جستجوی پیشرفته
بازدید
14157
تاریخ بروزرسانی 1393/07/08
 
کد سایت fa3499 کد بایگانی 2798 نمایه ستایش و نکوهش صحابه در قرآن
خلاصه پرسش
با وجود آیات فراوان در قرآن کریم در باره ستایش صحابه چرا شیعیان صحابه را مورد نکوهش قرار می دهند؟
پرسش
خداوند در چندین جا در قرآن کریم اصحاب را ستوده است، او تعالی مى فرماید: ﴿وَرَحْمَتِی وَسِعَتْ کُلَّ شَیْءٍ فَسَأَکْتُبُهَا لِلَّذِینَ یَتَّقُونَ وَیُؤْتُونَ الزَّکَاةَ وَالَّذِینَ هُمْ بِآیاتِنَا یُؤْمِنُونَ * الَّذِینَ یَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِیَّ الْأُمِّیَّ الَّذِی یَجِدُونَهُ مَکْتُوباً عِنْدَهُمْ فِی التَّوْرَاةِ وَالْأِنْجِیلِ یَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَیَنْهَاهُمْ عَنِ الْمُنْکَرِ وَیُحِلُّ لَهُمُ الطَّیِّبَاتِ وَیُحَرِّمُ عَلَیْهِمُ الْخَبَائِثَ وَیَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَالْأَغْلالَ الَّتِی کَانَتْ عَلَیْهِمْ فَالَّذِینَ آمَنُوا بِهِ وَعَزَّرُوهُ وَنَصَرُوهُ وَاتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِی أُنْزِلَ مَعَهُ أُولَئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ﴾. (الأعراف: 156ـ 157).
«و رحمتم همه چیز را فراگرفته؛ و آن را براى آنها که تقوا پیشه کنند، و زکات را بپردازند، و آنها که به آیات ما ایمان مى‏آورند، مقرر خواهم داشت! همانها که از فرستاده (خدا)، پیامبر «امى‏» پیروى مى کنند؛ پیامبرى که صفاتش را، در تورات و انجیلى که نزدشان است، مى یابند؛ آنها را به معروف دستور مى دهد، و از منکر باز می دارد؛ اشیا پاکیزه را براى آنها حلال مى شمرد، و ناپاکیها را تحریم مى کند؛ و بارهاى سنگین، و زنجیرهایى را که بر آنها بود، (از دوش و گردنشان) بر مى دارد، پس کسانى که به او ایمان آوردند، و حمایت و یاریش کردند، و از نورى که با او نازل شده پیروى نمودند، آنان رستگارانند».
و مى فرماید: ﴿الَّذِینَ اسْتَجَابُوا لِلَّهِ وَالرَّسُولِ مِنْ بَعْدِ مَا أَصَابَهُمُ الْقَرْحُ لِلَّذِینَ أَحْسَنُوا مِنْهُمْ وَاتَّقَوْا أَجْرٌ عَظِیمٌ * الَّذِینَ قَالَ لَهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَکُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزَادَهُمْ إِیمَاناً وَقَالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَکِیلُ﴾. (آل عمران: 172ـ 173).
و مى فرماید: ﴿وَإِنْ یُرِیدُوا أَنْ یَخْدَعُوکَ فَإِنَّ حَسْبَکَ اللَّهُ هُوَ الَّذِی أَیَّدَکَ بِنَصْرِهِ وَبِالْمُؤْمِنِینَ * وَأَلَّفَ بَیْنَ قُلُوبِهِمْ لَوْ أَنْفَقْتَ مَا فِی الْأَرْضِ جَمِیعاً مَا أَلَّفْتَ بَیْنَ قُلُوبِهِمْ وَلَکِنَّ اللَّهَ أَلَّفَ بَیْنَهُمْ إِنَّهُ عَزِیزٌ حَکِیمٌ﴾. (الأنفال: 62ـ 63).
و مى فرماید: ﴿یَا أَیُّهَا النَّبِیُّ حَسْبُکَ اللَّهُ وَمَنِ اتَّبَعَکَ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ﴾. (الأنفال: 64).
و خداوند مى فرماید: ﴿کُنْتُمْ خَیْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ﴾. (آل عمران: 110).
و مى فرماید: ﴿مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَالَّذِینَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْکُفَّارِ رُحَمَاءُ بَیْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُکَّعاً سُجَّداً یَبْتَغُونَ فَضْلاً مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَاناً سِیمَاهُمْ فِی وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَلِکَ مَثَلُهُمْ فِی التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِی الْأِنْجِیلِ کَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ یُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِیَغِیظَ بِهِمُ الْکُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُمْ مَغْفِرَةً وَأَجْراً عَظِیماً﴾. (الفتح: 29).
«محمد –صلى الله علیه وآله وسلم- فرستاده خداست؛ و کسانى که با او هستند در برابر کفار سرسخت و شدید، و در میان خود مهربانند؛ پیوسته آنها را در حال رکوع و سجود مى بینى در حالى که همواره فضل خدا و رضاى او را مى طلبند (تا آنان را به بهشت وارد نماید)؛ نشانه (اطاعت) آنها (از خداوند) در صورتشان از اثر سجده (و عبادت) نمایان است مراد این‌ است‌ که‌ اثر عبادت‌ و صلاح‌ و اخلاص‌ برای ‌خداوند متعال‌، بر چهره‌ مؤمن‌ آشکار مى شود؛ این توصیف آنان در تورات و توصیف آنان در انجیل است، همانند زراعتى که جوانه هاى خود را خارج ساخته، سپس به تقویت آن پرداخته تا محکم شده و بر پاى خود ایستاده است و بقدرى نمو و رشد کرده که زارعان را به شگفتى وا مى دارد؛ این براى آن است که کافران را به خشم آورد، (یعنی: حق‌ تعالی‌ مسلمانان‌ را بسیار نیرومند می گرداند تا مایه‌ خشم‌ و غیظ کافران‌ گردند، ولى) کسانى از آنها را که ایمان آورده و کارهاى شایسته‏ انجام داده اند، خداوند وعده آمرزش و اجر عظیمى (که بهشت است) داده است. (البته‌ این‌ مثل‌، شامل‌ صحابه‌ رسول‌ الله -صلى الله علیه وآله وسلم- و همه‌ کسانی‌ از افواج ‌ایمان‌ و لشکریان‌ اسلام‌ در گذار عصرها و نسلها مى شود که‌ نقش‌ قدمشان‌ را دنبال،‌ و بر راه‌ و روش‌ ایشان‌ رهرو باشند.)»
و آیات زیاد دیگری هست که خداوند در آن اصحاب را می‌ستاید. و شیعیان می گویند اصحاب در دوران حیات پیامبر -صلى الله علیه وآله وسلم- مؤمن بوده اند، اما بعد از وفات او مرتد شده اند، عجیب است! چگونه همه اصحاب بعد از وفات پیامبر -صلى الله علیه وآله وسلم- به اتفاق همه مرتد شدند؟! و چرا آنها باید از دین بر گردند و مرتدّ شوند؟! مگر آن که شما شیعیان بگویید که آنها با خلیفه کردن ابوبکر مرتد شدند، پس ما به شما می گوییم: چرا اصحاب به اتفاق همه با ابوبکر بیعت کردند؟ آیا از ابوبکر می ترسیدند؟ و آیا ابوبکر دارای قدرت بود و از آنها به زور بیعت گرفت؟ ابوبکر از قبیلة بنی تیم قریش بود که افراد این قبیله از افراد دیگر قبیله های قریش کمتر بودند و از میان قبایل قریش بنی هاشم و بنی عبدالدار و بنی مخزوم افرادشان بیشتر و مهم تر بودند.
پس وقتی ابوبکر توانایی نداشت که به زور از اصحاب بیعت بگیرد، چرا اصحاب به خاطر او جهاد می کردند آیا این به خاطر ایمان و یاری کردن و پیشگام بودنش در اسلام نبود؟!
پاسخ اجمالی

بدون شک آیات مورد استناد شما و نیز آیات بسیار دیگری، در ستایش از پیروان راستین پیامبر اکرم(ص) نازل گردیده است، اما با دقت در همین آیات و نیز بخشهای دیگری از قرآن که برخی از صحابه را مورد نکوهش قرار می­دهد و نیز با مطالعه­ای در تاریخ اقوام پیامبران گذشته، به این واقعیت خواهیم رسید که ستایش خداوند از یک گروه و حتی یک شخص، دلیلی برای مصون ماندن کامل و مادام العمر آنها از اشتباهات نیست و آنان باید دچار غرور کاذب نگردیده و همواره مراقب باشند که از راه راست خارج نگردند.

 

بر این اساس، شیعیان با تمام احترامی که برای صحابه قائلند، بررسی و انتقاد از عملکرد آنان را مجاز شمرده و در مورد هر یک از آنها، جداگانه قضاوت می­نمایند که در این راستا، نه تمام آنها را خالی از هرگونه اشتباهی تلقی نموده و نه آنچنانکه بیان نمودید، همه آنان را افرادی منحرف می­پندارند. چنین عقیده­ای نه با آیات مورد استناد شما و نه با هیچ قسمت دیگر از قرآن منافاتی نخواهد داشت.

 

اما معنای ارتداد صحابه؛ همانگونه که بارها بیان گردید؛ بازگشت به شرک و جاهلیت نبوده، بلکه مراد از آن، نافرمانی از برخی دستورات پیامبر(ص) می­باشد، موضوعی که در زمان زندگی ایشان نیز در مواردی اتفاق افتاده و در آیات قرآن نیز بدان اشاره گردیده است . و در نهایت این تنها ثروت(زر) و قدرت(زور) نیست که می­تواند موجب گمراهی انسانها گردد، بلکه وارونه جلوه دادن واقعیات(تزویر) نیز می­تواند عامل مهمی در این موضوع ارزیابی گردد .

 

پاسخ تفصیلی

این پرسش در حقیقت به پنج بخش تقسیم می­گردد:

 

1 – آیا صحابه پیامبر(ص) در قرآن مورد ستایش قرار گرفتند؟

 

2 – آیا هر شخص و گروهی که مورد ستایش خدا و رسول او قرار گرفتند، دیگر امکان ندارد که خلافی مرتکب گردیده و از راه مستقیم منحرف گردند؟

 

3 – آیا آیاتی که بدان استناد فرمودید، مطلب مورد نظر شما را در عصمت تمام صحابه اثبات می­نماید؟

 

4 – آیا شیعیان معتقدند که صحابه، بعد از رسول خدا(ص) مرتد گردیده­اند؟

 

5 – آیا بیعت صحابه با ابوبکر، دلیل حقانیت ایشان در موضوع خلافت است؟

 

که به ترتیب به این موضوعات خواهیم پرداخت:

 

در مورد ستایش قرآن از صحابه پیامبر(ص)، باید گفت که این مطلب مورد قبول ما نیز می­باشد و خداوند در آیات بسیاری؛ از جمله مواردی که به آن اشاره فرمودید؛ صحابه را مورد تجلیل قرار داده است و گمان نمی­نماییم که هیچکدام از دانشمندان شیعه، منکر این واقعیت باشند، اما این بدان معنی نیست که اشخاص و گروههایی که در زمانی خاص و به دلیل عملکرد نیکشان در آن زمان، مورد ستایش خداوند قرار گرفته باشند، از نوعی ضمانت برخوردار بوده که با استناد به آن بتوانند تا آخر عمر خود، هرگونه عملکردی داشته باشند، بدون اینکه مورد مؤاخذه خداوند و یا انتقاد مردم قرار گیرند! پیامبر اکرم(ص) نیز از چنین تضمینی برخوردار نبود، چه رسد به صحابه محترمشان! خداوند در قرآن کریم می­فرماید: که اگر پیامبر(ص)، به دروغ، چیزی را به ما نسبت دهد، ما او را با قدرت گرفته و سپس رگ اصلی قلب او را قطع می­نماییم و هیچکدام از شما نیز نمی­توانید مانع از چنین مجازاتی گردید! و سپس می­فرماید که این موضوع، برای اشخاص پرهیزکار درس عبرتی می­باشد [1] . تمام مسلمانان و به ویژه صحابه، با دقت در این آیه که خداوند آن را به عنوان سرمشقی برای آنان مشخص نموده، هرگز نباید به خود اجازه داده و از عنوانشان سوء استفاده نمایند، چون خداوندی که در مورد رسول خود؛ در اموری که به عقاید مردم ارتباط دارد؛ تساهل و تسامح به خرج نمی­دهد، یقینا در مورد صحابه نیز همینگونه رفتار خواهد نمود.

 

در مورد بنی اسرائیل نیز چنین اتفاقی افتاده و با اینکه خداوند در آیاتی به آنان اعلام می­دارد که شما برگزیده من از میان تمام جهانیان می­باشید [2] ، در مواردی دیگر به شدت آنها را مورد توبیخ خود قرار داده و اعلام می­نماید که آنان اشخاصی ملعون [3] و ظالم [4] و سفیه [5] و فاسق [6] و ... می­باشند!

 

آیا به عقیده شما، احتمال آن نمی­رود که چنین ماجرایی در امت ما نیز تکرار گردد، به ویژه با توجه به آن روایتی که برادران اهل سنت ما نقل نموده­اند مبنی بر اینکه هرچه در بنی­اسرائیل اتفاق افتاده، در این امت نیز واقع خواهد شد [7] ؟!

 

آیا به نظر شما، با عدالت خداوند سازگار است که اصحاب موسی(ع) را به دلیل ماهیگیری در روز شنبه، مورد مؤاخذه بسیار شدیدی قرار دهد [8] ، ولی از اشتباهات صحابه پیامبر(ص) در امور مهم­تری؛ همانند خلافت بعد از ایشان؛ چشم­پوشی نماید؟!

 

بر این اساس، به عقیده ما، با دقت در قرآن کریم، پاسخ قسمت دوم پرسش شما واضح بوده و ستایش از یک گروه در قرآن، دلیل بر آن نیست که حتما تمام آنها، تا آخر عمر خود در راه مستقیم باقی خواهند ماند.

 

اما برای کامل­تر شدن جواب، به بررسی آیاتی می­پردازیم که شما بدان استناد نمودید و در صدد نتیجه­گیری خاصی از آن برآمدید:

 

اول: در سوره اعراف، اگر با دقت، داستان بنی اسرائیل و حضرت موسی(ع) که دقیقا قبل از آیه مورد نظر، بیان شده را مطالعه می­فرمودید،به نکات جالبی از ظهور و افول صحابه موسی(ع) و دلایل آن برخورد نموده و شاید بدون هیچ پاسخی، این آیه را از لیست مستندات خود حذف می­نمودید! در این آیات، ماجرای گوساله پرستی آنها در زمان غیبت کوتاه مدت موسی(ع) بیان گردیده [9] و نیز مناظره موسی(ع) و هارون(ع) و اینکه تنها این دو نفر از آزمایش الهی سالم بیرون آمدند، در قسمت بعدی آن توضیح داده شده است [10] ، و بعد از آن، حتی از هفتاد تن از برگزیده­ترین اصحاب موسی(ع) نیز با عنوان سفهاء یاد گردیده است که دچار صاعقه شدند [11] ، و در نهایت اعلام شده که تنها کسانی که ایمان آورده، پیامبر(ص) را تعظیم نموده و یاری اش دادند و پیروی قرآن کردند، رستگارند [12] .

 

مطمئنا، بیان این سلسله از آیات، تنها برای داستان سرایی و سرگرم نمودن مردم نیست، بلکه برای آن است که اصحاب پیامبر(ص) از آن عبرت گرفته و دچار سرنوشتی همانند بنی اسرائیل نگردند، که متأسفانه برخی مسلمانان از آن پند نگرفته که نمونه­ای از آن، ماجرای وصیت پیامبر(ص) در آخرین لحظات عمرشان می­باشد که مستندش بیان خواهد شد. شما آن ماجرا را احترام و تعظیم به پیامبر(ص) که در آیه مورد استنادتان بدان توصیه شده، ارزیابی می­نمایید، یا بی­احترامی؟!

 

دوم: در ارتباط با آیه 172 و 173 سوره آل عمران نیز با بررسی آن درمی­یابیم که این آیه، ناظر به سه مرحله می­باشد، بدین ترتیب که ابتدا، صحابه به دلیل فرار در جنگ احد سزاوار نکوهش بودند، ولی چون بعدا از دستور پیامبر(ص) تبعیت نمودند، شایسته تقدیرند، اما مهم­تر از همه اینکه آیه فوق تصریح می­نماید که اجر و پاداشی که به آنان وعده داده شده، تنها در صورت ادامه نیکوکاری و تقوی به آنها تعلق خواهد گرفت و این همان عقیده ماست که صحابه از حمایت مادام العمر برخوردار نبوده، بلکه هرگاه پرهیزکار و نیکوکار باشند، مشمول رحمت الهی بوده و در غیر این صورت چنین استحقاقی نخواهند داشت .

 

سوم: در مستندتان از سوره انفال بیان گردیده که خداوند بین صحابه الفت برقرار نمود و اگر شما تمام اموال زمین را انفاق می نمودی، نمی توانستی هیچ الفتی برقرار نمایی! که این خود نشانگر وجود اختلافاتی میان صحابه بوده که با فضل الهی تبدیل به اتحاد گردیده بود (و آنان می­بایست مراقبت کامل به عمل آورده تا همانند بنی اسرائیل، فضل خداوند را تبدیل به عذاب ننمایند) و در آیات بعد سوره انفال [13] به همان مطلبی اشاره می­گردد که انسانها همواره با عملکردشان، در مسیر صعود و افول گام برمی­دارند، بدین ترتیب که زمانی خداوند برای یک فرد از یاران پیامبر(ص) چنان ارزشی قرار داده بود که او را یک­ تنه در مقابل ده مشرک و کافر می­پسندید، اما بعدها و در زمان زندگی پیامبر(ص)، از این ارزش کاسته شده و هر یک از آنان را در مقابل تنها دو نفر از دشمنان قرار داده و در ضمن به آنان خاطر نشان نمود که شما زندگی دنیا را بر زندگی آخرت ترجیح داده و نزدیک بود عذاب بزرگی دامنگیرتان گردد. حال، اگر شخصی معتقد باشد که صحابه بزرگوار، بعد از رحلت پیامبر(ص) نیز تا حدودی افول داشته و به عقب برگشتند، آیا چنین عقیده­ای با محتوای این آیات منافات دارد و یا اینکه امکان چنین افولی، دقیقا مطابق با پیام آیات مورد نظر است؟!

 

چهارم: در مورد آیه 110 سوره آل عمران که بیان فرمودید،نیز چند نکته قابل توجه می­باشد: یکی اینکه ما شکی نداریم که امت محمد(ص) در مجموعه آن، بهترین امت می­باشد، اما این موضوع نمی­تواند مدعای شما را ثابت نماید، چون همانگونه که می­دانیم ، در میان پیروان دیگر رسولان نیز بعد از آنان، اختلاف به وجود آمده و گاهی به جنگ و نبرد با یکدیگر نیز می­پرداختند [14] تا حدی که به جز نامی از دین آنان باقی نمی­ماند، اما در میان این امت، با اینکه اختلافات زیادی نیز پدید آمد، ولی این امر موجب آن نگردید که تمام معیارهای دینی از میان برود. به عنوان نمونه، این امت در پیامبر و قرآن و نماز و قبله و روزه و حج و جهاد و انفاق و ... با هم مشترک بوده و این ارزشها را تا کنون نیز حفظ نموده­اند و به همین دلیل، ذخیره فرهنگی مسلمانان از تمام ادیان دیگر بیشتر است و این خود به تنهایی می­تواند برتری امت اسلامی را تأیید نماید. شما در کدام دین می­توانید مراسم باشکوهی همانند حج را بیابید؟! نکته دیگری که در این آیه وجود دارد این است که در چند آیه بعد [15] در مورد اهل کتاب نیز همین خصوصیات را ذکر می نماید که آنان ایمان داشته و شب زنده­داری و امر به معروف می­نمایند و ... که نمی­توان این خصوصیات را دلیل حقانیت آنان دانست. نکته نهایی، آن است که در آیه فوق، معیارهایی ارائه گردیده که در صورت عمل به آن، مسلمانان بهترین امت خواهند بود، اما اگر به عنوان نمونه، جمع بسیاری از افراد به ظاهر مسلمان، به جای آنکه امر به معروف و نهی از منکر نمایند، با امام حسین(ع)؛ فرزند پیامبر(ص)؛ که بدین کار اقدام نموده بود، به مبارزه برخاسته و او را به شهادت برسانند، باز هم می­توان آنها را بهترین امت نامید؟! در ضمن می­دانیم که این آیه اختصاصی به صحابه نداشته، بلکه شامل تمام مسلمانان است و با این وجود می­دانیم که از اوائل ظهور اسلام تا کنون، جنگهایی شدید میان خود مسلمانان اتفاق افتاده است! به عنوان نمونه، در جنگ صفین در یک طرف، امام علی(ع) و عمار و ...قرار داشته و در جانب دیگر، معاویه و عمرو بن عاص و ... وجود داشته­اند و همه این افراد نیز از صحابه بودند! پرسش ما این است که آیا هر دو سپاه، مصداق این آیه شریفه بودند که با چنین تفسیری هیچ حق و باطلی قابل تشخیص نیست! و یا اینکه یکی از آن دو لشکر را می­توانیم به عنوان بهترین امت ارزیابی نماییم که این همان مدعای ماست!

 

در آیه 64 سوره انفال نیز میان دانشمندان علم تفسیر بحثی وجود دارد که آیا معنای آیه آن است که خداوند، نگهدارنده رسول و مؤمنان است، یا اینکه خداوند و مؤمنان پشتیبان پیامبرند [16] ، اما حتی اگر معنای دوم را؛ که می­تواند مستند شما باشد؛ بپذیریم، با توجه به قسمتی که می­فرماید(من اتبعک من المؤمنین)، تنها مؤمنانی که همواره تابع و پیرو پیامبرند، می­توانند پشتیبان او باشند، نه هر صحابی که گاهی از دستورات او نیز نافرمانی می­نماید. مشابه این موضوع در آیه­ای دیگر که در تهدید برخی همسران پیامبر(ص) [17] نازل گردیده، نیز مشاهده می­گردد که در آن خداوند می­فرماید: اگر شما دو نفر بر ضد پیامبر(ص) همکاری­هایی داشته باشید، خداوند یاور رسولش بوده و جبرئیل و مؤمنان صالح{نه تمام صحابه} و فرشتگان نیز پشتیبان او خواهند بود [18] .

 

آخرین موردی که به آن اشاره نمودید، آیه­ای از سوره فتح بود که در آن، علاوه بر اینکه خصوصیاتی بیان شده که اصحاب پیامبر(ص) باید از آن برخوردار باشند، مژده بخشش و پاداش را نیز تنها برای کسانی در نظر گرفته که ایمان و کردار نیکشان پیوسته باشد. به عقیده شما آیا اشخاصی که در احد و حنین، صحنه جنگ را ترک نمودند(اشداء علی الکفار) می­باشند و یا عنوان (رحماء بینهم)به کسانی که بر علی(ع) شوریدند و جنگهای خونینی به راه انداختند و یا به اشخاصی که حرمت تنها فرزند باقیمانده از پیامبر(ص)، یعنی فاطمه(س) را نگه­نداشتند، نیز تعلق خواهد گرفت؟!و آیا صحابه­ای که غرق در جمع­آوری ثروت و مال دنیا گردیده و کاخ سبز برای خود بنیان نهادند، همانند افرادی هستند که(یبتغون فضلا من الله و رضوانا) و ...

 

جالب است که با مروری در آیات دیگر همین سوره؛ از جمله آیه 6 و 11 و 12 و 15؛ به مواردی از توبیخ برخی افراد به ظاهر مسلمان از جانب خداوند برخورد می­نماییم .

 

بر این اساس، با وجود اینکه آیات مورد استناد شما در مدح صحابه، مورد قبول ما نیز می­باشد، اما به هیچ وجه گویای آن نیست که آنان از هرگونه عیب و نقصی مبرا بوده و ما حق هیچ گونه انتقادی نسبت به عملکرد آنان را نداریم.

 

در ضمن، همانگونه که خداوند در آیات بسیاری از صحابه ستایش نموده، در مقابل، به آیات فراوان دیگری برخورد می­نماییم که آنان را مورد نکوهش خود قرار داده است و به عنوان نمونه، دلیل فرار آنان را در جنگ احد، گناهانی دانسته که برخی صحابه مرتکب گردیده­اند [19] و در قسمتی دیگر توصیف می­نماید که در میان صحابه، اشخاصی وجود دارند که در مورد تقسیم غنایم جنگی به تو ای پیامبر، عیبجویی نموده و اگر چیزی از غنیمت ها به آنان برسد، راضی و خشنودند و در غیر این صورت بر تو خشمناک می­گردند [20] ! و بسیار می­شد که برخی از آنان از دستورات پیامبر(ص) به بهانه­های مختلف شانه خالی نموده و مژده های ایشان را دروغ می­پنداشتند [21] !بر این اساس، خداوند نیز تمام صحابه را یکسان در نظر نگرفته، بلکه به مسلمانان در مورد قبول سخن برخی از آنان که فاسقند، هشدار داده و مؤمنان را به تحقیق بیشتر در باره گفته­های این گونه افراد دعوت نموده است [22] .

 

شیعیان با بررسی تمام آیات قرآن و نیز عملکرد صحابه و با در نظر داشتن نقاط قوت و ضعف آنان، موضع متعادلی اتخاذ نموده، و در مورد هر صحابی؛ با توجه به رفتارش؛ جداگانه قضاوت می­نمایند، نه اینکه همانند برخی برادران مسلمان، آنها را در یک مجموعه انتقادناپذیر فرض نموده و رفتار تمامشان را؛ با تمام تناقض­ها و تعارضهایی که در آن وجود دارد، مطابق با حق بدانند! آیا این عقیده شیعیان، بر خلاف آیه­ای از آیات قرآن می­باشد؟!

 

در ارتباط با قسمت چهارم و پنجم پرسشتان؛ نظر به اینکه در این سایت به سؤالات متعددی در این زمینه­ها پاسخ داده شده است، شما را به مطالعه آنها دعوت می­نماییم [23] ولی اجمالا، ارتدادی که مورد نظر ماست، به معنای برگشت به شرک و بت پرستی نبوده، بلکه به سرپیچی از برخی دستورات و فرامین خداوند و رسول او اطلاق می­گردد، که این امر اختصاصی به زمان بعد از رحلت پیامبر(ص) نداشته، بلکه در طول زندگانی ایشان نیز در مواردی تکرار گردیده است که به عنوان نمونه می­توان از فرار در جنگ احد و حنین و سرپیچی از لشگر اسامه و نافرمانی از دستور پیامبر(ص) در آخرین لحظات زندگانیشان، مبنی بر آماده نمودن قلم و دوات جهت نگارش برخی وصایای مهم [24] نام برد و نیز این تنها زر و زور نیست که می­تواند افراد را از مسیر مستقیم منحرف نماید، بلکه عامل تزویر و تهاجم تبلیغاتی نیز عامل مؤثرتری از عوامل قبلی بوده که مشابه آن را در امم گذشته مشاهده می­نماییم که گوساله پرست شدن بنی اسرائیل به دست سامری یکی از این نمونه­هاست.

 

 

[1] - حاقه، 48-44 .

[2] - بقره، 47 و 122.

[3] - نساء، 46 و 47 و مائده،13 و 78 و ....

[4] - بقره، 51.

[5] - اعراف، 155.

[6] - اعراف، 163.

[7] - صحیح ترمذی، دار الفکر، بیروت، 1403 ه ق، ج 4، ص 135.

[8] - بقره،65 و نساء،47 و اعراف، 163.

[9] - اعراف، 148.

[10] - اعراف، 151-150.

[11] - اعراف، 154.

[12] - اعراف، 157.

[13] - انفال، 68- 65.

[14] - بقره، 253 و ...

[15] - آل عمران، 114-113.

[16] - محمد بن احمد بن قرطبی، الجامع لأحکام القرآن، انتشارات ناصر خسرو، تهران، 1364 ه ش، ج 8، ص 43.

[17] - مفسران به نقل از عمر بن خطاب معتقدند که مخاطب تهدید در آیه ، عایشه و حفصه می­باشند. ر. ک: تفسیر قرطبی، همان، ج 19، ص 189.  

[18] - تحریم، 4.

[19] - آل عمران، 133.

[20] - توبه، 58.

[21] - احزاب، 13- 12.

[22] - حجرات، 6.(ان جاءکم فاسق بنبأ فتبینوا ...) و با مراجعه به تفاسیر درمی­یابیم که این فاسق، شخصی از صحابه بوده که بعدها به یکی از دشمنان اصلی حضرت علی(ع) تبدیل گشت.

[23] - در مورد ارتداد صحابه می­توانید به پرسش­های 1348 (سایت: 2982) مراجعه نماییدو در ضمن، مطالعه پرسش­ 2795 (سایت: ) در ارتباط با چگونگی بیعت انصار با خلیفه اول می­تواند تا حدودی ابهام شما را در این مورد برطرف نماید .

[24] - صحیح بخاری، دار الفکر، بیروت، 1401 ه ق، ج 5، ص 138-137.

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    865806 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    527641 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    409916 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    399382 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    363154 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    323500 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    304387 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    303065 حقوق و احکام 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    296188 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    294549 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

6940  نفر