بازدید
5077
آخرین بروزرسانی: 1393/02/20
خلاصه پرسش
مقصود از قاعده «الوقوف بحسب ما یوقفها اهلها» چیست؟
پرسش
مقصود از قاعده «الوقوف بحسب ما یوقفها اهلها» چیست؟
پاسخ اجمالی
«الوقوف بحَسَب ما یوقِفها اهلُها»؛ یکی از قواعد فقهی در باب وقف است. این قاعده؛ از روایتی به نقل از امام حسن عسکری(ع) گرفته شده است. بر اساس این روایت -که در منابع معتبر روایی مانند «کافی»،[1] «استبصار»[2] و «تهذیب»[3] آمده است- امام(ع) در جواب محمد بن حسن صفار در مورد وقف می‌فرماید: «ألْوُقُوفُ بِحَسَبِ مَا یُوقِفُهَا إِنْ شَاءَ اللَّهُ».
در کتاب «کافی» این روایت از محمد بن یحیی عطار از امام حسن عسکری(ع) با اندکی تفاوت این‌چنین نقل شده است: «الْوُقُوفُ عَلَى حَسَبِ مَا یَقِفُهَا أَهْلُهَا إِنْ شَاءَ اللَّهُ».[4]
روایت محمد بن حسن صفار را شیخ صدوق با اندکی تفاوت این‌گونه نقل کرده است: محمد بن حسن در طی نامه‌ای از امام حسن عسکری(ع) درباره وقف و احکام آن سؤال کرد که آن‌حضرت با خط خود نوشتند: «الْوُقُوفُ تَکُونُ عَلَى حَسَبِ مَا یُوقِفُهَا أَهْلُهَا إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى‌«.[5]
همین روایت شیخ صدوق در بین فقها مشهور گشت؛ که البته فرقی از نظر محتوا و مضمون با روایت مذکور در کتاب کافی و دو کتاب شیخ طوسی ندارد. در هر حال؛ معنای روایت این است: «در موقوفات؛ باید به حسب آنچه وقف کننده، تعیین کرده است و مطابق وقف وی عمل شود». به عبارت دیگر؛ هر شرط یا خصوصیتی که توسط واقف در وقف مطرح شده، باید رعایت شود. بنابراین، اگر مثلاً واقف شرط کند که وقف وی جهت فقرای سادات هزینه شود، نمی‌توان از آن وقف به فقرای غیر سادات پرداخت کرد و بالعکس.
البته روشن است که در هیچ‌یک از این موارد، واقف نمی‌تواند خصوصیات یا شرایطی غیر مشروع بیان کند.[6]
 

[1]. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 7، ص 37، دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ چهارم، 1407ق. 
[2]. شیخ طوسی، محمد بن حسن، الاستبصار فیما اختلف من الأخبار، ج 4، ص 100، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ اول، 1390ق.
[3]. شیخ طوسی، تهذیب الأحکام، محقق، مصحح، موسوی خرسان، حسن، ج 9، ص 133، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق.
[4]. الکافی، ج 7، ص 37. 
[5]. شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، ج 4، ص 237، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، 1413ق.
[6]. موسوی بجنوردی، سید حسن، القواعد الفقهیة، محقق، مصحح، مهریزی، مهدی، درایتی، محمد حسن، ج 4، ص 231، قم، ‌نشر الهادی، چاپ اول، 1419ق.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

  • آیا روایتی از معصومان وجود دارد که حتی یک شب را نباید بدون زن سپری کرد؟
    7464 گوناگون 1391/07/09
    در روایتی از امام صادق(ع) نقل شده است: مردی نزد پدرم امام باقر(ع) آمد. پدرم به او فرمود: آیا همسری برای خود برگزیدی؟ او پاسخ منفی داد. امام فرمود: دوست ندارم تمام دنیا در اختیارم باشد، اما حتی شبی را غیر متأهل باشم و سپس فرمود: دو ...
  • چگونه می شود خجالت را از بین برد؟
    74027 درمان رذائل اخلاقی 1386/09/05
    کم رویی و خجالت پی آمد های منفی و ناگواری دارد و عامل جلوگیری از کسب پیروزی ها در زندگی انسان محسوب می شود. انسان می تواند این حالت روانی را مانند بسیاری از صفات ناپسند دیگر از خود دور کند و آن را درمان نماید. مشارکت دادن کودکان در بحث ها ...
  • چالاکی و سستی در قرآن و حدیث با چه واژه هایی بیان شده است؟
    6548 سستی و نشاط 1388/04/24
    چالاکی در زبان عربی به " النشاط" و " الانتباه"، ترجمه می شود. سستی هم به معنای " رخوة " و " الکسل" است. کسالت ونشاط در قرآن: در قرآن کریم از منافقینی یاد می کند که یکی از صفات بارز آنان، داشتن کسالت در هنگام اقامه نماز است. ...
  • چرا امام حسین(ع) در زمان معاویه قیام نکرد؟
    17982 امام حسین ع 1388/10/04
    مهم‌ترین علت قیام نکردن امام حسین(ع) در زمان معاویه، وفاداری و احترام به پیمانى بود که برادر و امامش(امام حسن) در زمان حیات خود با معاویه بسته بود و معاویه تظاهر به احترام به آن پیمان می‌کرد. البته عوامل دیگری نیز در این مسئله دخیل بودند؛ مانند: 1. ...
  • آیا محمّد بن الحسن الصفّار، از نمایندگان مفوّضه بودند؟
    6470 فرقه های منشعب از شیعه 1387/11/01
    در مورد نادرست بودن اتهام غلو و تفویض به محمدبن حسن صفار به چند دلیل و قرینه می توان تمسک جست:1. نظر علماء رجال درباره او: عالمان بزرگ رجالی شیعه، همگی از او به بزرگی یاد کرده اند و بعضی دیگر کتاب «بصائر الدرجات» وی را ستوده اند.2. ...
  • چرا شیعیان نماز را با دست باز می‌خوانند؟ و اهل‌سنت با دست بسته؟
    37501 بیشتر بدانیم 1386/08/29
    شیعیان دوازده امامی از آن‌روی نمازشان را با دست باز به جای می‌آورند که به روش و سنت پیامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) عمل کرده باشند، دلیل آنها روایت‌های فراوانی است که بیان می‌کند پیامبر(ص) و ائمه(ع) هنگام خواندن نماز دست‌های خود را باز و به دو سمت پهلو ...
  • واژه «یقظه» که در متون عرفانی کاربرد بسیاری دارد، به چه معنا است؟ آیا منشأ قرآنی و روایی دارد؟
    10250 اصطلاحات 1393/12/17
    واژه «یقظه» در لغت از ریشه «یقظ» و به معنای بیداری و توجّه است. مشتقات این ریشه در قرآن و روایات نیز وجود دارد. در متون عرفانی؛ «یقظه»؛ به معنای بیدارى از خواب غفلت بوده و موجب آن معرفت و تجلّى انوار الهى در قلوب است. اگرچه آیات ...
  • ولایت در منابع اسلامی به چه معنا است؟
    17970 امام علی ع 1387/02/02
    «ولایت» از ریشه «وَلِىَ» در لغت براى آن معانى مختلفى ذکر شده است، لکن آنچه از معانى لغوى آن در این‌جا لحاظ شده است، «سرپرستى و صاحب اختیار بودن بر امورى است که به "مولى" واگذار شده، و "مولى" داراى یک نحوه اشراف و تسلطى بر آن می‌باشد». ...
  • آیا نفرین مظلوم نسبت به ظالم و واگذار کردن او به خدا تأثیری در مجازات ظالم از طرف پروردگار خواهد داشت؟
    33197 حدیث 1392/05/17
    برای دست‌یابی به پاسخ توجه به چند نکته لازم است. 1. همان‌گونه که می‌دانید انسان‌‌ها جایز الخطاء هستند؛ برخی وقت‌‌ها فراموش می‌کنند؛ گاهی نیز غفلت می‌‌کنند در بعضی مواقع نیز به دلیل غلبه شیطان و هوای نفس دانسته و با توجه گناه می‌‌کنند؛ لذا خداوند نیز می‌فرماید استغفار ...
  • چگونه می توانم دین خود را به طلب کاری که او را نمی شناسم ادا کنم؟
    3325 حقوق مادی 1389/01/25
    اگر راننده را می شناسید باید به نحوی بدهی خود را به او بپردازید، البته لازم نیست که او را از این کار آگاه کنید مثلاً می توانید پول را در اتومبیل او بگذارید یا توسط پست برای او بفرستید. و اگر راننده را نمی شناسید این ...

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    887912 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    549193 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    426657 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    414212 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    390657 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    369650 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    335163 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    321211 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    314990 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    310364 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...