جستجوی پیشرفته
بازدید
51396
آخرین بروزرسانی: 1386/03/17
 
کد سایت fa1119 کد بایگانی 1049 نمایه ایرانیان و دستیابی به علم در ثریا
طبقه بندی موضوعی رجال الحدیث
خلاصه پرسش
سند حدیث «اگر علم در ثریا باشد مردانی از سرزمین پارس به آن دست پیدا خواهند کرد» چگونه است؟
پرسش
آیا حدیثی که در پشت اسکناسهای 5000 هزار تومانی به نقل از پیامبر (ص) آمده است جعلی می باشد یا خیر؟ (اگر علم در ثریا باشد مردانی از سرزمین پارس به آن دست پیدا خواهند کرد.)
پاسخ اجمالی

این حدیث را عبدالله ابن جعفر حمیری در کتاب قرب الاسناد ، از پیامبر عظیم الشأن اسلام (ص) نقل نموده است. کتاب قرب الاسناد از منابع معتبر روائی می باشد.

پاسخ تفصیلی

اعتبار روایات با توجه به موضوع مورد بحث آنها بررسی می شوند، روایاتی که در باره اصول عقاید است حتما باید از طریق سلسله های مختلف و قابل اعتماد روایت شده باشند در حالی که روایات فقهی با داشتن تنها یک سلسله سند معتبر قابل اعتماد و لازم الاجرا می باشد.

معمولا اعتبار روایاتی با مضمون روایت مورد نظر شما، چون نه اصول اعتقادی است و نه از احکام عملی، مورد بررسی قرار نمی گیرند.

با این مقدمه در جواب شما باید گفت که : این حدیث را عبدالله ابن جعفر حمیری در کتاب قرب الاسناد، از پیامبر عظیم الشأن اسلام(ص) نقل نموده که آن حضرت فرمود: «اگر علم  در ثریا باشد مردانی از سرزمین فارس به آن دست خواهند یافت». [1]

در باره ی سند این روایت باید دو امر مورد بحث قرار گیرد:

1. سندحمیری تا امام معصوم

2. سند ما به کتاب قرب الاسناد

در باره ی سند عبدالله حمیری به امام معصوم(ع) گفته شده است که ابو العباس عبد الله بن جعفر بن حسین بن مالک بن جامع حِمیَرى قمى، از یاران امام حسن عسگرى علیه‏السلام و از فقها و روات بزرگ شیعه در قرن سوم هجرى مى‏باشد.

ایشان از مقام و منزلت والایى در میان علما و فقهاى بزرگ شیعه برخوردار است و شخصیت‏هایى همچون شیخ صدوق در مشیخه «الفقیه» و نجاشى در «رجال» و مجلسى دوم در «روضة المتقین» و مامقانى در «تنقیح المقال» و علیارى در «بهجة الآمال» فقاهت، وثاقت و وجاهت او را در میان مشایخ روایى شهر قم مطرح نموده‏اند.

وى از مشایخ بزرگ محمد بن یعقوب کلینى به شمار مى‏آید و کلینى در کتاب «کافى» بسیار بر او استناد نموده و از او روایت نقل کرده است.

حمیرى با امام هادى و امام حسن عسکرى علیهماالسلام مکاتباتى داشت و على رغم فشار شدید حکومت عباسى در قطع ارتباط میان شیعیان و آن دو امام بزرگوار، ارتباط خود را با امامان خود حفظ کرده و از آن دو امام همام پیوسته رهنمود مى‏گرفت.

پس از شهادت امام حسن عسکرى علیه‏السلام حمیرى رابطه خود را با معدن وحى در زمان غیبت صغرى قطع نکرد و از طریق «محمد بن عثمان عمرى» رابطه و مکاتبه ی خود را با امام زمان عجل الله تعالى فرجه الشریف حفظ نمود و مسائل و مشکلات خود را از امام زمان از طریق نامه مى‏پرسید و از نور وجود آن حضرت بهره‏مند مى‏گشت. وى مجموعه این نامه‏ها را در کتابى به نام «مسائل عن محمد بن عثمان العمری و التوقیعات» جمع آورى نموده است. پس ایشان از علما و مؤلفین بزرگ حدیث و کتاب او نیز از منابع معتبر روایی و مورد اعتماداست. [2]

و اما در باره سند ما به کتاب قرب الاسناد باید بگوییم:

علاوه بر این که این روایت را بحار الانوار هم از قرب الاسناد نقل کرده است و ما از این طریق هم به کتاب قرب الاسناد دسترسی داریم، نسخه‏اى از این کتاب در کتابخانه حضرت آیت الله بروجردى موجود است که تاریخ نگارش آن 1359 هجرى است و به خط حسن میر خانى مى‏باشد. این نسخه از نسخه‏اى تهیه شده که از روى نسخه‏اى که اجازه مؤلف آن، یعنى عبد الله بن جعفر حمیرى در تاریخ 304 هجرى بر آن بوده، نوشته شده است. [3]

در پایان تذکر این نکته بی فایده نیست که روایات زیاد دیگری در تفسیر آیه 54 سوره مائده و آیه 38 سوره محمد، هم داریم که در آنها بجای کلمه «علم» کلمه «دین» یا «ایمان» آمده است.

توضیح این که:

هنگامی که آیاتی از قرآن در نکوهش قوم عرب، بجهت عدم ثبات و پایداری در ایمان، و تهدید به جایگزینی قوم دیگر بجای آنها، برای پذیرش ایمان نازل شده، مانند این آیه ی شریفه: «اگر شما از پذیرش این دین روی بگردانید، خداوند قوم دیگرى را بجای شما می آورد که مثل شما نیستند». [4] و نیز این آیه «اى کسانى که ایمان آورده‏اید! هر کس از شما از آیین خود باز گردد خداوند در آینده جمعیتى را مى‏آورد که آنها را دوست دارد و آنها نیز خدا را دوست دارند، در برابر مؤمنان متواضع، و در برابر کافران نیرومند و شکست ناپذیرند، مردانى که در راه خدا جهاد مى‏کنند و هرگز از سرزنش کنندگان هراسى به خود راه نمى‏دهند» [5] . اصحاب از پیامبر اکرم(ص) پرسیدند: این گروهى که خداوند در این آیات به آنها اشاره کرده کیانند؟! در این هنگام که سلمان در کنار پیامبر(ص) بود، پیامبر(ص) دست بر پاى - و طبق روایتى بر شانه سلمان زد و فرمود: «منظور این مرد و قوم اوست، سوگند به آن کس که جانم به دست اوست، اگر ایمان در ثریا باشد گروهى از مردان فارس آن را به دست مى‏آورند». [6]



[1] جعفر عن أبیه أن رسول الله ص قال لو کان العلم منوطا بالثریا لتناولته رجال من فارس. قرب الاسناد، ص53،  بحارالأنوار، ج64 ، ص175.

[2] این کتاب از اصول چهارصدگانه اولیه شیعه به شمار مى‏آید و از زمان نگارش تا حال در طول بیش از هزار سال پیوسته مورد توجه علما و بزرگان شیعه واقع شده و روایاتش در مجموعه‏هاى بزرگ روایى نقل شده است که از جمله ی آنهاست: کتاب کافى شیخ کلینى، کتاب فقیه و خصال شیخ صدوق، تهذیب شیخ طوسى، بحار الانوار علامه مجلسى، وسائل الشیعه شیخ حر عاملى، و مستدرک الوسائل محدث نورى. برای آگاهی بیشتر نک: سؤال 1181، نمایه: ایرانیان و اعراب.

[3] برای اطلاع بیشتر به نرم افزار جامع احادیث مراجعه بفرمایید.

[4] محمد، 38 " وَ إِنْ تَتَوَلَّوْا یَسْتَبْدِلْ قَوْماً غَیْرَکُمْ ثُمَّ لا یَکُونُوا أَمْثالَکُمْ".

[5] مائده، 54"یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا مَنْ یَرْتَدَّ مِنْکُمْ عَنْ دینِهِ فَسَوْفَ یَأْتِی اللَّهُ بِقَوْمٍ یُحِبُّهُمْ وَ یُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنینَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْکافِرینَ یُجاهِدُونَ فی‏ سَبیلِ اللَّهِ وَ لا یَخافُونَ لَوْمَةَ لائِمٍ ذلِکَ فَضْلُ اللَّهِ یُؤْتیهِ مَنْ یَشاءُ وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلیمٌ".

[6] بحارالأنوار، ج،22، ص52، باب 37، ما جرى بینه و بین أهل الکتاب. برگزیده تفسیر نمونه، ج‏4، ص 464.

"وَ قَالَ الطَّبْرِسِیُّ رَحِمَهُ اللَّهُ وَ رَوَى أَبُو هُرَیْرَةَ أَنَّ نَاساً مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ ص قَالُوا یَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ هَؤُلَاءِ الَّذِینَ ذَکَرَ اللَّهُ فِی کِتَابِهِ وَ کَانَ سَلْمَانُ إِلَى جَنْبِ رَسُولِ اللَّهِ ص فَضَرَبَ یَدَهُ عَلَى فَخِذِ سَلْمَانَ فَقَالَ هَذَا وَ قَوْمُهُ وَ الَّذِی نَفْسِی بِیَدِهِ لَوْ کَانَ الْإِیمَانُ مَنُوطاً بِالثُّرَیَّا لَتَنَاوَلَهُ رِجَالٌ مِنْ فَارِسَ".

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها