جستجوی پیشرفته
بازدید
2113
آخرین بروزرسانی: 1396/06/28
خلاصه پرسش
اسلام می‌گوید که انسان اختیار دارد بین بهشت و دوزخ، شکرگزاری و کفران، ایمان و کفر و ... یکی را انتخاب کند. آیا در جایی که انتخاب یک گزینه تنها به دلیل ترس و وحشت است، اختیار معنایی خواهد داشت؟!
پرسش
این‌که می‌گویند انسان تا حدودی مختار است و می‌تواند راه خود را با عقل انتخاب کند، چگونه با این امر می‌سازد که یا باید بهشت را انتخاب کرد یا جهنم را؟ چون خیلی‌ها به دلیل ترس از عذاب عبادت می‌کنند، در حالی‌که رغبتی به آن ندارند. پس اختیار کجا است؟
پاسخ اجمالی
1. مفاهیم اجبار و اختیار، گاهی به معنا و اصطلاح فلسفی مورد بحث قرار می‌گیرد و گاهی به معنای عرفی؛ به نظر می‌رسد در پرسش، خلطی بین این دو اصطلاح صورت گرفته ‌است. اختیار به مفهوم فلسفی لزوماً به معنای هماهنگی با طبع و میل طبیعی نیست؛ آنچه در معنای فلسفی اختیار لازم است، ترجیح دادن است، هر چند ترجیح بر اساس محاسباتِ عقلِ حساب‌‌گر و بر خلاف تمایلات شخصی باشد؛ مثلاً دانش آموزی برای قبولی در کنکور بر خلاف خواست طبیعی، گرسنگی و بی‌خوابی را تحمل می‌کند؛ در این‌جا از نظر عقلی او با اختیار خودش گرسنگی و بی‌خوابی، را انتخاب کرده، هر چند ممکن است از او سؤال شود چرا چیزی نمی‌خوری و نمی‌خوابی؟ بگوید: من هم دلم می‌خواهد، ولی چه کنم که مجبورم؟!
بنابراین و از نظر فلسفی، تأثیرگذاری ترس از دوزخ در انتخابهای انسان، منافاتی با اختیاری بودن آن انتخاب‌ها ندارد.[1]
2. نکته‌‌ای که باید توجه داشت؛ این است که مختار مطلق - کسی که بدون هیچ قید و شرط اختیار دارد و همه‌ی کارها را تنها بر اساس میل و خواسته خود انجام می‌دهد-، فقط ذات متعالی خداوند است، اما غیر از خداوند، همه‌ی مخلوقات - از جمله انسان – هیچ کدام از اختیار مطلق برخوردار نیستند؛ زیرا تمام مخلوقات در وجود خود وابسته هستند، در نتیجه دامنه‌ی اختیار آنها نیز محدود می‌شود؛ مثلاً از آن‌جا که آثار و نتایج اعمال در اختیار انسان نیست، قهراً هر کاری را نمی‌تواند انتخاب ‌کند، مانند این‌که نمی‌تواند از ساختمان چند طبقه بدون استفاده از ابزار حفاظتی به بیرون بپرد و هیچ ضربه‌‌ای نبیند و سالم بماند؛ شاید یکی از معانی «الامر بین الامرین» که شیعه به آن معتقد است، همین معنا باشد.[2]  

[1]. ر. ک: پاسخ 223 .
[2]. ر. ک: پاسخ  289 و 58.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    929004 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    621772 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    551064 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    453930 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    444406 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    390752 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    386646 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    380815 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    339512 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    328692 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...