جستجوی پیشرفته
بازدید
9432
تاریخ بروزرسانی 1391/01/31
 
کد سایت fa4459 کد بایگانی 4221 نمایه مظلومیت امام حسین (ع) و چگونگی ترسیم آن
طبقه بندی موضوعی بزرگان|عزاداری و زیارت
خلاصه پرسش
چرا در برخی مجالس تصویر مظلومی از امام حسین (ع) ترسیم می کنند؟
پرسش
چرا در برخی مجالس تصویر مظلومی از امام حسین (ع) ترسیم می کنند؟
پاسخ اجمالی

لازم است دانسته شود که شدت مصائب وارده قبل از شهادت؛ و مصائب وارده بعد از شهادت، خود به خود باعث ایجاد چهره ای مظلوم برای امام حسین (ع) می گردد.

با تحلیل کاربرد واژه مظلوم در باره امام حسین (ع) به این نتیجه می رسیم که مظلومیت متصور برای آن امام (ع) مظلومیتی نیست که حضرتش یک انسان ضعیف و ستم پذیر ترسیم گردد، بلکه مظلومیتی همراه با عزت مندی است که با شخصیت عظیم ایشان هیچ منافاتی ندارد. در واقع برای بیان مصائب وارده بر ایشان مجبور به ترسیم  ظلم های دشمنان و مظلومیت امام و اهل بیتش هستیم. بدیهی است که اگر منظور از ترسیم مظلومیت امام بیان ظلم های دشمنان در حق ایشان باشد، از طرف شرع مقدس پذیرفته شده، بلکه لازم است. و اگر منظور از ترسیم مظلومیت امام ضعف و ستم پذیری او است این بیان باطل و مسلماً حرام است.

بنابراین، مظلوم بودن امام حسین (ع)؛ به معنای تحلیل ظلم‏هایی است که بر حضرت و صحابه او تحمیل شد و هیچ منافاتی با عزّت مندی آن شخصیت عظیم ندارد، بلکه عزّت سیدالشهداء و همراهانش را بیشتر روشن می‏سازد. از این رو است که ما حتی به لزوم این تحلیل ها اعتقاد داریم.

البته ترسیم چهره امام حسین (ع) به انسانی مظلوم، دلایل دیگری نیز دارد، اهدافی همانند بیدار کردن افکار عمومی جهان، و افشاى جنایات دشمنان که چراغ هدایتى است برای نسل هاى آینده و... .

پاسخ تفصیلی

پیش از آن که به پاسخ اقدام نماییم لازم است گفته شود، اولاً: روایاتی وجود دارد که واژه مظلومیت به همه امامان اطلاق شده است؛ مانند حدیثی از پیامبر (ص) که فرمودند: "... آرى و اللَّه در آن زمان من و على و فاطمه و حسن و حسین و نه امام اولاد حسین که همه مظلوم اهل بیت من بودند، همه یک جا جمع خواهیم بود".[1]

ثانیاً: پیامبر (ص) و ائمه (ع) عنایات ویژه ای به مظلومیت امام حسین (ع) داشتند؛ یعنی بیشتر به مظلومیت ایشان مى ‏پرداختند و براى ایشان عزادارى مى‏کردند تا جایی که برادرش امام حسن (ع) در حقش فرمود: «لا یوم کیومک یا ابا عبد اللّه».[2] آنان واژه مظلوم را به ادامه نام امام حسین (ع) اضافه می کردند.[3] خوب است بدانیم که در حدیثی از امام صادق (ع)، آیه 33 از سوره اسراء،[4] به مظلومیت امام حسین (ع) نسبت داده شده است.[5] و همه اینها دلیل آن است که ترسیم چهره ای مظلوم از حضرت، مورد قبول پیامبر (ع) و ائمه (ع) بوده است.

حال که روشن گردید این واژه از سوی معصومان به امام حسین (ع) اطلاق می شده است و آنان می خواستند چنین چهره ای از آن امام ترسیم کنند؛ باید دید که معنای مورد نظر از مظلومیت امام حسین (ع) در کلمات این بزرگواران چیست؟ از این رو می گوییم که می توان مظلومیت را به دو نوع تصور کرد:

1. مظلومیتی که در آن امام را ضعیف و ستم پذیر جلوه داده و او را از مقام اتصال به قدرت لا یتناهی پروردگار جدا کنیم.

2. مظلومیتی که در آن امام را ضعیف نشان ندهیم، بلکه برای بیان مصائب وارده بر ایشان مجبور باشیم ظلم های دشمنان را نسبت به آن امام همام و اهل بیتش ذکر کنیم.

همان طور که شهید مطهرى در باره معنای مظلومیت گفته ‏است، این کلمه به دو معنا است: یکى ستم کشى؛ دیگرى ستم‏دیدگى، انسان‏هایى هستند که به علت ضعف درونى، ظلم و ستم را مى‏پذیرند و ایشان ستم کشانند و کسانى نیز هستند که در نفس یا حقوقشان ظلم و ستم مى‏شوند، اما نه به جهت ضعف درونى، بلکه به خاطر رعایت مصالحى مهم تر از شخص و یا حقوقشان که مورد تعدى واقع شده، ظلم را مى‏بینند و صبر مى‏کنند همچنان که علی (ع) فرمود: «صبرت و فی العین قذى و فى الحلق شجا»؛  به صبر گراییدم در حالى که دیده از خار غم خسته بود، و آوا در گلو شکسته،[6] و مظلومیت ائمه (ع) از نوع دوم است و تمام مصائب وارده را از جهت مصلحت بشریت، امت مسلمان و اسلام عزیز تحمل کرده‏اند.

براین اساس؛ مظلوم بودن امام حسین؛ به معنای تحلیل ظلم‏هایی است که بر حضرت و یاران او تحمیل شد، و هیچ منافاتی با عزّت مندی آن شخصیت عظیم ندارد، بلکه عزّت سیدالشهداء و همراهانش را بیشتر روشن می‏سازد؛ زیرا با تبیین ظلم دشمنان آن حضرت و چگونگی برخورد اباعبدالله (ع) با آن و تشریح ابعاد ظلم‏ستیزی ایشان، مشخص می‏گردد که روحیه عزیزانه چگونه و در چه قالبی می‏تواند در برابر ظلم ایستادگی کند.

البته علت ترسیم چهره امام حسین به انسانی مظلوم، می تواند دلایل دیگری نیز داشته باشد که در ذیل به آن می پردازیم:

1. مصائب وارده قبل از شهادت[7] و مصائب وارده بعد از شهادت[8]، آن قدر شدید، زیاد و وحشتناک بود که در دوران جاهلیت نیز سابقه نداشت.[9] از سوی دیگر این همه جنایت در یک روز بر امامی با عزت و شرافت، وارد گردید. آیا این همه بر مظلومیت حضرت گواهی  نمی دهد؟ و خود به خود چهره ای مظلوم از امام به نمایش نمی گذارد؟

2. بیدار کردن افکار عمومی جهان باید از راه ذکر فضائل حضرت و بیان ظلم و ستم دشمنان در حق ایشان انجام می شد، تا عکس العمل هایی چون قیام مختار به وجود آید. پس نیاز بود تا چهره ای مظلوم از حضرت برای مردم ترسیم شود.

3. اشک ریختن برای امام حسین (ع) و محزون بودن در ایام شهادت ایشان از طرف ائمه بسیار تأکید شده است، محمّد بن مسلم مى‏گوید: امام باقر (ع) فرمود: على بن الحسین (ع) مى‏فرمود: هر مؤمنى که چشمش براى کشته شدن حسین (ع) اشک بریزید تا بر گونه‏اش روان گردد، خداوند او را در بهشت در غرفه‏هایى جاى مى‏دهد که روزگارانى دراز در آن خواهد ماند.[10] و چون اشک ریختن و حزن برای امام حسین (ع) راهی ندارد به جز بیان فضائل و ستم های وارده بر ایشان. در این صورت لازمه بر پایی مجالس عزاداری تبیین مظلومیت حضرت است، در حالی که این مظلومیت دلالت بر ضعف و ناتوانی ندارد، بلکه بر شجاعت و عزت[11] امام اشاره می کند.

4. بیان مظلومیّت اهل بیت (ع) علی الخصوص امام حسین (ع) و افشاى بدعت ها و جنایات دشمنان اهل بیت مى تواند چراغ هدایتى براى نسل هاى آینده باشد، تا بتوانند دوستان را از دشمنان تشخیص دهند. از این رو ذکر مصائب اهل بیت (ع) علی الخصوص امام حسین (ع) و ترسیم چهره ای مظلوم از ایشان ضروری است.

مستفاد از ادله ذکر شده، اثبات این نکته است که بیان مظلومیت یا ترسیم چهره ای مظلوم از اهل بیت (ع) علی الخصوص امام حسین (ع) به معنای دوم آن[12] از طرف شرع مقدس پذیرفته شده، بلکه لازم است، ولی ترسیم چهره ای مظلوم از امام حسین (ع) به معنای اول[13] آن، که در برخی از مجالس عمداً یا سهواً اتفاق می افتد، مسلماَ بدعت و حرام است.



[1] نک: مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار، ج 25، ص 7، مؤسسة الوفاء، بیروت، لبنان، 1404 هـ ق‏؛ دوانى، على، مهدى موعود، ترجمه، ج 13، بحارالانوار، ص 1237، ،‏ چاپ بیست و هشتم، نشر دار الکتب الاسلامیة‏، تهران، ‏1378 ش.

[2] الصدوق، الأمالی‏ ، ص 115.

[3] در بسیاری از زیارت‌نامه‌ها، دعاها و احادیث این اطلاق و کاربرد وجود دارد.‌

[4] "مَن قُتِل‌َ مَظْلُومًا فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِیِّه‌ِ سُلْطاناً".

[5] فردی از امام صادق ‌از تفسیر آیه 33 از سوره اسراء پرسید، حضرت فرمود: مراد امام حسین‌ است که مظلومانه کشته شد و ما اولیای او هستیم و قائم ما به هنگام ظهور به خون خواهی حضرت قیام خواهد کرد. بحارالأنوار، ج 44، ص 218؛ عیاشی، محمد بن مسعود، ‌تفسیر عیاشی‌، ج 2، ص 290، چاپخانه علمیه‌.

[6] نهج البلاغة، خطبه 3، ص 48، منشورات دار الهحرة، قم..

[7] مانند: شهادت فرزندان، برادران، یاران و تحمل تشنگی خود و اهل حرم و ... .

[8] مانند: هتک حرمت اردوگاه اهل بیت ایشان، بی احترامی به سر آن حضرت و خاندانش در کوفه و شام و ... .

[9] امام رضا (ع) با اشاره به این مصائب می فرمایند: "محرم ماهى است که اهل جاهلیت در آن ماه جنگ و خونریزى را حرام مى‏دانستند ولى دشمنان در آن ماه خون ما را ریختند، حرمت ما را شکستند، زنان و فرزندان ما را به اسارت گرفتند"؛ بحارالأنوار، ج 44، ص 283، باب 34، ثواب البکاء على مصیبته، ح 17‏.

[10] انصارى محلاتى، ‏محمد رضا، ثواب الاعمال، ترجمه، انصارى‏، ص 163، چاپ اول، نشر نسیم کوثر، قم،‏1382 ش‏.

[11] ‏نک: نجفى‏، محمد جواد، زندگانى حضرت امام حسین (ع)، ص 74، چاپ سوم‏، نشر اسلامیه، تهران، 1364 ش‏.

[12] مظلومیتی که در آن امام را ضعیف نشان نمی دهند، بلکه برای بیان مصائب وارده بر ایشان مجبور هستند ظلم های دشمنان را نسبت به آن امام همام و اهل بیتش ذکر کنند.

[13] مظلومیتی که در آن امام را ضعیف و ستم پذیر جلوه می دهند و او را از مقام اتصال به قدرت لا یتناهی پروردگار جدا می کنند.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    847396 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    515490 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    393754 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    386788 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود.نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ثنای الاهی شروع ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    356397 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    310814 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    297570 حقوق و احکام 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد. در هر حال، ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    295992 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    291670 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    278498 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

7954  نفر