جستجوی پیشرفته
بازدید
17357
آخرین بروزرسانی: 1399/07/21
خلاصه پرسش
چرا مسلمانان در مراسم و مناسبت‌های مذهبی گوسفند یا حیوان دیگری ذبح می‌کنند؟
پرسش
چرا در اسلام تمام جشن‌های ما نظیر حج و ... با ذبح یک حیوان همراه است! نمی‌شود با آزادی یک حیوان این مراسم مذهبی را جشن گرفت؟
پاسخ اجمالی

انسان اشرف مخلوقات است و خداوند همه‌ی موجودات دیگر از جمله، حیوانات و چهارپایان را برای و او خلق کرده، تا از منافع آنها (گوشت، سواری، حمل بارهای سنگین و ... ) بهره‌مند شود. ذبح حیوانات در اعیاد و جشن‌های دینی از دستور الاهی سرچشمه گرفته، و با توجه به ارزشی که حیوانات قابل ذبح(گاو، گوسفند، شتر و ...) در همه‌ی زمان‌ها داشته‌اند ذبح و قربانی نوعی ایثار و گذشت از مال مورد علاقه است. از طرف دیگر، عده‌ای از بندگان نیازمند از خوردن گوشت آنها سیر می‌شوند و کمک شایانی به اقتصاد جامعه، به خصوص طبقۀ ضعیف است.

گذشته از اینها، جشن‌ها و اعیاد مذهبی زمان‌های با ارزشی هستند که در چنین زمان‌هایی انسان باید بیشتر به یاد نعمت‌های پروردگار متعال بوده و از او تشکر کرده، سعی کند خود را به او نزدیک سازد. فلسفۀ ذبح حیوان در جشن‌ها و مراسم مذهبی قربانی کردن و انفاق گوشت آن (در راه خدا) در بین بندگان خدا به ویژه افراد نیازمند، به منظور شکرگزاری از خداوند و قرب به او است. البته اسلام دستور کلی و عمومی ذبح حیوان برای همۀ جشن‌ها و مراسم نداده است.

پاسخ تفصیلی

از نظر اسلام انسان اشرف مخلوقات و همه چیز برای تعالی و تکامل او خلق شده است. قرآن مجید در این باره می‌فرماید: "او خدایى است که همه آنچه را (از نعمت‌ها) در زمین وجود دارد، براى شما آفرید...".[1] به عبارت دیگر، خداوند همۀ امکانات جهان را برای رفع نیاز و ترقی در اختیار انسان قرار داده است. از جملۀ این موجودات حیوانات هستند که قرآن می‌فرماید: "اى کسانى که ایمان آورده‌‏اید! به پیمان‌ها (و قراردادها) وفا کنید! چهارپایان (و جنین آنها) براى شما حلال شده است، مگر آنچه بر شما خوانده می‌‏شود (و استثنا خواهد شد)...".[2]

ذبح و قربانی کردن حیوانات در اعیاد و جشن‌ها و سایر مراسم دینی از دستور الاهی سرچشمه گرفته و ریشه در فرهنگی عمیق و عالی دارد. وقتی به امر خداوند حضرت ابراهیم(ع) مأمور شد که حضرت اسماعیل(ع) را ذبح کند و حضرت ابراهیم(ع) بدون این‌که تردیدی به خود راه دهد، آماده ذبح تنها فرزند دلبند خود شد، نشان داد که آماده است برای رضای حق از تمام تعلقات خود دست بردارد، و از امتحان بزرگ فدا کردن عزیزترین سرمایه‌ی زندگی خود، یعنی تنها فرزندش سر بلند بیرون آمد. خداوند متعال به پاس این موفقیت بزرگ حضرت ابراهیم(ع) و قدر دانی از او مانع ذبح حضرت اسماعیل(ع) شد و قوچی را از بهشت فرستاد تا حضرت ابراهیم(ع) آن‌را ذبح نماید. ما نیز وقتی حیوانی را به طرف قبله کرده و با نام خداوند ذبح و در راه او قربانی می‌کنیم، در واقع مانند حضرت ابراهیم منیت خود را در مقابل خداوند ذبح کرده‌ایم. علاوه بر این‌که ذبح و قربانی در راه او، در پاره‌ای از مراسم و مناسبت‌ها یک واجب شرعی و دستور خداوند است برای اهداف و مقاصد و مصالحی که در آن نهفته است.

قرآن مجید در ضمن آیات بیان وجوب حج و تشریح اعمال آن می‌فرماید: "بانگ بر آور در میان مردم (مردم را دعوت کن) به حج تا شاهد منافع گوناگون خویش (در این برنامه حیات‌بخش) باشند و در ایام معینى نام خدا را، بر چهارپایانى که به آنان داده است، (به هنگام قربانى کردن) ببرند، پس از گوشت آنها بخورید و بینواى فقیر را نیز اطعام نمایید"![3]

در آیۀ بعد می‌فرماید: "و شترهاى چاق و فربه را (در مراسم حج) براى شما از شعائر الاهى قرار دادیم در آنها براى شما خیر و برکت است، نام خدا را (هنگام قربانى کردن) در حالی‌که به صف ایستاده‌‏اند بر آنها ببرید و هنگامى که پهلوهایشان آرام گرفت (جان دادند)، از گوشت آنها بخورید، و مستمندان قانع و فقیران را نیز از آن اطعام کنید! این‌گونه ما آنها را مسخّرتان ساختیم، تا شکر خدا را بجا آورید".[4]

در این دو آیه به دو حکمت از حکمت‌های قربانی در حج اشاره شده است:

  1. شکرگزاری از پروردگار برای نعمت‌های بی‌شمارش،
  2. اطعام بینوایان و فقرا،

در آیۀ دیگر می‌فرماید: "نه گوشت‌ها و نه خون‌هاى آنها، هرگز به خدا نمی‌‏رسد. آنچه به او می‌‏رسد، تقوا و پرهیزگارى شما است. این‌گونه خداوند آنها را مسخّر شما ساخته، تا او را به دلیل آن‌که شما را هدایت کرده است بزرگ بشمرید و بشارت ده نیکوکاران را".[5]

در این آیه به نکات بسیار دقیقی اشاره شده است که گوشت‌ها و خون‌هاى حیواناتی که در راه خدا قربانی می‌کنید، هرگز به خدا نمی‌رسد. آنچه به او می‌رسد، تقوا و پرهیزگارى شما است؛ یعنی این‌که برای خدا از مال خود می‌گذرید و افراد بی‌بضاعت را اطعام کرده و به آنها احسان می‌کنید کار با ارزشی است که نشانه‌ی تقوای انسان است.

گفتنی است که ذبح و قربانی کردن حیوان از نظر اسلام دارای شرایطی است، از جمله:

  1. حیوان حلال گوشت باشد، تا گوشت آن به مصرف خوراکی انسان برسد.
  2. رو به قبله و با بردن نام خداوند ذبح شود.
  3. به دستور خاصی که اسلام فرموده چهار مجرای (رگ) اصلی بریده شود.
  4. با وسیله برنده آهنی بریده شود، تا حیوان اذیت نشود و شرط‌ها و آداب دیگری[6] که نشان دهنده این است که مراد از قربانی در اسلام دارای فلسفه و اهداف ارزش‌مندی است و صرف کشتن و از بین بردن حیوانات نیست تا گفته شود، آیا بهتر نیست با آزادی و رها کردن یک حیوان مراسم و مناسبت‌های مذهبی را برگزار کنیم.

از طرف دیگر، روزانه در سراسر جهان میلیون‌ها رأس حیوان ذبح می‌شود که البته لازم و ضروری است، و اگر روزی این کار تعطیل شود زندگی انسان‌ها با بحران جدی مواجه می‌شود، اما این کار صرفا به هدف مصرف نمودن انسان‌ها است و هیچ اهداف معنوی الاهی در آنها دیده نمی‌شود، ولی اسلام آمده بخشی از این کار را هدف‌مند نموده تا هم نیازهای مادی بشر رفع شود و هم از آن بهره‌های معنوی ببرد.

بنابراین، ذبح حیوانات در مراسم دینی دارای جنبه‌های اخلاقی اقتصادی و اجتماعی و یادآور ریشۀ عمیق اعتقاد انسان‌ها به انبیا و مکتب آنها است. اما رها نمودن حیوانات به ویژه در شرایط کنونی که منابع طبیعی رو به نقصان است چه بسا موجب نابودی حیوانات گردد که دارای هیچ ثمره مادی و معنوی نیست.[7]

 


[1]. بقره، 29.

[2]. مائده، 1.

[3]. حج، 28.

[4]. حج، 36.

[5]. حج، 37.

[6]. توضیح المسائل، مراجع، ج 2، ص 568، م 2583 به بعد.

[7]. «ذبح حیوان توسط دستگاه»، 9755؛ «فلسفه وحی در خواب به حضرت ابراهیم(ع) برای ذبح اسماعیل(ع)»، 53102؛ «چگونگی، شرایط و آداب سر بریدن حیوان»، 66831.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    933530 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    630010 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    581902 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    457247 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    452232 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    403428 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    389434 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    385456 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    342343 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • نزدیکی با همسر از طریق مقعد در صورت رضایت او چه حکمی دارد؟
    334662 Laws and Jurisprudence
    مراجع محترم تقلیدی که فرموده اند : دخول در پشت (مقعد) «کراهت شدیده» دارد[1]، کراهت شدیده به این معنا است که چنین چیزی مورد پسند خداوند نیست و اگر آن را انجام ندهد بهتر است ولی گناهی برای انجام دهنده آن نوشته نمی شود. باید توجه داشت در مورد ...