جستجوی پیشرفته
بازدید
14347
آخرین بروزرسانی: 1393/09/12
خلاصه پرسش
منظور از اقتضای ذاتی خالقیت پروردگار متعال چیست؟ به عبارت دیگر، این‌که می‌گویند خالقیت پروردگار اقتضا می‌کند که او خلق کند و دست به آفرینش بزند به چه معنا است؟
پرسش
منظور از این‌که خالقیت پروردگار متعال اقتضا می‌کرد که او خلق کند و دست به آفرینش بزند چیست؟ به بیان دیگر، این‌که چون خداوند خالق است و مجبور است خلق کند بر اساس خصلت خود آیا باعث می‌شود عده‌ای ناخواسته به دنیا بیایند و بعد باز بدون این‌که نقشی در قوانین حاکم بر خلقت داشته باشند مجبور به تبعیت باشند، و الّا مورد بازخواست و تنبیه قرار خواهند گرفت! به نظر شما چنین سخنی عدالت خداوند را خدشه‌دار نمی‌کند که چون خدا مجبور به خلق کردن بود عده‌ای باید خواسته و ناخواسته به دنیا بیایند و بعد هم پس از مدتی علی‌رغم میلشان با دنیا خداحافظی کنند و بعد تنبیه و... .
پاسخ اجمالی

معمولاً هنگامی که سؤال از هدف و مقصد یک فعل می‌شود؛ ابتدا هدف را به هدف فعل و هدف فاعل تقسیم می‌کنند؛ زیرا در فاعل‌های متعارف (غیر خدا) ممکن است هدف فاعل با هدف فعل مختلف باشد؛ مثلاً یک مخترع برای رسیدن به پول یا اشتهار به نبوغ، ماشینی را اختراع کند که آن ماشین موجب راحتی زندگی مردم و سرعت نقل و انتقال می‌شود، در این‌جا فاعل یک هدف دارد، و فعل هدف و اثر دیگر دارد. نکته دیگر این‌که در فاعل‌های معمولی(غیر خدا) هدف فاعل معمولاً چیزی بیرون از ذات فاعل است؛ یعنی فاعل آن هدف و مطلوب در ذات فاعل وجود ندارد و فاعل با این فعل می‌خواهد به آن هدف برسد؛ مانند مثالی که بیان شد، اما در مورد خداوند نمی‌توان گفت در وجود خداوند نقصی وجود دارد و خداوند به واسطه این فعل می‌خواهد آن نقص را بر طرف کند؛ بنابر این هدف خداوند از افعال خود به اقتضای ذات خدا است، نه برای رسیدن به امر خارج از ذات او. البته با یک نوع مسامحه می‌توان گفت هدف او همان هدف فعل است که این نیز به اقتضای ذات است.

منظور از اقتضای ذاتی، ویژگی و خاصیت جدا نشدنی ذات است. به بیان دیگر، اقتضای ذاتی، محبوب ذاتی بودن است؛ در هر صورت اقتضای ذاتی به معنای جبر نیست؛ مثلاً وقتی می‌گوییم اقتضای ذاتی انسان کشش و عشق به زیبایی است، به این معنا نیست که انسان مجبور است عاشق زیبایی باشد. یا این‌که وقتی می‌گوییم اقتضای ذاتی انسان دانشمند اظهار علم و افکار خود در قالب کتاب، مقاله، سخنرانی و تدریس است، به این معنا نیست که دانشمند در خلق این آثار مجبور است. خلاصه روشن است که محبوب بالذات با مجبور بالذات فرق دارد.

اما این سخن که در سؤال آمده (عده‌ای نا خواسته به دنیا بیایند) با آنچه که در آخر بیان شده که (علی‌رغم میلشان با دنیا خداحافظی کنند) سازگاری ندارد؛ زیرا اگر زندگی دنیایی خواسته فطری انسان نباشد رفتن از دنیا نباید خیلی خلاف میل طبیعی وی باشد.

آنچه در پایان این سؤال آمده است که چرا انسان بدون این‌که نقشی در قوانین حاکم بر خلقت داشته باشند، مجبور به تبعیت از آن است؟ گویا از نظر سؤال کننده انسان فقط باید قوانینی را تبعیت کند که در وضع آن قوانین نقش و دخالت دارد؛ لوازم این سخن بسیار وحشتناک است؛ مثلا اگر شخصی با کارد تیز بچه‌ بی‌‌گناهی را سر ببرد، از نظر سؤال کننده نباید مجازات شود؛ زیرا برّنده بودن کارت براساس قانون موجود در فیزیک کارد است و قاتل در آن نقشی ندارد و در اختیار او نیست؛ چنان‌که عدم مقاومت گلو و گردن کودک در برابر تیزی کارد و بریده شدن آن نیز مربوط به فیزیک بدن است و در اختیار قاتل نیست؛ همچنین مردن بچه پس از بریده شدن رگ‌های گلو و گردن، قانونی نیست که قاتل در آن نقشی داشته باشد؛ بنابر این، از نظر سؤال کننده چنین قاتلی استحقاق هیچ‌گونه مجازات ندارد.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • چه مسائلی را می‌توان از امور فراطبیعی برشمرد؟
    2351 بیشتر بدانید 1400/11/07
    برای شناخت اجمالی مسائل فراطبیعی کافی است که شناخت اجمالی نسبت به مسائل طبیعی داشته باشیم؛ امور طبیعی یا مادی اموری است که دارای یکی از این ویژگی‌ها باشد:داشتن مکان خاص و اشغال فضا،اشغال زمان و زمان داشتن،قابل اشاره حسی بودن،قابلیت انقسام و بخش‌پذیری،استکمال از طریق ...
  • آیا گرفتن ناخن در شب جایز است؟
    148873 بیشتر بدانیم 1389/10/08
    از کارهای مستحبی که دین اسلام بر آن تأکید می کند، گرفتن ناخن است به هر صورتی که باشد، البته بهتر است در روز جمعه باشد و از انگشت کوچک دست چپ آغاز و به انگشت کوچک دست راست تمام شود‏. در نتیجه در هر وقت از شب ...
  • نمازهای نافله را در چه زمان هایی می بایست انجام داد؟
    142992 نماز شب و نوافل یومیه 1388/04/13
    خواندن نوافل باعث ایجاد آمادگی برای خواندن نمازهای واجب می گردد و رغبت بیشتری نسبت به ادای فرایض و نمازهای واجب در انسان ایجاد می کند.مهمترین اثر نافله آن چیزی است که در حدیثی به نام حدیث قرب نوافل آمده است: راوی از حضرت صادق (ع) و ایشان از جد ...
  • آیا دعایی برای پیدا کردن گمشده، یا گم کرده وجود دارد؟
    51482 دستور العمل ها 1393/02/31
    در برخی منابع روایی دستور العملی برای پیدا شدن گم شده بیان شده است که آن‌را ذکر می‌کنیم: جابر بن عبد الله انصاری از رسول خدا(ص) روایت کرده است که آن‌حضرت به امام على(ع) و فاطمه(س) این دعا را آموخت و فرمود: هرگاه بلایی به شما رسید و ...
  • آیا به جهیزیه همسرم خمس تعلق می‌گیرد؟
    27322 آنچه خمس بدان تعلق می گیرد 1392/04/29
    اکثر مراجع تقلید از این جهت که جهیزیه حکم هدیه را داشته و یا اینکه در آینده مورد استفاده واقع خواهد شد، آن را شامل خمس نمی‌دانند، ولی برخی[1] از مراجع، مورد فوق را متعلق خمس شمرده‌اند. ضمائم: پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به ...
  • حکم خواندن نماز با لباس آغشته به عرق جنب از حلال چیست؟
    143897 عرق جنب از حرام 1389/06/14
    جنب از حرام به کسی گویند که از راه حرام (زنا یا لواط یا استمنا) جنب شده باشد. و جنب از حلال به کسی گویند که از راه لذت بردن از راه حلال (همسر شرعی یا احتلام در خواب) جنب شده باشد. بنا ...
  • طرماح بن عدی طائی کیست؟ چگونه وی از همراهی با امام حسین(ع) محروم شد؟
    16495 تاريخ بزرگان 1400/09/15
    طرماح بن عدی بن عبداللّه بن خیبری بن أفلت طائی،‏[1] از اصحاب امام علی(ع)[2] و امام حسن(ع)[3] بود. برخی از گزارش‌ها نام جد او را حاتم[4] و یا حکیم[5] ذکر کرده‌اند؛ اما در برخی از منابع ...
  • با توجه به نا مرتب بودن ایام "پریود" حکم نماز وروزه من چیست؟
    38705 استحاضه 1389/06/06
    اگر بعد از زایمان عادت شما به عادت عددیه شش روز برگشت، در این هنگام شش روز را حیض و مابقی را استحاضه قرار می دهی، اما اگر عادت تغییر نکرد و بر عادت عددیه هفت روز باقی ماند، پس هفت روز را حیض و مابقی را استحاضه قرار ...
  • آیا نوزده حرفی بودن بسم الله الرحمن الرحیم فلسفه ای دارد؟
    41793 علوم قرآنی 1389/07/20
    روایاتی وجود دارد که نوزده حرفی بودن "بسم الله الرحمن الرحیم" را با تعداد نگاهبانان دوزخ که نوزده نفرند، مرتبط می داند، اما با تمام فضایلی که برای این عبارت قرآنی وجود داشته و با پذیرش بخش هایی از این روایات که ناظر به کمک معنوی بسم الله به ...
  • اگر در اثناء طواف نیاز به رفع حاجت باشد؛ وظیفه چیست؟
    9866 طواف 1387/12/12
    سؤال مذکور استفتاء شد و پاسخ تعدادی از دفاتر مراجع (زید عزهم العالی) به شرح زیر می باشد: دفتر حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی): اگر هنگام ...

پربازدیدترین ها