جستجوی پیشرفته
بازدید
9571
تاریخ بروزرسانی 1392/08/25
 
کد سایت fa4305 کد بایگانی 4002 نمایه بارک و تبارک در قرآن
خلاصه پرسش
آیا واژه بارک یا تبارک در قرآن آمده است؟
پرسش
واژه های: مبارک، بارک و تبارک که در قرآن ذکر شده اند به چه معناست؟ آیا همانند آنچه که در جمله «و بارک علی محمد و آل محمد» آمده است می باشند؟
پاسخ اجمالی

این کلمه از نظر ادبیات عرب، از باب مفاعلة (از ابواب ثلاثی مزید) است که مصدرش "مبارکة" است. مانند این که گفته می شود: "بارک الله فیه" خداوند به او خیر و برکت بدهد. البته این کلمه به باب تفاعل و تفعیل (از ابواب ثلاثی مزید) هم رفته است؛ یعنی "تبارک" و "تبریک"؛ مثلاً گفته می شود:"إنّ الله تبارک و تعالی" و یا "برّک علیه": برای کسی برکت خواست، دعای خیر کرد.

 

ریشه اصلی این کلمه «برک» بر وزن «برگ» به معنای سینه شتر است.

 

معادل و مشتقات این کلمه در سوره هایی از قرآن آمده است. از جمله در آیات اول سوره فرقان و ملک، کلمه تبارک آمده است.

 

تبارک و بارک اگر به خدا نسبت داده شود، یعنی گفته شود "تبارک الله"، به معنای این است که خداوند زوال ناپذیر، پاک و بلند مرتبه است. در روایات، هم به همین معانی در قرآن آمده است.

پاسخ تفصیلی

معنای لغوی "مبارک"

 

این کلمه از نظر ادبیات عرب، از باب مفاعلة (از ابواب ثلاثی مزید) است که مصدرش "مبارکة" است. مانند این که گفته می شود: "بارک الله فیه" خداوند به او خیر و برکت بدهد. البته این کلمه به باب تفاعل و تفعیل (از ابواب ثلاثی مزید) هم رفته است؛ یعنی تبارک و تبریک؛ مثلاً گفته می شود: "إنّ الله تبارک و تعالی" و یا "برّک علیه" برای کسی برکت خواست، دعای خیر کرد.

 

ریشه اصلی این کلمه "برک" بر وزن "برگ" به معنای سینه شتر است.

 

و هنگامی که "برک البعیر" گفته می شود، مفهومش این است که شتر سینه خود را به زمین زد. سپس این کلمه به معنای دوام، بقا و زوال ناپذیری آمده و در مورد هر نعمتی که پایدار و بادوام باشد، گفته شده است؛ مخزن آب را از این رو "برکه" می گویند که آب مدتی طولانی در آن باقی می ماند.[1]

 

معنای بارک از جهت قرآنی و روائی:

 

معادل و مشتقات این کلمه در سوره هایی از قرآن آمده است. از جمله در آیات اول سوره فرقان و ملک کلمه تبارک آمده است.

 

مثلاً در آیه: "تبارک الذی بیده الملک ..."؛ پر برکت و زوال ناپذیر است کسی که حکومت جهان هستی به دست اوست.

 

در این آیه شریفه، در حقیقت دلیل مبارک بودن ذات پاک خدا ذکر شده و آن مالکیت و حاکمیت او بر جهان و قدرت او بر همه چیز است، و به همین دلیل، وجودی است زوال ناپذیر و پر برکت.[2]

 

پس، تبارک و بارک اگر به خدا نسبت داده شود؛ یعنی گفته شود "تبارک الله"، به معنای این است که خداوند زوال ناپذیر، پاک و بلند مرتبه است.[3]

 

در روایات هم، به همین معانی که در قرآن آمده، وارد شده است. البته با الفاظ مختلف که به چند نمونه اشاره می شود:

 

الف. حضرت علی (ع) از رسول خدا نقل می کنند که حضرت فرمود: "اللّهمّ بارک لأمّتی فی برکتها یومَ الخمیس"؛ خداوندا! بامداد روز پنجشنبه را بر أمّتم مبارک گردان (یعنی خیر و سعادت)".[4]

 

در این روایت، کلمه بارک آمده است که به معنای "خیر و سعادت" است.

 

ب. رسول اکرم (ص) می فرمایند: "البَرَکةُ فی المُماسَحَة"؛ برکت (خیر و فزونی) در مصافحه است.[5]

 

ج. حضرت علی (ع) می فرمایند: "بَرَکة المال فی أداء الزکاة"؛ برکت (فزونی و زیادی) مال در دادن زکات است.[6]

 

بنابراین، کلماتی که از سه حرف اصلی "ب ر ک" گرفته می شوند، مانند "بارک"، "تبارک"، "مبارکة" و "تبریک"، به طور کلی به معنای خیر و سعادت و فزونی و زیادی هستند، ولی این کلمه اگر درباره خدای متعال به کار رود به معنای پاکی و بلند مرتبه بودن ذات اقدس اله است.

 

 

[1]  مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج 24، ص 316، انتشارات دارالکتب الاسلامیه، چاپخانه مدرسه الامام امیرالمؤمنین، قم، 1366 شمسی؛ قرائتی، محسن، تفسیر نور، در تفسیر آیه اول سوره های فرقان و ملک، ازسایت قرائتی؛ جبران مسعود، الرائد، با ترجمه دکتر رضا انزابی نژاد، ج1، ص 376و 355، مؤسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی، چاپ دوم، 1376 شمسی؛ طباطبایی، محمد حسین، تفسیرالمیزان، ج 19،ذیل آیه اول سوره ملک، نرم افزار جامع تفاسیر شیعه.

[2] . تفسیر نمونه، ج 24، ص316؛ تفسیرالمیزان، ج 19، ذیل آیه اول سوره ملک.

[3] . الرائد، ج1، ص 419.

[4]  الحرّانی، ابو محمد الحسن علیّ بن شعبه، تحف العقول، ج1، ص 190، ترجمه، جعفری، بهراد، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نشر صدوق، چاپ اول، 1377 شمسی.

[5] . خرمشاهی، بهاءالدین، انصاری، مسعود، پیام پیامبر، ص 374، چاپخانه منفرد، چاپ اول، 1376.

[6] . صابری یزدی، علی رضا، الحکم الزّاهرة عن النبی و عترته الطاهره، ترجمه، انصاری محلاتی، محمدرضا، ص 316، مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی، 1372 شمسی.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    770897 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    480975 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    339776 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    335466 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    331721 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود.نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ثنای الاهی شروع ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    280391 حقوق و احکام 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد. در هر حال، ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    271778 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را هفده تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    271242 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    269640 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    221939 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

8779  نفر