت یک واحد منسجم سخن رفته است و در دومی به صورت تفصیلی و با بیان ویژگی.

پاسخ تفصیلی

قوم ثمود مردمانی بودند که با بهره گیری از نعمت های فراوان طبیعی توانسته بودند زندگی مرفهی برای خود فراهم آورند. یکی از این نعمت های طبیعی، کشاورزی پررونق آنها، در نتیجه وجود آب فراوان در سرزمینشان بود. قرآن کریم پرآبی سرزمین آنها را به وسیله سخن حضرت صالح (ع) خطاب به ایشان ترسیم می کند که «آیا شما را در آنچه این جا دارید آسوده رها می کنند؟ در باغ ها و کنار چشمه ساران»؟[1]

جیره بندی آب در سرزمین قوم ثمود

هنگامی که خداوند حضرت صالح را به پیامبری قوم ثمود برانگیخت و او قوم خود را به عبادت پروردگار دعوت کرد، آنها نسبت به دعوت وی اظهار شک و تردید کردند.[2]  پس از آن که به دعوت صالح پاسخ ندادند و در برابر اصرارهای وی سرکشی کردند، گفتند که ما به تو ایمان نمی آوریم، مگر این که بتوانی از میان یک کوه سنگی و سخت، شتری بیرون آوری.[3] به قدرت خداوند این پدیده به عنوان معجزه حضرت صالح محقق شد و او برای این که به مردم خویش بفهماند که این شتر، معجزه ای از جانب خداوند است خطاب به آنها گفت: «ای قوم من، این ماده شتر خدا است که برای شما پدیده ای شگرف است...».[4] آن گاه خداوند به پیامبر خویش این گونه وحی کرد: «و به آنان خبر ده که آب میانشان بخش شده است: هر کدام را آب به نوبت خواهد بود»[5] و به این ترتیب مردمان این قوم دریافتند که از این پس آب میان آنها و این شتر جیره بندی خواهد شد.

سازگاری آیه های بیانگر جیره بندی آب در سرزمین ثمود با آیه بیانگر فراوانی آب

قوم ثمود برای رها شدن از دعوت های مکرر پیامبر خویش - و به خیال این که او از عهده برآوردن خواسته عجیب آنها برنخواهد آمد – از او خواستند که از خدایش بخواهد که برای آنها شتری از دل کوه بیرون آورد. خداوند نیز برای نشان دادن حقانیت پیامبر خویش این معجزه را به وی داد، اما به جهت لجاجت و بهانه جویی آنها برای این شتر شرایط ویژه ای معین فرمود. قرآن کریم در این باره می فرماید: «ما برای آزمایش آنان [آن] ماده شتر را فرستادیم و [به صالح گفتیم:] مراقب آنان باش و شکیبایی کن»[6]. حضرت صالح پس از رساندن پیام خداوند به مردم، این شتر را نشانه ای از جانب خدا برای آنها معرفی کرد و به آنها فرمان داد که شتر را آزاد بگذارند تا هر طور که خواست تغذیه کند و به شتر آسیبی نرسانند؛ چرا که نتیجه آن عذابی دردناک خواهدبود.[7] به این ترتیب آزمایش قوم ثمود همان آزادی عمل شتر و از سوی دیگر محدودیتی بود که خداوند از طریق تقسیم آب موجود در آن سرزمین - میان مردم و شتر - برای این قوم ایجاد کرد. پس علت تقسیم آب به هیچ وجه کمبود آب نبوده؛ بلکه آزمایشی از جانب خداوند بوده است.

پاسخ به ادعای ناسازگاری این دو گروه آیه

ممکن است گفته شود از آیه بیانگر تقسیم آب میان قوم ثمود و شتر[8] این گونه برمی آید که منابع آبی در این سرزمین کم بوده است؛ در غیر این صورت چه علت دیگری برای جیره بندی آب می توان تصور کرد؟

در این آیه بر خلاف آیه ای که بیانگر وجود چشمه های فراوان در سرزمین قوم ثمود است[9] سخنی از چشمه های فراوان نیست؛ بلکه از منبع آب آنها با واژه «الماء» سخن رفته است.[10] به این ترتیب باید پذیرفت که دو گروه از آیات، دست کم دچار یک تعارض ظاهری هستند که باید از میان برداشته شود.

برطرف نمودن این تعارض ظاهری، در گرو دانستن جزئیات این ماجرا است. آیه های در بردارنده این داستان توضیح زیادی در این باره ارائه نمی دهند، جز این که یکی از این آیه ها بیانگر این است که آن شتر سهمی از آب های سرزمین داشته است.[11] آنچه از این آیه فهمیده می شود این است که تقسیم آب میان مردم و شتر بر اساس زمان بوده و روزهای معینی نوبت استفاده مردم از آب بوده است. اما این که این تقسیم چگونه نسبت بندی شده بوده است نیازمند مراجعه به روایت های اهل بیت است.

بر اساس روایتی از امام صادق (ع) خداوند به حضرت صالح وحی کرد به مردم بگوید که خدا برای این ماده شتر در ازای هر یک روزی که شما از آب استفاده می کنید، حق استفاده از آب به مدت یک روز را مقرر کرده است. به این ترتیب روزهایی که نوبت آب شتر بود مردم حق استفاده از آب را نداشتند و به جای آن شیر شتر را می دوشیدند و این شیر برای همه مردم آن سرزمین کافی بود. در مقابل، روزهایی که نوبت آب مردم می رسید آن شتر به سراغ آب نمی رفت و آب نمی نوشید.[12]به این ترتیب در سخنان معصومین سخن از کمبود آبی که در نتیجه آن مردم به ستوه آمده باشند به میان نیامده است؛ بلکه علت ناخشنودی مردم محرومیت یک روز در میان از آب بیان شده است که آن نیز به سبب برآورده نشدن نیازشان نبوده است؛ چراکه شیر شتر پاسخ گوی نیاز همه آنها بود.

اما این که در آیه 147سوره شعراء سرزمین قوم ثمود دارای چشمه های فراوان (عیون) معرفی شده و در آیه 28سوره قمر واژه «الماء» به کار رفته است در حقیقت استفاده از اسلوب های مختلف بیانی است؛ به این معنا که منابع آبی این سرزمین در جایی با بیان ویژگی شان که به صورت چشمه بوده اند و در جای دیگر به صورت کلی و با عنوان کلی «آب» ذکر شده اند. به بیان دیگر آب در همان حال که آب است می تواند شامل چشمه های فراوانی باشد و به این ترتیب اشکالی ندارد که آب مذکور در آیه 28سوره قمر آب همان چشمه های مذکور در آیه 147سوره شعراء باشد. مؤید این مطلب آیه 12سوره قمر می باشد که در آن هم از واژه "عیون" و هم از واژه "الماء" استفاده شده است به این بیان که: " وَ فَجَّرْنَا الْأَرْضَ عُیُونًا فَالْتَقَى الْمَاءُ عَلىَ أَمْرٍ قَدْ قُدِر" که در آن، واژه "الماء" برای مجموعه ای ازآبهای چشمه های زمین و آبهای فرو فرستاده شده از آسمان به کار رفته است. بر این اساس، نباید استفاده از این واژه را در توصیف سرزمین ثمود، به معنای مقدار کمی از آب دانسته و آن را در تعارض با آیاتی دانست که نشانگر وجود چشمه های فراوان در سرزمین آنهاست.



[1] .شعراء، 147-146.

[2].هود، 62-61.

[3].کلینی، محمد،الکافی، ج 8، ص187، ح 214، دارالکتب الاسلامیة، تهران، 1365 ه ش.

[4].هود، 64.

[5].قمر، 28.

[6].قمر، 27.

[7].اعراف، 73؛ هود، 64؛ شعراء، 156.

[8].قمر، 28.

[9]." فی جنات و عیون"، شعراء، 147.

[10]."و نبئهم أن الماء قسمه بینهم"، قمر، 28.

[11].شعراء، 155.

[12] کافی، ج 8، ص 187، ح 214.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    926484 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    617510 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    548807 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    452553 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    440384 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    388449 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    385320 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    376972 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    338721 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    327245 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...