جستجوی پیشرفته
بازدید
1900
آخرین بروزرسانی: 1396/10/24
خلاصه پرسش
از نگاه روایات؛ آموختن چه دانش‌هایی ارزشمندتر است، و از هر دانشی تا چه اندازه باید آموخت؟
پرسش
دو روایت از امام علی(ع) نقل شده است که عبارت‌اند از: 1- «سل عما لابد لک من علمه [علمه] و لا تعذر فی جهله». 2- «العلم اکثر من ان یحاط به،فخذوا من کل علم احسنه». علم‌های زیادی در پیش روی خودم می‌بینم و زمانه اقتضا می‌کند که علوم زیادی در زمینه‌های مختلف فرا گیریم، اما در کیفیت و کمیت و باید و نباید فراگیری هر کدام سردرگمم. از آن‌جا که پاسخ این سؤال برای من بسیار اهمیت دارد. لطفاً ترجمه دو حدیث بالا را بیان کنید و اگر روایتی مناسب و یا مشابه با این موضوع وجود دارد بیان فرمایید. و با توجه به معارف اسلام بیان فرمایید که چه علومی را باید یاد گرفت و در هر زمینه چه مقدار باید ورود پیدا کرد؟
پاسخ اجمالی
به‌طور کلی؛ امام علی(ع) درباره رعایت اولویت‌ها در فراگیری علم و دانش می‌فرماید:
«پرسش‌هایت در مورد چیزهایی باشد که دانستن آنها برایت لازم بوده و بهانه‌ای برای نیاموختن آنها نداری».[1]
«محدوده دانش به‌ قدری گسترده است که نمی‌توان به تمام آن دست یافت، پس بخش‌های نیکوتر و لازم‌تر هر دانشی را بیاموزید».[2]
«عمر کوتاه‌تر از آن است که همه آنچه که دانشش زیبنده تو است، فراگیرى، پس به ترتیب اهمیت بیاموز».[3]
ابن عباس می‌گوید: بادیه‌نشینى نزد پیامبر(ص) آمد و گفت: اى پیامبر خدا! از شگفتی‌هاى دانش به من بیاموز. حضرت فرمود: «با اساس دانش چه کرده‌اى که از شگفتی‌هایش می‌پرسى؟» مرد گفت: اى رسول خدا! اساس دانش‏ چیست؟ فرمود: «شناخت خدا آنچنان که باید». بادیه‌نشین گفت: شناخت خدا آنچنان که حق شناخت او است، چگونه است؟ فرمود: «او را بى‌مانند و شبیه و همتا بدانى و این‌که یکتا، یگانه، پیدا، نهان، نخست و پایان است. نه همتایى دارد و نه همانندى، پس این حق شناخت او است».[4]
توضیح این دسته از روایات:
از دیدگاه اسلام، هر انسانی باید برای رسیدن به یقین در اعتقادات دینی خود تلاش کند (چنان‌که در روایت منقول از ابن عباس اشاره شده)؛ اما اسلام هیچ‌گاه از علوم دیگر غافل نبوده و تخصصی‌شدن دانش‌های مادی را نیز می‌پذیرد و این‌که افراد باید تخصص‌های لازم را برای اشتغال به کارهای مختلف به دست آورند.
از طرفی تلاش در آموختن برترین‌ها و خودداری از کنکاش بیش از حد در مورد آنچه دانستن و ندانستنش تفاوت چندانی ندارد، هم در دانش دینی و هم در دانش‌های تجربی و مادی قابل تصور است.
دوران علم‌آموزی به گونه‌اى است که اگر دانشجو از لحظات و ساعات عمرش کامل و بهینه بهره گیرد، باز هم نمی‌تواند به مسئولیت‌هاى واجب و ضروری‌اش، جامه عمل بپوشاند؛ یعنى مسئولیت‌ها و وظایفِ دینى، اجتماعى، علمى، فرهنگى و سیاسى او به اندازه‌اى است که دیگر فرصتى براى انجام کارهایى که به خودی خود مباح و یا حتی ارزشمندند را برایش باقى نمی‌گذارد. در این‌باره گفته‌اند: «گذراندن عمر در کارهاى مباح و پرداختن به امور غیرضرورى، هر چند به میزان اندک، حاصلى جز زیان ندارد».[5] در عین حال، طالبان علم با توجه به نقش ویژه و انکارناپذیرشان در جامعه، وظایف و مسئولیت‌هاى سنگین‌ترى بر عهده دارند.
مهم‌ترین وظیفه دانشجویان، تحصیل دانش‌هاى سودمند براى جامعه است. دانش‌هایى که در جهت رشد و پیشرفت فراگیر جامعه اسلامى باشد. بنابراین، لازم است همواره در پى فهم مسائل ضرورى و مفید برآیند و تلاش کنند تا وقت خود را صرف آموختن موضوعاتی نکنند که فایده چندانی ندارد. مسائلى که دانستن آنها، صرفاً بار اطلاعاتى آدمى را می‌افزاید و هیچ تأثیرى در سعادت دنیوى و اخروى فرد و جامعه ندارد، رهزن عمر و اندیشه‌اند.
البته توجه به این نکته نیز ضروری است که هر فردی باید با توجه به استعداد و شرایط، دانش ضروری و غیر ضروری خود را تشخیص دهد و چه بسا آموختن دانشی که برای یک فرد ضروری و لازم است، برای دیگری هیچ فایده‌ای به دنبال نداشته باشد.

[1]. لیثی واسطی، علی، عیون الحکم و المواعظ، محقق، حسنی بیرجندی، حسین، ص 284، قم، دار الحدیث، چاپ اول، 1376ش..
[2]. تمیمی آمدی، عبد الواحد بن محمد، غرر الحکم و درر الکلم، محقق، رجائی، سید مهدی،‏ ص 98، قم، دار الکتاب الإسلامی، چاپ دوم، 1410ق.
[3]. ابن أبی الحدید، عبد الحمید بن هبه الله، شرح نهج البلاغة، محقق، ابراهیم، محمد ابوالفضل،‏ ج ‏20، ص 262، مکتبة آیة الله المرعشی النجفی، قم، چاپ اول، 1404ق. 
[4]. شیخ صدوق، محمد بن علی‏، التوحید، محقق، حسینی، هاشم‏، ص 284 – 285، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، 1398ق.
[5]. سیورى حلّى، مقداد بن عبداللّه‌، نضد القواعد الفقهیة على مذهب الإمامیة، ص 196، قم، کتابخانه آیة الله مرعشى نجفى(ره)، چاپ اول‌، 1403ق.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    922345 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    610494 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    544174 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    450118 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    433747 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    385592 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    383255 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    371797 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    337308 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    324987 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...