جستجوی پیشرفته
بازدید
1333
تاریخ بروزرسانی 1395/11/03
 
کد سایت fa67385 کد بایگانی 82653 نمایه چگونگی تشکیل حکومت بنی‌عباس
طبقه بندی موضوعی تاریخ
خلاصه پرسش
سرنگونی سلسله بنو امیه و بنیانگذاری سلسله عباسیان توسط عبدالله سفاح چگونه رخ داد؟
پرسش
من داستانی در مورد عبدالله سفاح و کشتار بنی‌‌امیه شنیده‌‌ام و در بعضی سایت‌ها داستان‌های متفاوتی را خوانده‌ام. آیا این موضوع واقعیت دارد؟ و داستانی را که با واقعیت نزدیک‌تر است می‌خواهم بدانم.
پاسخ اجمالی
«عبدالله سفاح» برای سرنگونی بنی امیه و بنیان‌گذاری حکومت بنی عباس را چند اقدام انجام داد: 1. انتقام گرفتن خون بنی‌هاشم، 2. بیعت گرفتن از ابومسلم خراسانی، 3. تضعیف و سست نمودن بنیان حکومت مروان؛ 4. سوزاندن گورهای بنی امیه.
سرانجام تمام خاندان بنی‌امیه - غیر از عبدالرحمن که به مغرب گریخت - کشته شدند و پایان حکومت بنی‌امیه سال 131ق بود و حکومت بنی ‌عباس به وسیله «عبدالله سفاح» روی کار آمد.
 
پاسخ تفصیلی
با آنکه عوامل زیادی در سقوط امویان نقش داشته و رخدادهای بسیاری در فرایند انتقال حکومت از آنان به بنی عباس گزارش شده است که تمام آنها را نمی‌توان در نوشتار مختصری ارائه کرد، اما به طور مختصر، «عبدالله سفاح» فرزند «محمد بن علی بن عبدالله بن عباس»، از نوادگان عباس عموی پیامبر(ص) بود. مادرش «ریطه دختر عبیدالله» از تبار «بنی‌حارث بن کعب»[1] و به همین دلیل او را «ابن حارث‍یه» می‌گویند.
وی بنیان‌گذار حکومت عباسیان بود. مقدمات تشکیل دولت «بنی‌عباس» از آن‌جا آغاز می‌شود که روزی «ابو‌‌‌هاشم بن محمد بن حنفیه» از مسمومیت غذایش آگاه شده و پی به سوء قصدی نسبت به جانش برد. او «محمد ‌‌‌بن علی بن عبدالله بن عباس» را در جریان این سوء قصد قرار داد و با اعلام نزدیک بودن مرگش، او را جانشین و وصی خود قرار داد. «محمد ‌‌بن علی» بعد از مرگ «ابو هاشم» تصمیم گرفت تا مخفیانه کسانی را برای دعوت کردن به خلافت خویش به مناطق اطراف بفرستد، اما طولی نکشید که درگذشت و پسرش ابراهیم را جانشین خود قرار داد.[2]
ابراهیم نیز، راه پدر را ادامه داد و مخفیانه مردم را به سوی خود دعوت می‌کرد و کسانی را برای دعوت به شهرهای دیگر، به خصوص خراسان فرستاد؛ زیرا عباسیان، به مردم خراسان بیشتر از شهر‌های دیگر اطمینان داشتند.[3]
ابراهیم، بعد از مدتی «ابو‌‌مسلم» را برای دعوت به خراسان فرستاد، او نیز با قبایل و افرادی صحبت کرد و آنها را به سوی بنی‌عباس جذب کرد و ارتشی به صورت پنهانی تشکیل داد؛ زیرا هنوز «مروان بن محمد»، معروف به «مروان حمار»، آخرین حکمران بنی‌امیه بر تخت حکومت تکیه زده بود، تا این‌که فساد و بی‌نظمی حکومت را فرا گرفت و اعتراض‌ها و کُشت‌وکُشتارها در جامعه گسترش یافت. در این زمان ابو‌‌مسلم تصمیم گرفت، دعوت مردم به سوی «بنی‌عباس» را علنی کند و با لشکر خود به سوی امیر خراسان «نصر بن سیار»، لشکرکشی کرد و بعد از شکست‌دادن او، بر خراسان و اطرافش مسلط شد. در همین راستا، به مروان خبر رسید که این دعوت کنندگان از جانب چه کسی هستند. او هم دستور داد، ابراهیم را دستگیر و روانه زندان کنند و بعدها او را مسموم و به قتل رساندند.[4]
ابراهیم قبل از دستگیری، برادرش «عبدالله سفاح» را جانشین و وصی خود قرار داده بود. برادران و خویشاوندان ابراهیم در روز دستگیری، به دستور او از چنگ سربازان فرار کردند و به کوفه پناهنده شدند. در آن‌جا «ابوسلمه» که یکی از شیعیان بود، آنها را در خانه‌ای مخفی کرد تا زمانی که بتواند آنها را آشکار کند. اگرچه «ابوسلمه» تصمیم داشت این حکومت را به علویان برگرداند، اما موفق نشد؛ زیرا سران قبیله و بزرگان وقتی که باخبر شدند، ابراهیم برادرش «عبدالله سفاح» را جانشین خود قرار داده و بعد از او، برادرش خلیفه است در پی او رفتند و تا او را یافتند با او بیعت کردند.[5]
سران قبیله تصمیم گرفتند، برای علنی کردن بیعت با «عبدالله سفاح» به همراه او و بزرگان شیعه، عموها، برادران و خویشاوندان از خانه بیرون آیند، و به سوی دارالاماره حرکت کنند. آنان به طرف مسجد کوفه رفتند، نماز خواندند و «سفاح» بر روی منبر رفت و موعظه کرد، و حکومت و خلافت غاصبانه بنی‌امیه را سرزنش کرد و اعلام کرد که انتقام خون بنی‌هاشم را می‌گیرد. با این وعده، دعوت خود را آشکار کرد و مردم هم با او بیعت کردند.[6]
می‌توان گفت مهم‌ترین اقدامات و کارهای «عبدالله سفاح» بعد از بیعت گرفتن چند چیز بود:
1. انتقام گرفتن خون بنی‌هاشم و از بین بردن حکومت بنی‌امیه؛ عبد الله سفاح به این منظور دستور داد، هرکس از بنی‌امیه را یافتند، او را بکشند. به همراه این دستور عموی خود «داوود بن علی» را والی کوفه و بعد حجاز کرد. «داوود» نیز در ایام حج همان سال، در تعقیب بنی‌امیه افراد زیادی را کشت و بعضی را دستگیر کرده، به سمت طائف روانه کرد و آن‌جا همه را از دم تیغ گذراند.[7]
2. برادرش «ابوجعفر» معروف به منصور دوانقی را به خراسان فرستاد تا از ابو‌مسلم بیعت بگیرد، اما او نپذیرفت و خود بعدها به خدمت سفاح آمد و با او بیعت کرد.[8]
3. به عموی خود «عبدالله بن علی» دستور داد به سوی «ابوعون بن یزید» به «شهرزور» برود و در پی مروان در کنار «رود زاب» با او  بجنگ‍د. «مروان» نیز به دلیل اختلافی که در یاران او به وجود آمده بود، قدرت مقابله با عبدالله را نداشت. این ماجرا خود سبب سستی حکومت و خلافتش شد؛ لذا او از «حران» به سوی «موصل» گریخت، بعد به «حمص» و در ادامه به «دمشق» پناهنده شد.[9]
«عبدالله بن علی» با کمک برادرانش «صالح و عبدالصمد» دمشق را محاصره کرد و «ولید بن معاویه» را کشت. مروان از آن‌جا هم گریخت و به «فلسطین» و بعد به «مصر» رفت و در آن‌جا مخفی شد. صالح به دستور برادرش عبدالله، مروان را تعقیب کرد، او را کشت و سرش را برای عبدالله سفاح فرستاد.[10]
4. همچنین سفاح به عموی خود دستور داد که گورهای بنی‌امیه را بشکافد و بدن آنها را بیرون آورده و بسوزاند. اولین شخصی که قبرش شکافته شد، معاویه بن ابوسفیان بود که جز خاکستر چیزی در قبر او نبود. به غیر از قبر «عمر بن العزیز» تمام قبرها را شکافتند و باقی مانده بدن‌ آنها را ب‍یرون آورده و سوزاندند و خاکسترشان را به باد دادند.[11]
سرانجام تمام خاندان بنی‌امیه - غیر از عبدالرحمن که به مغرب گریخت - کشته شدند و پایان حکومت بنی‌امیه سال 131ق بود و در سال  132ق[12] حکومت بنی ‌عباس به وسیله «عبدالله بن محمد» معروف به «سفاح» روی کار آمد.
 

[1]. یعقوبی، احمد بن ابی‌یعقوب، تاریخ الیعقوبی، ج 2، ص 349، بیروت، دارصادر، بی‌تا؛ ر. ک: مقدسی، مطهر بن طاهر، البدء والتاریخ، ج5، ص 105-106، بورسعید، مکتبه الثقافه الدینیه، بی‌تا؛ مسعودی، ابوالحسن علی بن الحسین، التنبیه و الاشراف، ص 292، قاهره، دارالصاوی، بی‌تا.
[2]. ر. ک: ابن خلدون، عبدالرحمن بن محمد، تاریخ ابن خلدون، ج 3، ص 217 - 218، بیروت، دارالفکر، چاپ دوم، 1408ق.
[3]. ابن طقطقی، محمد بن علی بن طباطبا، تحقیق، مایو، عبدالقادر محمد، الفخری، ص 141، بیروت، دارالقلم العربی، چاپ اول، 1418ق.
[4]. الفخری، ص 142 - 143؛ التنبیه و الاشراف، ص 292.
[5]. تاریخ ابن خلدون، ج 3، ص 161؛ بلعمی، ابو علی محمد بن محمد، تاریخنامه طبری، ج 4، ص 1033 - 1034، تهران، البرز، چاپ سوم، 1373ش؛ ابن اثیر، ابوالحسن علی بن ابی الکرم، الکامل، ج 5، ص 409 – 410، بیروت، دارصادر، 1965م.
[6]. تاریخ ابن خلدون، ج 3، ص 161؛ تاریخ الیعقوبی، ج 2 ، ص 350 – 351.
[7]. تاریخ یعقوبی، ج 2، 351 – 352.
[8]. ر. ک: همان؛ الکامل، ج 5، ص 439 – 442.
[9]. الفخری، ص 144 - 145؛ تاریخنامه طبری، ص 1045 - 1047و 1041؛ تاریخ ابن خلدون، ج 3، ص 164.
[10]. تاریخ ابن خلدون، ج 3، ص 164؛ الفخری، ص 146؛ الکامل، ج 5، ص 425 – 426.
[11]. الکامل، ج 5، ص 430؛ تاریخ یعقوبی، ج 2، ص 356؛ تاریخنامه طبری، ج 4، ص 1051؛ تاریخ ابن خلدون، ج 3، ص 166؛ ر. ک: سراج، منهاج، طبقات ناصری، ج 1، ص 109، تهران، دنیای کتاب، چاپ اول، 1363ش.
[12]. مسعودی، ابو الحسن علی بن الحسین، مروج الذهب و معادن الجوهر، ج ‏4، ص 305 – 306، قم، دار الهجرة، چاپ دوم، 1409ق.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    860134 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    523803 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    405398 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    396600 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    361486 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    320393 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    302144 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    301375 حقوق و احکام 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    295241 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    289800 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

4480  نفر