بازدید
5725
آخرین بروزرسانی: 1397/07/11
خلاصه پرسش
یهود معتقد است که حضرت ابراهیم(ع) یهودی بوده و حضرت یعقوب(ع) نیز فرزندانش را به حفظ این دین فراخوانده است، اما روایتی وجود دارد که وصیت حضرت یعقوب(ع) را با موضوع مهدویت مرتبط می‌داند. در این مورد توضیحاتی ارائه کنید؟
پرسش
در تفسیر آیه 133 سوره بقره: «أَمْ کُنتُمْ شهَدَاءَ إِذْ حَضرَ یَعْقُوب الْمَوْت إِذْقَالَ لِبَنِیهِ مَا تَعْبُدُونَ مِن بَعْدِى قَالُوا نَعْبُدُ إِلَهَک وَ إِلَهَ ءَابَائک إِبْرَهِیمَ وَ إِسمَعِیلَ وَ إِسحَقَ إِلَهاً وَحِداً وَ نحْنُ لَهُ مُسلِمُونَ» (شما کی و کجا بودید؟ هنگامی که یعقوب را مرگ در رسید به فرزندان خود گفت: که شما پس از مرگ من که را می‌پرستید گفتند: خدای تو را و خدای پدران تو ابراهیم و اسماعیل و اسحاق را که معبود یگانه است و ما مطیع فرمان اوییم) عیاشی به سند خود روایت کرده است که امام محمد باقر(ع) در تفسیر این آیه فرمود: «این آیه در حق امام زمان(عج) جاری است». سند این روایت کدام است و منظور از آن چیست؟
پاسخ اجمالی
یهودیان تمام پرچم‌داران بزرگ دینی چون حضرت ابراهیم(ع) را یهودی پنداشته و در همین راستا بر این باور بودند که حضرت یعقوب(ع)، به فرزندانش وصیت کرده که بر دین یهود باقی بمانند!
بر این اعتقاد، اشکال مهمی وارد است و آن این‌که دین یهود بعد از این بزرگان به وجود آمده، پس چگونه آنان می‌توانند یهودی بوده و یا دین یهود را ترویج نمایند؟! قرآن نیز به همین اشکال اشاره می‌کند: «اى اهل کتاب، چرا درباره [یهودی و یا مسیحی بودن] ابراهیم به نزاع برمی‌خیزید با آن‌که [می‌دانید] تورات و انجیل بعد از او نازل شده است؟! آیا درست نمی‌اندیشید؟!».[1]
علاوه بر این، خداوند پیرامون ادعای یهودیان در مورد وصیت یعقوب(ع) نیز چنین پرسشی را طرح می‌کند:[2] «أَمْ کُنتُمْ شهَدَاءَ...»؛[3] آیا هنگامى که مرگ یعقوب فرا رسید، شما شاهد و ناظر آن بودید؟! آن‌گاه که او به فرزندانش گفت: بعد از من چه چیزی را پرستش می‌کنید؟ گفتند: خداى تو را و خداى نیاکان تو ابراهیم و اسماعیل و اسحاق را پرستش می‌کنیم. خدا یکى است و ما مطیع و تسلیم محض اوامر او هستیم.
این آیه نشانگر آن است که یعقوب(ع) هنگام مرگ نسبت به آینده فرزندانش احساس نگرانی می‌کرد، سرانجام این نگرانى را به زبان آورده و پرسید: فرزندانم؛ بعد از من چه چیزی را می‌پرستید؟ به خصوص که گفت «چه چیزی را»؟ و نگفت «چه کسی را»؟ زیرا در محیط آن زمان، گروهى بت‌پرست بودند که در برابر اشیایى سجده می‌کردند، یعقوب می‌خواست بداند آیا هیچ‌گونه تمایلى به این آیین در اعماق جان آنها هست؟ اما پس از پاسخ فرزندان، آرامش خاطری برای یعقوب(ع) حاصل شد.[4]
ذیل این آیه؛ حدیثی از امام باقر(ع) نقل شده است که اشاره به معنای باطنی آیه دارد؛ جابر می‌گوید: از امام باقر(ع) در مورد تفسیر آیه «إِذْ قالَ لِبَنِیهِ ما تَعْبُدُونَ مِنْ بَعْدِی ...» سؤال کردم. ایشان در جواب فرمودند: «این آیه در مورد قائم(ع) نیز مصداق دارد».[5]
در این زمینه باید گفت که این روایت دارای ابهاماتی بوده و تناسب چندانی میان دو طرف قضیه وجود ندارد؛ لذا برخی مفسران شیعه، توجیهاتی برای آن ارائه کرده‌اند که در ذیل به برخی از آنها اشاره می‌کنیم:
1. مراد از جاری بودن این آیه در مورد قائم این است که یعقوب(ع) از فرزندان خود اقرار گرفت که اعتقاد به امام زمان(عج) داشته باشند و این اقرار به امام زمان جزء وصیت ایشان به فرزندانش بوده است. [6] این محتوا در روایات دیگری نیز وجود دارد. برای نمونه؛ امام باقر(ع) در تفسیر آیه: «ابراهیم و یعقوب فرزندانشان را به این آئین وصیت کردند [و گفتند:] اى فرزندان من! در حقیقت خدا این آئین پاک را براى شما انتخاب کرد. از این جهان نروید، مگر این‌که مسلمان باشید»[7] می‌فرمایند که در این اقرار، به ولایت امام علی(ع) نیز اعتراف کرده‌اند.[8]
2. منظور از این روایت چنین است که پیامبران و امامان هر عصر و زمانی، چنین چیزی را در زمان احتضار، از فرزندانشان می‌پرسند و فرزندان نیز چنین جوابی می‌دهند و همین سیره در مورد امام زمان(عج) نیز جاری است.[9]
3. منظور از قائم در این روایت، قائمِ نوعی است که شامل هر پیامبر و امامی می‌شود که عدالت را برقرار می‌کند. بنابراین، هر امام واجب الإطاعتی را شامل می‌شود و آنها به فرزندانشان چنین وصیتی کرده‌اند و این یک سیره در میان آنها بوده است و این سیره تا امام زمان(عج) ادامه خواهد داشت و مراد از این روایت نیز جریان این سیره تا زمان حضرتشان است.[10]
 

[1]. آل عمران، 65.
[2]. واحدی، علی بن احمد، اسباب نزول القرآن، تحقیق، زغلول، کمال بسیونی، ص 44، بیروت، دارالکتب العلمیة، چاپ اول، 1411ق؛ طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه، بلاغی‏، محمد جواد، ج 1، ص 400، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، 1372ش.
[3]. بقره، 133.
[4]. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج 1، ص 464،‌ تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ اول، 1374ش.
[5]. عیاشی، محمد بن مسعود، التفسیر، محقق، مصحح، رسولی محلاتی، هاشم، ج 1، ص 61،‌ تهران، المطبعة العلمیة، چاپ اول، 1380ق.
[6]. قمی مشهدی، محمد بن محمدرضا، تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب، تحقیق، درگاهی، حسین، ج 2، ص 165، تهران، انتشارات وزارت ارشاد اسلامی، چاپ اول، 1368ش.
[7]. بقره، 132.
[8]. ابن شهر آشوب مازندرانی، مناقب آل أبی‌طالب(ع)، ج 2، ص 253، قم،‌ انتشارات علامه، چاپ اول، 1379ق.
[9]. فیض کاشانی، ملامحسن، تفسیر الصافی، تحقیق، اعلمی، حسین، ج 1، ص 192، تهران، انتشارات الصدر، چاپ دوم، 1415ق؛ طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج 1، ص 309، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ پنجم، 1417ق.
[10]. موسوی سبزواری، سید عبد الاعلی، مواهب الرحمان فی تفسیر القرآن، ج 2، ص 62، بیروت، مؤسسه اهل بیت(ع)، چاپ دوم، 1409ق.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    901950 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    565629 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    491135 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    425190 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    405077 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    373978 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    360016 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    344698 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    325186 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    315711 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...