جستجوی پیشرفته
بازدید
2273
آخرین بروزرسانی: 1396/08/29
 
کد سایت fa68761 کد بایگانی 84296 نمایه در دعاهایی که با ضمیر جمع انجام می‌شود، منظور چه کسانی هستند
طبقه بندی موضوعی صرف و نحو
اصطلاحات دعا ، دعوت
گروه بندی اصطلاحات سرفصل‌های قرآنی
خلاصه پرسش
در دعاهای قرآنی که به صورت جمع و با ضمیر متکلم مع‌الغیر آمده، آیا فرد تنها برای خود دعا می‌کند؟، برای جمیع مؤمنان؟، و یا برای نوع بشر؟!
پرسش
با سلام، در دعاهایی؛ مانند «ربنا آتنا فی الدنیا حسنه»، «ربنا لا تزغ قلوبنا»، «اللهم اجعل عواقب امورنا خیرا» و بسیاری دیگر که در آنها از ضمیر جمع استفاده می‌کنیم، منظور دعای ما برای چه کسانی است؟ یعنی هنگام دعا با ضمیر جمع، باید در نظرمان چه جمعی باشند؟ خانواده، جمیع مؤمنان، شیعیان، تمامی نوع بشر، یا مسلمانان؟
پاسخ اجمالی
اخلاق اسلامی اقتضا می‌کند، انسان دیگران را بر خود ترجیح دهد و در روایات اسلامی نیز به این مسئله سفارش شده که: «الجار ثم الدار»؛[1] اول همسایه (دیگران) سپس خودمان.
همچنین در کتاب وسائل الشیعه بابی وجود دارد با عنوان، «اسْتِحْبابِ اخْتِیارِ الْإِنْسانِ الدُّعاءَ لِلْمُؤْمِنِ عَلَى الدُّعاءِ لِنَفْسِه»؛[2] (مستحب بودن ترجیح دعای برای دیگران قبل از دعا برای خود)، که در آن‌جا روایات بسیاری در رابطه با ترجیح دعا برای دیگران، قبل از دعا برای خود آورده است.
از مجموع اینها می‌توان فهمید، دعاهایی که با ضمیر متکلم مع‌الغیر آورده شده، عموماً ناظر به دعا برای عموم مردم، بویژه مؤمنان است، اما گاه با قرائن و شواهد مشخص می‌شود که تنها یک و یا چند فرد و یا تنها یک و یا چند گروه خاص مشمول دعایی می‌شوند که در آن از صیغه متکلم جمع(مع الغیر) استفاده شده است.
مثلاً قرآن کریم می‌فرماید: گروهى از مردم می‌گویند خداوندا! در دنیا به ما (نیکى) عطا فرما، ولى در آخرت بهره‌‏اى ندارند: «فَمِنَ النَّاسِ مَنْ یَقُولُ رَبَّنا آتِنا فِی الدُّنْیا وَ ما لَهُ فِی الْآخِرَةِ مِنْ خَلاقٍ».
این آیه اشاره به خواسته‌‏هاى مردمی دارد که در دعاهایشان از خداوند، جز به مواهب مادى دنیا نظر ندارند، و چیزى غیر از آن‌را از خدا نمی‌خواهند بدیهى است آنها در آخرت از همه چیز بی‌بهره‌‏اند.
این دنیاطلبان معمولاً همه چیز را تنها برای خود می‌خواهند و یا دایره کوچکی از مردم که با او در ارتباطند.
اما در مقابل گروهى می‌گویند پروردگارا، به ما در دنیا (نیکى) عطا کن و در آخرت (نیکى) مرحمت فرما و ما را از عذاب آتش نگاهدار: «وَ مِنْهُمْ مَنْ یَقُولُ رَبَّنا آتِنا فِی الدُّنْیا حَسَنَةً وَ فِی الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنا عَذابَ النَّارِ».
این گروه دوم هم مواهب مادى دنیا را می‌خواهند و هم مواهب معنوى را، بلکه زندگى دنیا را نیز به عنوان مقدمه تکامل معنوى می‌طلبند و این است منطق اسلام که هم نظر به جسم و ماده دارد و هم جان و معنا، و اولى را زمینه‌‏ساز دومى می‌شمرد و هرگز با انسان‌هاى یک بعدى یعنى آنها که در مادیات غوطه‌‏ورند و براى آن اصالت قائل‌اند، یا کسانى که به کلى از زندگانى دنیا بی‌گانه‌‏اند سازگار نیست.[3]
بر این اساس و چون آنان تزاحمی در نعمات و برکات الهی نمی‌بینند، این دعا را نه تنها برای خود، بلکه برای تمام مؤمنان خواستار شده و حتی از صمیم دل می‌خواهند که غیر مسلمانان نیز از رحمات و برکات خدا بهره‌مند شده و به سمت او رو آورند.
با این وجود در برخی موارد مشخص است که تنها دو یا چند نفر خاص مصداق چنین دعاهایی هستند، مانند آنچه که در دعای حضرت ابراهیم و اسماعیل(ع) آمده است: «رَبَّنا تَقَبَّلْ مِنَّا»،[4] «رَبَّنا وَ اجْعَلْنا مُسْلِمَیْنِ لَک».[5] که واضح است این دعا تنها برای خودشان است، به ویژه آنکه بعد از آن، صیغه مثنای «مسلمَین» وجود دارد.
بنابراین در دعاهایی که به صورت جمع آمده، خانواده، جمیع مؤمنان، مسلمانان و حتی غیر مسلمانانی که امید هدایت آنان است، می‌توانند مورد نظر باشد، البته نه کسانی که در زمره مخالفان اسلام و مسلمانان بوده و در صدد ضربه زدن به مسلمانان و نابودی آیین اسلام هستند.[6]
 

[1]. صدوق، محمد بن على‏، علل الشرائع، ج ‏1، ص 182، قم، کتاب فروشی داوری، چاپ اول، 1385ش.
[2]. شیخ حرّ عاملی، وسائل الشیعة، ج 7، ص 110، قم، مؤسسه آل البیت(ع)، چاپ اول، 1409ق.
[3]. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج‏2، ص 65، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ اول، 1374ش.
[4]. بقره، 127.
[5]. همان، 128.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    633510 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    466031 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    461778 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    413769 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    392996 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    390491 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    349609 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    335586 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    320084 Practical
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • آیا از آیات قرآن می‌توان امامت علی(ع) را اثبات کرد؟
    309243 امام علی ع
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل‌سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در کتب خودشان نقل شده، می‌باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت‌جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی حقیقت نبندد.در قرآن ...