جستجوی پیشرفته
بازدید
1706
آخرین بروزرسانی: 1398/09/18
خلاصه پرسش
آیا تمام اهل‌سنت، «ابوحنیفه» را به عنوان یک رهبر دینی پذیرفته و یا به او احترام می‌گذارند؟
پرسش
درباره مذمت ابوحنیفه توسط بزرگان اهل‌سنت چه مستنداتی وجود دارد؟
پاسخ اجمالی

«ابوحنیفه»[1] یکی از بزرگان اهل‌سنت است که حنفی‌ها(یکی از مکاتب چهارگانه مهم اهل‌سنت) پیرو او هستند. وی  علاوه بر آن‌که پیشوای مذهبی حنفی‌ها است، مورد احترام پیروان دیگر مکاتب اهل‌سنت هم می‌باشد.

با این وجود، می‌دانیم که بسیاری از شخصیت‌های تأثیرگذار در اهل‌سنت از گذشته تا کنون به تکفیر و تفسیق یکدیگر می‌پرداختند.(البته در میان شیعیان نیز گاهی چنین تنش‌هایی رخ می‌داد).

در همین راستا گزارش‌هایی وجود دارد که «ابوحنیفه»[2] نیز از سوی برخی هم‌کیشان خود مورد نقد و نکوهش قرار گرفته است که پاره‌ای از این نقدها در راستای رقابت‌های داخلی شخصیت‌های مؤثر اهل‌سنت ارزیابی شده، و ما بدون آن‌که به تأیید و یا ردّ آنچه گفته خواهد شد بپردازیم، به نقل برخی از آنها می‌پردازیم:

1. سفیان بن هشام بن عروه می‌گوید: «کار بنی‌اسرائیل پیوسته در حد اعتدال بود تا این‌که افرادی که قائل به رأی(قیاس) بودند، در میان آنها رشد کردند. (اسلام) نیز پیوسته در حد اعتدال بود تا این‌که افرادی مثل ابوحنیفه در کوفه آن‌را تغییر دادند(از حد اعتدال خارج کردند)».[3]

2. محمد بن مسلمه در جواب شخصی که پرسید؛ چرا نظریات ابوحنیفه در تمام شهرها گسترش یافت، اما وارد شهر مدینه نشد؟ پاسخ داد: زیرا پیامبر(ص) فرمود: دجال و طاعون وارد شهر مدینه نمی‌شود.(کنایه از این که ابوحنیفه مانند دجال است)».[4]

3. افراد متعددی؛ مانند مالک،[5] سفیان بن عیینه،[6] اوزاعی،[7] و حماد[8] گفته‌اند: «هیچ نوزادی که بیشتر از ابوحنیفه به اسلام ضرر زده باشد، در اسلام  به دنیا نیامده است».

4. سعید(بن عبدالعزیز) درباره فتوای ابوحنیفه در مورد جواز تمسک به نعل اسب برای تقرب به خدا، گفت: «این(فتوا) کفر صریح است».[9]

5. عمار بن رزیق(از علمای کوفه) گفت: «اگر از چیزی پرسیدید و در مورد آن به نتیجه نرسیدید، نگاه کنید که ابوحنیفه در آن مورد چه می‌گوید و برخلاف آن عمل کنید که به نتیجه صحیح می‌رسید».[10]

6. عبدالرحمن گفت: «بین ابوحنیفه و حق حجابی قرار دارد».[11]

7. شریک بن عبداللّه گفت: «اگر در چهار گوشه‌ی شهر کوفه شراب فروشی وجود داشته باشد که شراب بفروشند، بهتر از آن است که نظریات ابوحنیفه در آن‌جا بیان شود».[12]

8. سلیمان بن حرب گفت: «ابوحنیفه و یاران او از کسانی هستند که از (رفتن به سمت) سبیل‌الله جلوگیری می‌کردند».[13]

9. افرادی مانند سفیان ثوری،[14] ابن عون[15] گفتند: «در اسلام نوزادی شوم‌تر از ابوحنیفه متولد نشده است».

10. مالک بن انس به ولید بن مسلم گفت: آیا به نظر ابوحنیفه عمل می‌کنید؟! او در جواب گفت: بله! مالک به او گفت: پس دیگر شهر شما سزاوار آرامش نیست![16]

11. مالک بن انس می‌گفت: «ابوحنیفه در دین فریب‌کاری می‌کند و هر کس در دین فریب‌کاری کند، دین ندارد».[17]

12. مالک بن انس هنگامی که از ابوحنیفه سخن به میان می‌آمد، می‌گفت: او در دین فتنه کرد! او در دین فتنه کرد![18]

13. نضر بن محمد گفت: ابوحنیفه و شخصی از اهالی شام نزد من آمدند. هنگام خداحافظی به مرد شامی گفتم که آیا این کلام را به شام انتقال می‌دهی؟ او گفت بله. نضر به او گفت که شر زیادی را منتقل می‌کنی![19]

14. خود ابوحنیفه نیز به یعقوب گفت: تمام آن چیزی که از من می‌شنوی را ننویس؛ زیرا من امروز سخنی می‌گویم که فردا آن‌را ترک می‌کنم و فردا سخنی را می‌گویم که روز بعد آن‌را ترک می‌کنم».[20] هم‌چنین به او گفت: «به خدا قسم نمی‌دانم که سخن من اشتباه است یا صحیح».[21]

 

[1]. «گرایش کلامی فرقه حنفیه»، 28013؛ «شاگردی ابوحنیفه از امام صادق(ع)»، 95342؛ «ائمه اربعه اهل سنت»، 83007؛ «مذاهب چهارگانه اهل سنت»، سؤال 12338

[2]. «گرایش کلامی فرقه حنفیه»، 28013؛ «شاگردی ابوحنیفه از امام صادق(ع)»، 95342؛ «ائمه اربعه اهل سنت»، 83007؛ «مذاهب چهارگانه اهل سنت»، سؤال 12338

[3]. خطیب بغدادی، ابو بکر احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج 13، ص 395، بیروت، دار الکتب العلمیه، چاپ اول، 1417ق.

[4]. همان، ص 396.

[5]. همان.

[6]. فسوی، أبو یوسف یعقوب بن سفیان، المعرفة و التاریخ، تحقیق، اکرم العمری، ضیاء، ج 2، ص 783، بیروت، مؤسسة الرسالة، چاپ دوم، 1401ق.

[7]. تاریخ بغداد، ج‏13، ص: 399

[8]. همان.

[9]. المعرفة و التاریخ، ج 2، ص 784.

[10]. همان، ج 2، ص 277.

[11]. همان، ج ‏2، ص 784.

[12]. تاریخ بغداد، ج ‏13، ص 397.

[13]. همان، ج ‏13، ص 400.

[14]. همان، ج ‏13، ص 398.

[15]. همان، ج ‏13، ص 400.

[16]. همان.

[17]. همان، ج ‏13، ص 401.

[18]. همان.

[19]. همان، ج ‏13، ص 402.

[20]. همان، ج ‏13، ص  403.

[21]. همان.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    663873 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    475334 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    474266 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    432391 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    398465 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    397578 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    356608 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    350481 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    340497 Practical
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • آیا از آیات قرآن می‌توان امامت علی(ع) را اثبات کرد؟
    312594 امام علی ع
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل‌سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در کتب خودشان نقل شده، می‌باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت‌جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی حقیقت نبندد.در قرآن ...