جستجوی پیشرفته
بازدید
10163
تاریخ بروزرسانی 1393/07/14
 
کد سایت fa4187 کد بایگانی 3906 نمایه رابطۀ علم خداوند و اختیار انسان
خلاصه پرسش
اگر خداوند به آنچه که قرار است انجام دهیم آگاه است آیا این جبر نیست؟
پرسش
ما معتقدیم هر چیزی در علم خداوند از ازل ثبت (چه از نظر قران و چه از نظر روایات). سوال این است که اگر خداوند به آنچه که قرار است انجام دهیم آگاه است آیا این جبر علم خدا است که ما را به سوی انجام کار سوق می دهد؟ زیرا اگر خلاف علم خدا فعلی از ما صادر شود علم خدا نقض می گردد و اگر موافق علم خدا انجام دهیم که جبر است. البته بعضی از دوستان اینچنین استدلال می کنند که علم خداوند مانند مدیر مدرسه ای است که می داند اگر فلان دانش آموز درس نخواند مردود می شود. یعنی در علم خدا اینطور است که می داند اگر ما فلان عمل را انجام دهیم به فلان نتیجه منتهی می شویم و اگر بهمان کار را بکنیم به نتیجه دیگر. ولی به نظر حقیر این جواب خود نقض علم جامع خدواند است.
پاسخ اجمالی
در برابر کسانی که از راه علم ازلی خداوند، برای نظریه جبر، استدلال می آوردند، باید این گونه پاسخ داده شود که: «خداوند از ازل می داند که انسان با اختیار خود اعمال را انجام می دهد». این پاسخ با علم جامع و ازلی خداوند منافات ندارد؛ زیرا خدواند از ازل می داند که او کارها را با اختیار خود انجام می دهد؛ همان گونه که با خالقیت خداوند نیز منافات ندارد؛ چون خداوند از ازل چنین اراده کرده که این عمل بر اساس اراده و اختیار انسان تحقق پیدا کند؛ چنان که این پاسخ با اختیار انسان نیز ناسازگار نیست.



به نظر می رسد دلیل این گفتار شما که گفته اید: این پاسخ با علم جامع خداوند ناسازگار است و آن را نقض می کند، این است که علم خداوند چون عین ذات خدا است پس علم خداوند، علت نیز است؛ بنابراین آن مثالی که بیان کرده اند مناسب نیست زیرا علم غیر خدا هیچ گاه نمی تواند علت برای افعال دیگران باشد.


اما همان گونه که اشاره کردیم علم خداوند هر چند از آن جهت که عین ذات خدا است، علت برای معلوم نیز است؛ ولی باید دقت داشت که علم خداوند که علت برای وقوع پدیده ها می باشد، آن علم جامع و کامل است؛ یعنی علم به مجموعه علل و شرایط تحقق یک حادثه؛ و در مورد افعال انسان چون یکی از اجزای و شرایط آن اختیاری بودن است به گونه ای که اگر از روی اختیار محقق نشود برخلاف علم ازلی الاهی خواهد بود؛ بنابراین آن علم جامع و کامل الاهی نه تنها با اختیار منافات ندارد، بلکه اختیار انسان را اثبات می کند . در مورد آن مثال و تمثیل نیز باید توجه داشت که در تمثیل  مشابهت از همه جهات لحاظ نمی شود؛ این نوع مثال ها فقط برای توضیح این جهت است که آگاهی و علم (افرادی مانند مدیر مدرسه و ..) موجب سلب اختیار نمی شود. البته اساساً چون چیزی شبیه خدا نیست "لیس کمثله شئ"[1]؛ باید در مورد هر تمثیل و مثال برای خداوند گفت:


ای برون از وهم و قال و قیل من       خاک بر فرق من و تمثیل من


برای آگاهی بیشتر به نمایه زیر مراجعه شود:


سؤال شماره 2084 (سایت: 2135)، نمایه: علم خداوند و اختیار انسان.
 
 

[1] . شوری، 11.

 
ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    878881 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    541574 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    420922 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    406273 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    366624 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    329667 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    311348 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    307293 حقوق و احکام 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    306681 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    298153 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

6358  نفر