بازدید
729
آخرین بروزرسانی: 1398/07/09
خلاصه پرسش
با توجه به سبقت زمانی حضرت یونس(ع) بر حضرت مریم(س)، چرا امام باقر(ع) فرمود: اولین کسی که در مورد او قرعه زده شد، حضرت مریم(س) بود؟
پرسش
با توجه به سبقت زمانی حضرت یونس(ع) بر حضرت مریم(س)، چرا امام باقر(ع) فرمود: «أوّل من سوهم علیه مریم بنت عمران ...»؛ اولین کسی که در مورد او قرعه زده شد، حضرت مریم(س) بود؟
پاسخ اجمالی

قرعه‌کشی برای خروج از بن‌بست در مواردی که راه حل دیگری برای آن متصور نیست، موضوعی است که از دیرباز میان اقوام بشری رایج بوده و در آیات و روایاتی نیز بدان اشاره شده و در فقه اسلامی نیز در پاره‌ای از موارد برای رفع مشکل، توصیه به آن شده است.[1]

اما در مورد آنچه در پرسش آمده باید گفت که روایتی منسوب به امام باقر(ع) در این زمینه وجود دارد:

«نخستین کسى که برای او قرعه‌کشی کردند، مریم دختر عمران بود. همان‌گونه که خدا فرمود: اى پیامبر! تو نزد آنان نبودى هنگامى که قلم‌هاى خود را در آب می‌افکندند که کدام یک از آنان سرپرست مریم شوند.[2] و شش مرتبه قرعه زدند(تا تکلیف سرپرستی مشخص شد).

سپس درباره یونس قرعه زدند، هنگامى که با گروهى سوار کشتى بود و کشتى در گرداب قرار گرفت. آنان قرعه زدند(که کدامشان را به آب بیاندازند)، قرعه سه بار به نام حضرت یونس(ع) افتاد.[3]

سپس عبدالمطلب نذر کرد که اگر فرزند دهم او پسر باشد، او را قربانی کند، اما با تولد عبداللّه، عبدالمطلب ده مرتبه قرعه زد تا جان عبدالله را حفظ کند».[4]

صرف نظر از این‌که آیا قبل از این ماجراها، هیچ قرعه‌کشی میان افراد بشر انجام شده یا نه، اشکال عمده‌ای که بر این روایت وجود دارد آن است که یونس پیامبر(ع) چند سده قبل از تولد مریم مقدس(س) می‌زیست و از لحاظ زمانی، قرعه‌کشی در مورد ایشان، طبیعتاً باید اولین قرعه‌کشی به شمار می‌آمد، نه بر اساس آنچه در این روایت آمده دومین آن، پس با توجه به مخالفت این روایت با واقعیات، آیا می‌توان آن‌را پذیرفت؟

در این زمینه باید گفت:

  1. اندیشمندان روایی نیز متوجه این نکته شده و به عنوان نمونه علامه مجلسی(ره) بعد از نقل آن می‌گوید: واضح است که این خبر، خبر شاذّ و نادری بوده و با اخبار دیگر نیز مخالفت دارد.[5]
  2. این حدیث، مرفوع و مرسل است؛ زیرا:

اولاً: حمّاد بن عیسى در تمام روایات موجود بدون واسطه از حریز نقل می‌کند، ولی در این حدیث با واسطه‌ای از او نقل می‌کند که مشخص نیست چه شخصی است.

ثانیاً: حریز از اصحاب امام صادق(ع) و کاظم(ع) است که از امام صادق(ع) بیش از دو حدیث نقل نکرده و زمان امام باقر(ع) را درک نکرده است،[6] ولی در این حدیث بدون واسطه از امام باقر(ع) روایت کرده است.

  1. در نهایت،‌ تنها توجیهی که برای این روایت به ذهن‌ می‌رسد آن است که مراد از ترتیب اعلام شده در آن، ترتیب در اهمیت و رتبه است و نه در زمان قرعه‌کشی و البته اثبات اینکه کدامشان مهم‌تر از دیگری بوده‌اند نیز موضوعی نیست که به سادگی قابل اثبات باشد.

 

[1]. «روش قرعه کشی از نگاه روایات»، 79670؛ « قاعده قرعه(القرعة لکل امر مشکل)»، 53542.

[2]. آل عمران، 44.

[3]. صافات، 141.

[4]. شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، ج 3، ص 89، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، 1413ق.

[5]. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 14، ص 204، بیروت، مؤسسة الطبع و النشر، چاپ اول، 1410ق.

[6]. نجاشی، احمد بن علی، فهرست أسماء مصنفی الشیعة(رجال نجاشی)، ص 144 – 145، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ ششم، 1365ش.

نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    897698 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    560664 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    468836 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    422528 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    400613 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    372670 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    355696 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    337566 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    322118 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    313981 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...