جستجوی پیشرفته
بازدید
2251
آخرین بروزرسانی: 1397/05/18
خلاصه پرسش
معنای روایتی که بر اساس آن، مقام یک راوی حدیث از هزار عابد غیر محدّث بالاتر است، چیست؟! آیا عارفانی وجود ندارند که مقامی والاتر از محدّثان داشته باشند؟!
پرسش
معنای روایتی که بر اساس آن، مقام یک راوی حدیث از هزار عابد غیر محدّث بالاتر است، چیست؟! آیا عارفانی وجود ندارند که مقامی والاتر از محدّثان داشته باشند؟!
پاسخ اجمالی
در تعالیم و آموزه‌های دین اسلام، دانشمندان دین‌شناس و اندیشمندانی که علمشان در جهت خدمت دین و دنیای مردم و جامعه باشد، در مقایسه با دیگر اقشار، در پیش‌گاه خداوند دارای جایگاهی برتر و والاترند.[1]
از سوی دیگر واضح است که روایت از پیامبر(ص) و اهل‌بیت(ع) نیز یکی از روش‌های مهم دین‌شناسی است.
قرآن کریم در زمینه برتری دانشمندان می‌فرماید: «... یَرْفَعِ اللَّهُ الَّذینَ آمَنُوا مِنْکُمْ وَ الَّذینَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ...»؛[2] خداوند کسانى را که ایمان آورده‌‏‌اند و کسانى را که علم به آنان داده شده، درجات عظیمى می‌بخشد.
با توجه به این آیه و آنچه از روایات که در زمینه برتری عالمان و راویان بر دیگر اقشار از سوی پیشوایان دین به ما رسیده، محتوای روایت مورد اشاره در پرسش، تقریباً دارای تواتر معنوی است. با این وجود، اما مراد هر عالم، هر راوی و هر عابدی نیست، بلکه مراد از عالم و راوی حدیث، آن دسته از عالمان و راویانی هستند که هم خود به دانش خویشتن عمل کرده و بدین ترتیب طبیعتاً در زمره عابدان و عارفان نیز قرار خواهند گرفت و هم از دانش آنان بهره‌برداری شده و فرهنگ دینی جامعه را پیشرفت می‌دهند. منظور از عابدان در این روایت، نیز عابدان و به ظاهر عارفانی است که از دانش بی‌بهره‌ بوده، از جامعه کناره گرفته و تنها خود را به اذکار و اوراد سرگرم می‌کنند و در مرحله بعد عابدانی که از دانش نیز بی‌بهره نیستند، اما آن‌را در اختیار جامعه قرار نمی‌دهند وگرنه به تصریح آیه 73 سوره انبیاء،‌ پیشوایان دینی خود نیز از عابدان بودند و معنا ندارد که مقام راویان از آنان را برتر از خودشان بدانیم.
احادیث وارده از پیشوایان دین در این مورد چنین می‌گویند:
1. «عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: عَالِمٌ أَفْضَلُ مِنْ أَلْفِ عَابِدٍ وَ أَلْفِ زَاهِدٍ وَ قَالَ ع عَالِمٌ یُنْتَفَعُ بِعِلْمِهِ أَفْضَلُ مِنْ عِبَادَةِ سَبْعِینَ أَلْفَ عَابِدٍ»؛[3] امام صادق فرمود: عالم برتر از هزار عابد و هزار زاهد است. و عالمی که با علمش به دیگران نفع می‌رساند برتر از هفتاد هزار عابد است.
2. «سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ رَجُلَیْنِ أَحَدُهُمَا فَقِیهٌ رَاوِیَةٌ لِلْحَدِیثِ وَ الْآخَرُ عَابِدٌ لَیْسَ لَهُ مِثْلُ رِوَایَتِهِ فَقَالَ الرَّاوِیَةُ لِلْحَدِیثِ الْمُتَفَقِّهُ فِی الدِّینِ أَفْضَلُ مِنْ أَلْفِ عَابِدٍ لَا فِقْهَ لَهُ وَ لَا رِوَایَةَ»؛[4] از امام صادق(ع) از دو شخصی که یکی فقیه و راوی حدیث است و دیگری که فقط عابد است، سؤال شد، امام فرمود: عالم دین‌شناس برتر از هزار عابدی است که فقیه و راوی حدیث نیست!
به همین دلیل است که سعدی در این رابطه می‌گوید:
صاحبدلی به مدرسه آمد ز خانقاه
بشکست عهد صحبت اهل طریق را
گفتم میان عالم و عابد چه فرق بود
تا اختیار کردی از آن این فریق را
گفت آن گلیم خویش بدر می‌برد ز موج
وین جهد می‌کند که بگیرد غریق را.[5]
همه این برتری و فضیلت از آن‌رو است که عالمان و دانشمندان تلاش می‌کنند تا دیگران را از غرق شدن در جهالت و گمراهی برهانند و با دانش خویش به مردم خدمت کنند، اما عابد و زاهد تمام اهتمامشان رهایی خودشان می‌باشد.
البته، اگر عابد و عارفی دارای دانش باشد، در شمار عالمان آمده و از آنانی خواهد بود که از دیگران برترند و در مقابل، قرآن در آیاتی چون آیه 17 سوره جاثیه، تصریح دارد که عالمانی که پایشان بلغزد و با وجود دانشی که دارند، هر کدام ساز خود را بزنند، باید در انتظار آینده‌ای تاریک باشند. 
در پایان گفتنی است؛ روایاتی مانند آنچه در پرسش بدان اشاره شده، در صدد بیان ارزش و جایگاه علم و عالمان است، نه تنقیص کار عابدان و زاهدان؛ چرا که در مقام مقایسه، طبیعی است که عالمان به جهت تلاش در جهت احیای فکر و فرهنگ جامعه از اجر معنوی بالاتری برخوردارند.

[1]. ر. ک: جایگاه عالمان و دانشمندان در اسلام، 44291.
[2]. مجادله، 11.
[3]. صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات فی فضائل آل محمّد ص، محقق، مصحح، کوچه باغی، محسن بن عباسعلی،‏ ج ‏1، ص 8، قم،‏ مکتبة آیة الله المرعشی النجفی، چاپ دوم، 1404ق.
[4]. همان.
[5]. سعدی، گلستان، باب دوم، حکایت 37.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    932375 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    628135 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    568222 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    456044 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    450359 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    401598 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    388616 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    384267 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    341604 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • نزدیکی با همسر از طریق مقعد در صورت رضایت او چه حکمی دارد؟
    333085 Laws and Jurisprudence
    مراجع محترم تقلیدی که فرموده اند : دخول در پشت (مقعد) «کراهت شدیده» دارد[1]، کراهت شدیده به این معنا است که چنین چیزی مورد پسند خداوند نیست و اگر آن را انجام ندهد بهتر است ولی گناهی برای انجام دهنده آن نوشته نمی شود. باید توجه داشت در مورد ...