بازدید
354
آخرین بروزرسانی: 1398/03/26
خلاصه پرسش
فتح مکه چه پیامدهایی در مسیر پیشرفت اسلام داشت؟
پرسش
فتح مکه برای مسلمان چه فوایدی داشت؟
پاسخ اجمالی
شهر مقدّس مکه زادگاه پیامبر اسلام(ص) و بسیاری از مسلمانان مهاجر بود و فتح آن به نوعی آزادی این زادگاه از چنگ دشمنان محسوب میشد. پیامبر(ص) به شهر مکه علاقه داشت و براى حضرتش جاى بسى خشنودى بود که بتواند آنرا فتح کند. این هدف مهم، در رمضان سال هشتم هجری،[1] - به دنبال نقض پیمان صلح حدیبیه از سوی مشرکان،[2]- زمانى عملى شد که اقتدار آنحضرت(ص) در مدینه و اطراف آن تثبیت گردید.
با توجه به منابع تاریخی و حدیثی میتوان آثاری را برای فتح مکه برشمرد که به مواردی از آنها اشاره میشود:
1. پایان قدرت سیاسى مشرکان قریش در حجاز
کفار قریش بزرگترین دشمنان اسلام بودند؛ از اینرو، خارج ساختن مکه از سلطه آنان یکى از هدفهاى مهم رسول خدا(ص) بود. بر اساس روایتی از ابن عباس؛ پیامبر(ص) بعد از فتح این شهر به کنار کعبه رفت و دستگیره در آنرا گرفت، هنگامی که دشمنان با نگرانی به کعبه پناه برده و در انتظار تصمیم پیامبر اسلام در باره آینده خود بودند. در اینجا پیامبر(ص) فرمود: شکر خداى را که وعدهاش تحقق یافت و بنده‏اش را پیروز کرد و احزاب و گروه‏هاى دشمن را نابود ساخت». سپس رو به مردم کرد و فرمود: ای جمعیت قریش! گمان میبرید که چه تصمیمی در مورد شما خواهم گرفت؟»، آنها در پاسخ گفتند: ما از تو جز خیر و نیکى انتظار نداریم، تو برادر بزرگوار و بخشنده‏ و فرزند برادر بزرگوار ما هستى، و الآن قدرت در دست تو است، پیامبر فرمود: «و من درباره شما همان می‏گویم که برادرم یوسف درباره برادرانش به هنگام پیروزى گفت: "لا تَثْرِیبَ عَلَیکمُ الْیوْمَ"؛[3] (امروز روز سرزنش و ملامت و توبیخ نیست).[4]
2. بیعت با پیامبر خدا(ص) و اعلام وفادارى به آنحضرت(ص)
پس از فتح مکه، مردم مکه با پیامبر اکرم(ص) بیعت کرده، اعلام وفادارى نمودند و پس از مردان، نوبت به زنان رسید که آیه دوازده سوره ممتحنه[5] نازل گردید.[6] در مراحل بعد، نمایندگان دیگر قبائل جزیرة العرب یکایک خدمت پیامبر رسیده و وفاداری خود را اعلام میکردند.
3. ایجاد الفت و دوستی میان مسلمانان و دشمنان دیروزشان
رفتار رسول خدا(ص) در روز فتح مکه روشنترین نمونه رفتارهاى انسانى است؛ زیرا با آنکه آنحضرت(ص) بر دشمنان خود پیروز گشت و این توان را داشت که مجازات شدیدی را دامنگیر آنان کند، اما فرمود: «بروید، شما آزاد شدگانید».[7] همچنین پیامبر(ص) اعلام کرد که خدا عیبهای دروان جاهلیت شما را از بین برده است.[8]
رسول خدا(ص) هنگام فتح مکه چنانکه از او انتظار میرفت، با کمال بزرگوارى و گذشت رفتار کرد. آنحضرت(ص) اعلام نمود که هرکس سلاحش را زمین بگذارد و به مسجد الحرام پناه ببرد،[9] و یا به خانهاش برود و در را ببندد و یا به خانه ابوسفیان[10] و حکیم[11] پناهنده شود، در امان است. مردم سلاحها را زمین گذاشته، برخى به مسجدالحرام و برخى به خانهها‏یشان پناه بردند.[12]
پیامبر(ص) پس از پاکسازى کعبه از وجود بتها به میان مردم آمد و از آنها پرسید که انتظار دارند چگونه با آنان رفتار شود؟ مکّیان با توجه به رفتار گذشتهشان با پیامبر(ص)، خود را سزاوار مجازاتى سخت میدانستند، اما با این وجود درخواست گذشت و بخشش کردند. رسول خدا(ص) نیز آنان را بخشید و اعلام عفو عمومى کرد. تنها دستور کشتن چند جنایتکار صادر شد که در نهایت تعدادى از همانها نیز پس از تشرف به اسلام بخشیده شدند.[13]
4. از بین بردن بتها و نابودی نمادهای شرک[14]
وقتی پیامبر(ص) به مسجد وارد شد، طواف کرد و با چوبى که در دست داشت به بتهای که در اطراف کعبه بود، اشاره کردند و میفرمود: «وَ قُلْ جاءَ الْحَقُّ وَ زَهَقَ‏ الْباطِلُ إِنَّ الْباطِلَ کانَ زَهُوقاً»؛[15](حق آمد و باطل از میان رفت که باطل همواره رفتنى است) و آن بتها را به زمین مى‏افکند.[16]
5. بهرهمند شدن از کمک طلقا
پیامبر(ص) بعد از فتح مکه به سوى قبیله هوازن و ثقیف و طائف حرکت کردند. در این جنگ دو هزار از طلقا(اهالی مکه که شامل عفو عمومی شده بودند)،[17] با آنکه تا دیروز در سپاه دشمنان اسلام قرار داشتند، اما در این مسیر به سپاه اسلام پیوسته و به آنان کمک رساندند.[18]
6. ورود آزادانه مسلمان به مکه در سالهای بعد
این فتح زمینه حضور آزادانه مسلمانان در سالهای بعد را فراهم کرد، به گونهای که در سال دهم هجری چندین هزار نفر از آنان توانستند به حج بروند.[19]
 
 

[1]. ابن کثیر دمشقی‏، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایة، ج 4، ص 286، بیروت، دار الفکر، 1407ق.
[3]. یوسف، 92.
[4]. کلینى، محمد بن یعقوب، کافی، ج 4، ص 225 – 226، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم‏، 1407ق.
[5]. «یا أَیهَا النَّبِی إِذا جاءَکَ الْمُؤْمِناتُ یبایعْنَکَ عَلى‏ أَنْ لا یشْرِکْنَ بِاللَّهِ شَیئاً وَ لا یسْرِقْنَ وَ لا یزْنینَ وَ لا یقْتُلْنَ أَوْلادَهُنَّ وَ لا یأْتینَ بِبُهْتانٍ یفْتَرینَهُ بَینَ أَیدیهِنَّ وَ أَرْجُلِهِنَّ وَ لا یعْصینَکَ فی‏ مَعْرُوفٍ فَبایعْهُنَّ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحیمٌ»؛ «اى پیامبر! هنگامى که زنان مؤمن نزد تو آیند و با تو بیعت کنند که چیزى را شریک خدا قرار ندهند، دزدى و زنا نکنند، فرزندان خود را نکشند، تهمت و افترایى پیش دست و پاى خود نیاورند و در هیچ کار شایستهاى مخالفت فرمان تو نکنند، با آنها بیعت کن و براى آنان از درگاه خداوند آمرزش بطلب که خداوند آمرزنده و مهربان است!».
[6]. قمى، على بن ابراهیم، تفسیر القمی، ج ‏2، ص 364، قم، دار الکتاب، چاپ چهارم، 1367ش.
[7]. البدایة و النهایة، ج ‏4، ص 301؛ مقریزی، تقى الدین‏، إمتاع الأسماع بما للنبی من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع، ج ‏8، ص 387، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ اوّل‏، 1420ق.
[8]. ابن اثیر جزری، على بن محمد، أسد الغابة، ج ‏4، ص 96، بیروت، دار الفکر، 1409ق؛ الکافی، ج ‏8، ص 246.
[9]. ابن عبدالبر، یوسف بن عبد الله‏، الاستیعاب فی معرفة الأصحاب، تحقیق، البجاوی، علی محمد، ج 4، ص 1679، بیروت، دار الجیل، چاپ اول، 1412ق.
[10]. طبرسی، فضل بن حسن، اعلام الوری بأعلام الهدی، ص 109، تهران، دار الکتب الاسلامیة، چاپ سوم، 1390ق.
[11]. مجلسی، محمد باقر، بحار الأنوار، ج ‏21، ص 104، تهران، اسلامیة، چاپ دوم‏، 1363ش.
[12]. همان.
[15]. اسراء 81.
[16]. مقدسی، مطهر بن طاهر، البدء و التاریخ، ج 4، ص 235، بور سعید، مکتبة الثقافة الدینیة، بیتا؛ ر. ک: «پیامبر(ص) و باقی گذاشتن تمثال عیسی(ع) و مریم(س) در کعبه»، 89409.
[18]. البدء و التاریخ، ج 4، ص 236.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    891556 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    553618 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    429452 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    418251 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    394120 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    370739 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    346892 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    328310 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    316293 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    311682 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...