جستجوی پیشرفته
بازدید
1637
آخرین بروزرسانی: 1396/06/28
خلاصه پرسش
اسلام می‌گوید که انسان اختیار دارد بین بهشت و دوزخ، شکرگزاری و کفران، ایمان و کفر و ... یکی را انتخاب کند. آیا در جایی که انتخاب یک گزینه تنها به دلیل ترس و وحشت است، اختیار معنایی خواهد داشت؟!
پرسش
این‌که می‌گویند انسان تا حدودی مختار است و می‌تواند راه خود را با عقل انتخاب کند، چگونه با این امر می‌سازد که یا باید بهشت را انتخاب کرد یا جهنم را؟ چون خیلی‌ها به دلیل ترس از عذاب عبادت می‌کنند، در حالی‌که رغبتی به آن ندارند. پس اختیار کجا است؟
پاسخ اجمالی
1. مفاهیم اجبار و اختیار، گاهی به معنا و اصطلاح فلسفی مورد بحث قرار می‌گیرد و گاهی به معنای عرفی؛ به نظر می‌رسد در پرسش، خلطی بین این دو اصطلاح صورت گرفته ‌است. اختیار به مفهوم فلسفی لزوماً به معنای هماهنگی با طبع و میل طبیعی نیست؛ آنچه در معنای فلسفی اختیار لازم است، ترجیح دادن است، هر چند ترجیح بر اساس محاسباتِ عقلِ حساب‌‌گر و بر خلاف تمایلات شخصی باشد؛ مثلاً دانش آموزی برای قبولی در کنکور بر خلاف خواست طبیعی، گرسنگی و بی‌خوابی را تحمل می‌کند؛ در این‌جا از نظر عقلی او با اختیار خودش گرسنگی و بی‌خوابی، را انتخاب کرده، هر چند ممکن است از او سؤال شود چرا چیزی نمی‌خوری و نمی‌خوابی؟ بگوید: من هم دلم می‌خواهد، ولی چه کنم که مجبورم؟!
بنابراین و از نظر فلسفی، تأثیرگذاری ترس از دوزخ در انتخابهای انسان، منافاتی با اختیاری بودن آن انتخاب‌ها ندارد.[1]
2. نکته‌‌ای که باید توجه داشت؛ این است که مختار مطلق - کسی که بدون هیچ قید و شرط اختیار دارد و همه‌ی کارها را تنها بر اساس میل و خواسته خود انجام می‌دهد-، فقط ذات متعالی خداوند است، اما غیر از خداوند، همه‌ی مخلوقات - از جمله انسان – هیچ کدام از اختیار مطلق برخوردار نیستند؛ زیرا تمام مخلوقات در وجود خود وابسته هستند، در نتیجه دامنه‌ی اختیار آنها نیز محدود می‌شود؛ مثلاً از آن‌جا که آثار و نتایج اعمال در اختیار انسان نیست، قهراً هر کاری را نمی‌تواند انتخاب ‌کند، مانند این‌که نمی‌تواند از ساختمان چند طبقه بدون استفاده از ابزار حفاظتی به بیرون بپرد و هیچ ضربه‌‌ای نبیند و سالم بماند؛ شاید یکی از معانی «الامر بین الامرین» که شیعه به آن معتقد است، همین معنا باشد.[2]  

[1]. ر. ک: پاسخ 223 .
[2]. ر. ک: پاسخ  289 و 58.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    910348 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    577608 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    513320 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    440257 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    415003 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    377047 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    367353 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    354748 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    331071 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    319535 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...