جستجوی پیشرفته
بازدید
1722
آخرین بروزرسانی: 1397/04/25
خلاصه پرسش
با آن‌که جسم بی‌جان در گور، درک و احساسی نداشته و روح مردگان نیز لزوماً در قبرها و نزد جسم مادی نیست، پس چرا در سخنان برخی معصومان(ع)، اجسام مادی مردگان گورستان‌ها مخاطب قرار می‌گیرند؟!
پرسش
حضرت علی(ع) خطاب به مردگان می‌فرماید: «ای ساکنان خانه‌های وحشت‌زا، و محلّه‌های خالی و گورهای تاریک، ای خفتگان در خاک، ای غریبان، ای تنها شدگان، ای وحشت زدگان ...»؛ سؤال این است که با توجّه به آن‌که بعد از مرگ، روح از بدن جدا شده و به جای دیگر منتقل می‌شود و جسم بی‌جان در گور، هیچ احساسی نداشته، و برای آن تاریکی و تنهایی و وحشت معنا و مفهومی ندارد؛ چرا حضرت با مردگان چنین سخن می‌گوید؟
پاسخ اجمالی
چنین خطاب‌هایی در کلام معصومان(ع) وجود دارد که به عنوان نمونه ما سخنی از امام على(ع) در بازگشت از جنگ صِفّین و هنگام نزدیک شدن به گورستان کوفه را نقل کرده و سپس با توجه به آنچه در پرسش گفته شد، به بررسی آن خواهیم پرداخت. امیرالمؤمنین(ع) خطاب به مردگان کرده و فرمود:
اى ساکنان سرزمین وحشت، و مکان‌هاى خالى از طعام، و گورهاى تاریک! اى خاک‌نشینان! اى غریبان! اى تنهایان! اى وحشت‌زدگان! شما بر ما پیشى گرفتید، و ما نیز به شما خواهیم پیوست. دیگران در خانه‌هایتان سکونت گزیدند و همسرانتان ازدواج کردند و ثروتتان تقسیم شد! این، خبرى است که ما داریم! پیش شما چه خبر؟! . آن‌گاه به یارانش رو کرد و فرمود: «بدانید که اگر آنان اجازه سخن گفتن داشتند، به شما خبر می‌دادند که: بهترین توشه، پرهیزگارى است».[1]
در توضیح این سخنان تکان‌دهنده و بیدارگر باید گفت؛ با اصل (به در می‌گوییم تا دیوار بشنود) هم اطرافیان حضرتشان طرف خطاب بودند و هم خود مردگان این توانایی را داشتند که مخاطب واقع شوند:
1. در واقع، حضرتشان به اطرافیان تأکید کرد که هر انسانى سرانجام به چه سرنوشتى دچار می‌شود؛ امروز در میان عزیزان در خانه‌هاى زیبا و مرفه زندگى می‌کند، و از باده غرور سرمست است؛ ولى فردا باید در کمال تنهایی و غربت روانه گورستان وحشتناک و تاریک شود. خوشی‌ها پایان یافته، و دوستی‌ها به فراموشى سپرده می‌شود.
2. قانون مرگ استثناپذیر نیست؛ انسان‌ها در کاروانی بزرگ حرکت می‌کنند که گروهى پیشاپیش قافله، گروهى در میان و گروهى به دنبال قافله‌اند. مقصد این قافله یکی است و همه سرانجام به آن می‌رسند و تنها تفاوت در زمان‌بندی‌ها است و اگر انسان به این حقیقت توجه کند به یقین نسبت به اعمال خود مراقبت بیشترى خواهد کرد.[2]
3. امام(ع) مهم‌ترین دغدغه‌های انسان‌ها را برجسته کرده و خانه‌هاى مرفّه، همسران زیبا و ثروت فراوان را به رخ مردم می‌کشد. همان چیزى که در قرآن می‌خوانیم: «محبّت امور مادى، از [قبیل] زنان و فرزندان و اموال فراوان از طلا و نقره و اسب‌هاى ممتاز و چهارپایان و زراعت، در نظر مردم جلوه داده شده است؛ [تا در پرتو آن، آزمایش و تربیت شوند؛ ولى] اینها وسائل گذران زندگى دنیا است [و هدف نهایى نمی‌باشد]، سرانجامِ نیک [و زندگى والا و جاویدان] نزد خدا است».[3] بنابراین، هدف این سخنان امام(ع) نرم‌کردن دل‌هاى سخت و آگاه کردن نفوس غفلت‌زده است تا به خود آمده و تقوا پیشه کنند.[4]
4. با این وجود نمی‌توان گفت که امام تنها در صدد بیدارکردن زندگان بوده و مردن آن گورستان مخاطبش نیستند، گرچه جسم‌های پوسیده قدرت درک ندارند، اما روحشان هرکجا که باشند با اذن پروردگار می‌توانند صدای افرادی را بشنوند که با آنان سخن می‌گویند، چنان‌که در برخى آیات قرآن و روایات نبوی نیز بر شنیدن اموات در عالم برزخ و آگاهی آنها از اهل دنیا تأکید شده است.[5]
بنابراین، این‌گونه نیست که بعد از مرگ، ارتباط روح با جسم کلاً قطع شده و روح هیچ دلبستگی به جسم و جایگاهش نداشته باشد.
امروزه که در جسم مادی خود هستیم با ابزارهای جدید، توانایی شنیدن سخن افراد از هرکجای دنیا را داریم، آیا خدا نمی‌تواند این توانایی را به روح یک مرده بدهد که در هر کجایی که هست،[6] سخن افرادی که در اطراف جسم پوسیده‌اش هستند را به صورت رساتر بشنود؟! و از این‌رو رفتن ما به گورستان، سخن‌گفتن با آنها و نیز قرائت قرآن و دعا نزد مزارشان توجیه‌پذیر باشد؟!
 

[1]. سید رضی، محمد بن حسین‏، نهج البلاغة، محقق، صبحی صالح، ص 492، قم، هجرت‏، چاپ اول‏، 1414ق.
[2]. ر. ک: مکارم شیرازى‏، ناصر، پیام امام امیر المؤمنین(ع)، ج ‏13، ص 77 – 79، تهران، دار الکتب الاسلامیه‏، چاپ اول‏، 1386ش.
[3]. آل عمران، 14.
[4]. بحرانى‏، ابن میثم، ترجمه شرح نهج البلاغه، ترجمه: محمدى مقدم و نوایى‏، ج ‏5، ص 528، مشهد، مجمع البحوث الإسلامیة، چاپ اول‏، 1417ق.
[6]. در نظری که روح را مکان‌پذیر نمی‌دانند، اصل اشکال منتفی خواهد بود.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    926662 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    617769 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    548930 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    452626 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    440598 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    388551 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    385410 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    377159 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    338777 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    327326 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...