جستجوی پیشرفته
بازدید
14158
تاریخ بروزرسانی 1390/12/28
 
کد سایت fa21529 کد بایگانی 21282 نمایه نذر قربانی کردن عبد الله توسط عبدالمطلب
طبقه بندی موضوعی تاريخ بزرگان
خلاصه پرسش
آیا نذر قربانی کردن عبدالله توسط عبدالمطلب، با عقل انسانی مطابق بوده و آن را می پذیرد؟
پرسش
بسم الله الرحمن الرحیم. من هنوز برایم ابهام هست که این چه نذری بود که ایشون داشتند به نظر شما این نذر با عقل جور در میاد؟ واقعاً عقل می پذیرد؟
پاسخ اجمالی

بر اساس نقل منابع تاریخی، در ادیان و امت های گذشته، قربانی به گونه های مختلفی انجام می گرفته است که یکی از آنها، قربانى کردن انسان بوده است؛ تا این که دین اسلام قربانى محدود به حیوان حلال گوشت را پذیرفت.

انجام دستوراتی که مطابق فطرت و عقل سلیم انسانی باشد، نشانۀ ایمان واقعی خواهد بود؛ لذا عمل به دستورات الاهی، پیروی از یک سلیقۀ شخصی نیست تا مورد نکوهش قرار گیرد؛ مانند این که خدای تعالی پیامبر خود ابراهیم(ع) را به ذبح فرزندش اسماعیل دستور داد؛ امّا اگر دانش و بینش انسانی به قدرى ناچیز و رفتارش به قدرى سفیهانه باشد که فرزندان خود را براى بُت و یا براى جلوگیرى از تنگدستى و یا به جهت فرق گذاشتن میان پسر و دختر، به قتل برسانند، -همان طور که برخی از مشرکین دختران خود را زنده به گور می کردند-  نمی توان نام قربانی را که مقدّس بوده، بر آن نهاد.

بنابراین، هر چند نذر قربانی کردن عبدالله توسط عبدالمطلب، در ظاهر مخالف فطرت و عقل بشری قلمداد می شود؛ امّا احتمالاً، چون اصل این کار، در آن زمان مخالف دستورات الاهی نبوده و یا الهامی از ساحت مقدّس خداوندی بود، ناپسند و مورد نکوهش واقع نمی شود؛ و گرنه پیامبر اکرم(ص) با عبارت «أَنَا ابْنُ الذَّبِیحَیْن‏» (اسماعیل و عبدالله) به آن افتخار نمی کرد.

پاسخ تفصیلی

«قربانى»، یک اصطلاح و از مراسم دینى است و لفظ «قربان» در زبان عربی، از ریشۀ «قُرب» به معنای نزدیکی است.[1] معنای این واژه می رساند که در همۀ قربانی ها، نزدیکی جستن به خدا یا خدایان (به عقیدۀ مشرکان) منظور بوده است. به بیان دیگر؛ قربانی، عبارت است از آنچه انسان به قصد تقرّب به خداوند بذل و بخشش مى‏ کند.

بر اساس نقل منابع تاریخی، در ادیان و امت های گذشته، قربانی به گونه های مختلفی انجام می گرفته است؛[2] مانند این که، هابیل و قابیل از محصولات خود براى تقرّب و نزدیکی به خدای متعال قربانى داده‏اند.[3] همان طور که در قرآن کریم می خوانیم: «(ای پیامبر!) داستان دو فرزند آدم را بحقّ بر آنها بخوان: وقتى که به قربانى تقرّب (به پروردگار) جستند».[4] یکی از اقسام قربانی، قربانى کردن انسان بوده است؛[5] تا این که دین اسلام قربانى را پذیرفت، منتها محدود به حیوان حلال گوشت نمود و آن را جزو مناسک حج در روز عید قربان قرار داد.

از جمله مطالبی که در بارۀ اجداد رسول خدا (ص) مطرح شده، داستان نذر عبد المطلب و ذبح عبد الله و حدیث «انا ابن الذبیحین»[6] است که از سوی مورّخان و محدّثان مورد بحث قرار گرفته و با مختصر اختلافی در کتاب های خود آورده اند.

در بارۀ اصل کار عبدالمطلب و نذر قربانی کردن فرزندش عبدالله، نکاتی بیان می شود:

1. از کردار حضرت عبد المطّلب معلوم مى ‏شود که نذر قربانى کردن فرزند در شریعت ابراهیم (ع) سنّت بوده است.[7] به دیگر سخن، در شرایع گذشته، حرمت و جایز نبودن چنین نذری ثابت نشده بود.

2. این کار مخصوص عبد المطّلب بوده و به او الهام شده بود.[8]

3. عبد المطلب به مرتبه ای از تسلیم و ایمان به خدای تعالی رسیده بود که ایمان وی، ابرهه را مرعوب خود می سازد، و مردم را به مکارم اخلاق ترغیب نموده و از اشتغال به امور پست دنیائی باز می دارد. بنابر این، چه مانعی دارد که گفته شود اعتقاد اولیه وی آن بود که چنین تصرّفی در بارۀ فرزند خود و چنین نذری را بکند، و این نذر، نشانگر بزرگی روح عبد المطلب و پایبندی او به عقاید و ایمان خویش است.[9]

4. امام رضا(ع) در بخشی از سخن خود در توضیح «أَنَا ابْنُ الذَّبِیحَیْن‏» می فرماید: «...عبد المطلب در روزگار خود، رسومى از خود به یادگار نهاد که دین اسلام آنها را پذیرفت...اگر عمل عبد المطلب حجت نبود و ارادۀ وى بر ذبح فرزندش عبد اللَّه مانند ارادۀ ابراهیم بر ذبح اسماعیل نبود، هرگز پیامبر خدا به جهت انتساب به این دو نفر به عنوان دو ذبیح افتخار نمى‏ کرد و نمی فرمود من فرزند دو ذبیح هستم، همان سببى که باعث شد خداوند از ذبح اسماعیل صرف نظر کند، به همان سبب از ذبح عبد اللَّه صرف نظر کرد و آن سبب عبارت بود از این که پیامبر خدا و ائمه در صلب آنها بودند و به جهت همین برکتِ پیامبر و ائمه، ذبح را از هر دو نفر برداشت و سنّت قربانى کردن فرزند در میان مردم رایج نشد...».[10]

5. انجام دستوراتی که مطابق فطرت و عقل سلیم انسانی باشد، نشانۀ ایمان واقعی خواهد بود؛ لذا عمل به سنّت ها و دستورات الاهی، پیروی از یک سلیقۀ شخصی نیست تا مورد نکوهش قرار گیرد؛ مانند این که  همسر عمران در مورد فرزندی که در شکم دارد نذر می کند که او را به خدمت خانه خدا بسپارد تا خدمتکاری خانه خدا را انجام دهد،[11] یا آن که خدای تعالی پیامبر خود ابراهیم(ع) را به ذبح فرزندش اسماعیل دستور داده و امر می فرماید؛[12] امّا اگر دانش و بینش انسانی به قدرى ناچیز و رفتارش به قدرى سفیهانه باشد که فرزندان خود را براى بُت و یا براى جلوگیرى از تنگدستى و یا به جهت فرق گذاشتن میان پسر و دختر، به قتل برسانند، -همان طور که برخی از مشرکین دختران خود را زنده به گور می کردند-  نمی توان نام قربانی را که مقدّس بوده، بر آن نهاد. پس، هر چند برخی از نذرها در ظاهر مخالف فطرت و عقل بشری قلمداد می شود؛ امّا چون اصل کار، مخالف دستورات الاهی نبوده و یا الهام و دستوری از ساحت مقدّس خداوندی است، ناپسند و ظلم و ستم نخواهد بود، بلکه خیر و مصلحت انسان ها در آن است.

6. اگر –به فرض- سنّت قربانی فرزندان از دستورات الاهی بود، حتماً خدای مهربان، به ازای پایبندی مردم به آن، رحمت، برکت و نیز مغفرت را برای گناهکار و مجازات شونده قرار می داد؛ به طوری که عقل سلیم به جهت خیر و مصلحتِ در اجرای این سنّت، آن را می پذیرفت؛ همان طور که به احکامی مانند حدود، قصاص هیچ عقل و فطرت سالمی اشکالی ندارد.

 

[1]. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، محقق و مصحح: فارس صاحب الجوائب،‌ احمد، T  ج 1، ص 662؛ دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع - دار صادر، بیروت، چاپ سوم، 1414ق؛ بستانى، فؤاد افرام، مهیار، رضا، فرهنگ ابجدى، ص 689، انتشارات اسلامی، تهران، چاپ دوم، 1375ش.

[2]. ر.ک: قدیانى، عباس، فرهنگ جامع تاریخ ایران، ج 1، ص 30، انتشارات آرون، تهران، چاپ ششم، ‏1387ش؛ پیرنیا، حسن، تاریخ ایران باستان، ج 1، ص 587، نشر دنیاى کتاب، تهران، چاپ اول، ‏1375ش؛ راوندى، مرتضى، تاریخ اجتماعى ایران، ج 1، ص 87 و 157، انتشارات نگاه، تهران، چاپ دوم، ‏1382ش.

[3]. شیخ کلینى، الکافی، ج 8، ص 113، دار الکتب الاسلامیة، تهران، چاپ دوم، 1362ش؛ ابن کثیر دمشقى، اسماعیل بن عمرو، تفسیر القرآن العظیم، ج 3، ص 75، دار الکتب العلمیة، منشورات محمدعلى بیضون، بیروت، چاپ اول، 1419ق.

[4]. مائده، 27.

[5]. ر.ک: فراهانی، حسن، قربانی در ادیان، فصلنامه معرفت، شماره 51.  

[6]. اصل حدیث «انا ابن الذبیحین » که از رسول خدا(ص) نقل شده در منابع  شیعه و اهل سنت آمده است، و منظور از ذبیح اول، حضرت اسماعیل (ع) و منظور از ذبیح  دوم نیز «عبد الله» پدر رسول اکرم «ص» است. منابعی مانند: قمى، على بن ابراهیم، تفسیر القمی، محقق و مصحح: موسوى جزائرى، طیّب، ج 2، ص 226،‏ دار الکتاب، قم، چاپ سوم، 1404ق؛ علامه مجلسى، بحار الأنوار، ج 36، ص 47، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، چاپ دوم، 1403ق؛ فخرالدین رازى، ابوعبدالله محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، ج 26، ص 347، دار احیاء التراث العربى، بیروت، چاپ سوم، 1420ق.

[7]. علامه مجلسى‏، حیاة القلوب‏، ج 3، ص 73، نشر سرور، قم، چاپ ششم، 1384ش.

[8]. حیاة القلوب‏، ج 3، ص 73.

[9]. یوسفى غروى، محمد هادى، ‏موسوعة التاریخ الإسلامى‏، ج 1، ص 247 و 248، نشر مجمع اندیشه اسلامى، قم، چاپ اول، 1417ق.‏

[10]. شیخ صدوق، الخصال، محقق و مصحح: غفارى، على اکبر، ج 1، ص 57، جامعه مدرسین، قم، چاپ اول، 1362ش.

[11]. آل عمران، 35: «(به یاد آورید) هنگامى را که همسرِ عمران گفت: خداوندا! آنچه را در رحم دارم، براى تو نذر کردم، که محرَّر (و آزاد، براى خدمت خانه تو) باشد. از من بپذیر، که تو شنوا و دانایى!». 

[12]. صافات، 101 و 102: «ما او [ابراهیم‏] را به نوجوانى بردبار و صبور بشارت دادیم! هنگامى که با او به مقام سعى و کوشش رسید، گفت: پسرم! من در خواب دیدم که تو را ذبح مى‏کنم، نظر تو چیست؟ گفت: پدرم! هر چه دستور دارى اجرا کن، به خواست خدا مرا از صابران خواهى یافت!».

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    867187 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    528617 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    411097 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    399900 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    363456 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    324092 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    305126 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    303426 حقوق و احکام 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    296319 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    295584 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

4109  نفر