در تعالیم و آموزه‌های دین اسلام برای تمامی اعمال و رفتار انسان، آداب و احکامی در نظر گرفته شده است که از جمله آنها آداب حضور بر سر سفره غذا است. روایات فراوانی در مورد چگونه غذاخوردن و سر سفره نشستن وجود دارد که برخی نویسندگان کتب روایی، آنها را در سرفصل‌های ویژه‌ای گرد‌آوری کرده‌اند.[1] از این میان، در این نوشتار، تنها به نقل روایتی از امام حسن مجتبی(ع)[2] بسنده می‌کنیم:
«فِی الْمَائِدَةِ اثْنَتَا عَشْرَةَ خَصْلَةً یَجِبُ عَلَى کُلِّ مُسْلِمٍ أَنْ یَعْرِفَهَا، أَرْبَعٌ مِنْهَا فَرْضٌ وَ أَرْبَعٌ سُنَّةٌ وَ أَرْبَعٌ تَأْدِیبٌ، فَأَمَّا الْفَرْضُ فَالْمَعْرِفَةُ وَ الرِّضَا وَ التَّسْمِیَةُ وَ الشُّکْرُ، وَ أَمَّا السُّنَّةُ فَالْوُضُوءُ قَبْلَ الطَّعَامِ وَ الْجُلُوسُ عَلَى الْجَانِبِ الْأَیْسَرِ وَ الْأَکْلُ بِثَلَاثِ أَصَابِعَ وَ لَعْقُ الْأَصَابِعِ، وَ أَمَّا التَّأْدِیبُ فَالْأَکْلُ مِمَّا یَلِیکَ وَ تَصْغِیرُ اللُّقْمَةِ وَ تَجْوِیدُ الْمَضْغِ وَ قِلَّةُ النَّظَرِ فِی وُجُوهِ النَّاسِ»؛[3]
برای حضور در سر سفره غذا، باید به دوازده توصیه توجه داشت ‏که هر مسلمانى باید آن‌را بداند. ضمن آن‌که رعایت چهار مورد از آنها لازم بوده، چهار مورد دیگر برگرفته از سنّت پیامبر(ص) است، و چهار مورد پایانی نیز نوعی رعایت ادب است. امّا آنها که لازم‌اند:
1. شناخت(شناخت و معرفت پروردگار که صاحب نعمت‌ها است)،[4]
2. راضى بودن(به نعمت‌های خدا)،
3. بردن نام خدا(گفتن بسم الله در شروع غذا)،
4. شکر(در پایان مانند گفتن الحمد لله).
و آنهایی که برگرفته از سنّت پیامبر(ص) است:
5. با وضو سر سفره غذا حاضر شدن،[5]
6. نشستن بر روى طرف چپ،
7. خوردن با سه انگشت،
8. لیسیدن انگشتان،
و آنهایی که براى رعایت ادب است:
9. خوردن از غذاهایی که نزدیکتر است،
10. برداشتن لقمه‌‏هاى کوچک،
11. غذا را زیاد جویدن،
12. و کمتر نگاه کردن به افراد حاضر در سر سفره.

---