جستجوی پیشرفته
بازدید
236
آخرین بروزرسانی: 1399/08/25
خلاصه پرسش
آیا امام علی(ع) به شخصی که مورد توهین و فحاشی قرار گرفته بود، فرمود که شما نیز می‌توانید به او فحاشی کنید؟!
پرسش
در حدیثی صحیح آمده است که امام علی(ع) به شخصی که مورد فحاشی قرار گرفته می‌فرماید: اگر به شما فحاشی شد، شما هم به او فحاشی کنید: «سُبَّهُ کَمَا سَبَّکَ». آیا این توصیه با موازین اخلاقی سازگار است؟!
پاسخ اجمالی
  1. در موضوع فحاشی و ناسزا گفتن به دیگران، باید گفت اصل این کار در تعالیم دینی به عنوان رفتاری ناپسند مورد نکوهش قرار گرفته[1] و به عنوان یکی از صفات زشت و رذیله‌ها‌ی اخلاقی به شمار آمده است.

 پیامبر اکرم(ص) در این‌باره فرمود: «خداوند بهشت را بر افراد فحاش، بدزبان و کم‌حیایی که نسبت به حرف زدن خود بی‌مبالات هستند، حرام کرده است».[2]

  1. در ارتباط با چگونگی برخورد با فرد هتاک و ناسزاگو، بهترین کار از نظر آموزه‌های دینی، چشم‌پوشی و نادیده گرفتن رفتار زشت و خلاف اخلاق آنها است.قرآن کریم در این زمینه می‌فرماید:

آنان که به طلب پاداش پروردگار خویش، صبوری را پیشه خود ساخته،... و بدی را به نیکی دفع می‏کنند. سرای آخرت برای آنان است. [3]

  1. اما آنچه که در پرسش بدان اشاره شد، بخش گزینش‌شده‌ای از روایت امام علی(ع) است که برای درک آن باید به تمام روایت توجه نمود:

«قَالَ فِی رَجُلٍ دُعِیَ لِغَیْرِ أَبِیهِ أَقِمْ بَیِّنَتَکَ أُمَکِّنْکَ مِنْهُ فَلَمَّا أَتَی بِالْبَیِّنَةِ قَالَ إِنَّ أُمَّهُ کَانَتْ أَمَةً قَالَ لَیْسَ عَلَیْکَ حَدٌّ سُبَّهُ کَمَا سَبَّکَ وَ اعْفُ عَنْهُ إِنْ شِئْتَ».[4]

امام علی(ع) به دنبال شکایت شخصی که دیگری را متهم کرد که به او گفته تو فرزند پدرت نیستی، فرمود: بر این موضوع شاهد بیاور تا مجازاتش کنم! هنگامی که شاهد این فحاشی حاضر شد، گفت: مادر این فرد فحاش کنیز است. امام(ع) فرمود: (چون در حدود و تعزیرات، بردگان و کنیزان مجازات کمتری را متحمل می‌شوند) این شخص فحاش، حد تازیانه نمی‌خورد و سپس به شاکی فرمود: (حالا که او تازیانه نمی‌خورد) تو می‌خواهی او را ببخش و یا حداکثر این‌که در مقابل ناسزای او تو هم ناسزایی بده!

برخی می‌گویند این حدیث به دلیل مخالفت با روایات دیگر دارای ضعف سند است،[5] اما برخی دیگر این حدیث را معتبر دانسته و در صدد توجیه آن برآمدند.[6]

به هر حال، باید دانست فردی که دیگران را به روابط نامشروع متهم می‌کند، اگر نتواند آن‌را اثبات کند باید شلاق بخورد، اما با توجه به شرایط فرد فحاش، امام او را به شلاق محکوم نمی‌کند، ولی در مقابل به شاکی می‌گوید اکنون که او شلاق نخورده، می‌خواهی او را ببخش. چنان‌که ملاحظه می‌شود حضرت بر اساس تعالیم قرآنی، گزینه عفو و بخشش را به عنوان یک گزینه در برابر شاکی قرار می‌دهد، اما به عنوان گزینه دیگر به او می‌گوید که اگر بابت فحشی که به تو داده، دلت آرام نگرفت، تو هم در نهایت فحشی به او بده (تا دلت آرام شود، و بیش از آن حق نداری واکنش بیشتری نشان بدهی!)

البته، این فحش نیز نباید مانند فحش طرف مقابل بوده و تهمت روابط نامشروع را به مادر طرف مقابل وارد کند؛ زیرا در این صورت، خودش باید شلاق بخورد، بلکه مراد از فحش اجازه‌ داده شده در این روایت، ناسزا گفتن به اندازه‌ای است که دیگران را به روابط نامشروع متهم نکند.[7]

بنابر این، ملاحظه می‌کنید که متهم مورد نظر، حتی اگر مورد فحاشی شاکی قرار بگیرد، اما در مقابل از مجازات سنگین‌تر شلاق رهایی یافته است.


[1]. ر. ک: «فحاشی و اهانت»، 7958.

[2]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 2، ص 323، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق. «عَنْ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع قَالَ قَالَ‏ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَ الْجَنَّةَ عَلَی کُلِّ فَحَّاشٍ بَذِی قَلِیلِ الْحَیاءِ لَا یبَالِی مَا قَالَ...».

[3]. رعد، 22.

[4]. شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، محقق، موسوی خرسان، حسن، ج 10، ص 88، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق.               

[5]. همان.

[6]. مجلسی، محمد باقر، ملاذ الأخیار فی فهم تهذیب الأخبار، محقق، مصحح، رجائی‌، مهدی،ج 16، ص 173، قم، کتابخانه آیة الله مرعشی نجفی، چاپ اول، 1406ق.

[7]. ر.ک: ملاذ الأخیار فی فهم تهذیب الأخبار، ج 16، ص 173.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    466031 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    461774 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    413766 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    392996 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    390490 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    349606 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    335584 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    320080 Practical
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • آیا از آیات قرآن می‌توان امامت علی(ع) را اثبات کرد؟
    309243 امام علی ع
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل‌سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در کتب خودشان نقل شده، می‌باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت‌جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی حقیقت نبندد.در قرآن ...
  • می خواهم دعا کنم همسرم در زندگی مطیع من باشد آیا در این زمینه دعایی از اهل بیت (ع) به ما رسیده است؟
    284705 Practical
    دعاها، لازم نیست حتماً به زبان عربى خوانده شوند؛ هرچند به عربی بهتر است، حتى دعا در نماز به زبان فارسى جایز است.نکته مهم تر این که انسان باید شرایط دیگر تأثیر گذاری دعا ...