جستجوی پیشرفته
بازدید
6590
تاریخ بروزرسانی 1391/08/21
 
کد سایت fa9423 کد بایگانی 9467 نمایه انجام کار خیر به تنهایی
خلاصه پرسش
آیا اگر کسی به تنهایی انجام کارهای خیر را برعهده گرفته و مانع مشارکت دیگران شود گناه کرده است؟
پرسش
در سریال ملکوت آمده بود که فردی اگر در جایی که چند نفر می خواهند کار خیری را انجام دهند پیشقدم شده و خود به تنهایی بجای آنها اقدام کند گناه کرده است چرا که مانع از ثواب بردن دیگران از کار خیر شده است. اگر این صحت داشته باشد پس تکلیف آیه السابقون السابقون اولئک المقربون چه می شود؟
پاسخ اجمالی

دامنه کارهای خیر و اعمال صالح بسیار وسیع و گسترده است به همین دلیل هیچ کس نمی تواند مانع از انجام کارهای خیر دیگران و ثواب بردن آنان شود. همچنین بهره مندی از اجر و پاداش و محروم شدن از آن دائر مدار نیت و کیفیت عمل و وجود و عدم اخلاص در انجام کارها است. باید دید کسی که به تنهایی انجام عمل خیری بر عهده می گیرد و وظیفه ای را از دوش دیگران بر می دارد به چه انگیزه و نیتی این کار را انجام داده است؟ در مواردی که فردی با نیت خالصانه و قصد قربت به تنهایی زحمت و مسئولیت انجام کارهای خیر را به عهده می گیرد نه تنها گناهی نکرده است که مستحق پاداش و اجر ویژه است. همچنین افرادی که واقعاً و از روی اخلاص قصد انجام کار خیری را داشته باشند اما به دلیل سبقت و اقدام دیگران و یا به هر علت دیگری فرصت انجام آنرا پیدا نکنند خداوند اجر و پاداش انجام آن کار خیر را به آنان خواهد داد.

 

پاسخ تفصیلی

هیچ کس نمی تواند مانع از انجام کارهای خیر دیگران و ثواب بردن آنان شود! زیرا اولاً دامنه کارهای نیک و اعمال صالح بسیار وسیع بوده و منحصر در یک یا دو یا چند مورد نیست . و اگر در موردی مشارکت ممکن نشد فرد می تواند در موارد دیگر اقدام نماید. ثانیاً بهره مندی از اجر و پاداش و محروم شدن از آن دائر مدار نیت و کیفیت عمل انسان است. باید دید کسی که به تنهایی انجام عمل خیری بر عهده می گیرد و وظیفه ای را از دوش دیگران بر می دارد به چه انگیزه و نیتی این کار را انجام داده است. در مواردی که فردی با نیت خالصانه و قصد قربت به تنهایی زحمت و مسئولیت انجام کارهای خیر را به عهده می گیرد نه تنها گناهی نکرده است که مستحق پاداش و اجر ویژه است.

 

در روایات اسلامى به مساله"نیت" اهمیت فوق العاده‏اى داده شده است، و اصلا برنامه اسلام این است که هر عملى با رنگ نیت و انگیزه آن شناخته می شود. پیامبر اکرم (ص) فرمودند: " حقیقت عمل به نیت آن است ."[1]

 

ازنظر اسلام اجر و پاداش کارهای خیر و اعمال صالح به نیت عمل کننده (عامل) بستگی دارد. و نیت بسیار بالاتر از عمل است. امام صادق (ع) در این زمینه می فرماید:"نیت بالاتر از عمل است ، آگاه باشید که نیت همان عمل است...."[2] البته مراد از نیت، نیت خالصانه است. زیرا بعد از مساله نیت روى" اخلاص" تکیه شده است که اگر آن باشد، عمل فوق العاده پر ارزش و الا فاقد ارزش خواهد بود.

 

اخلاص آن است که محرک انسان از هر گونه شائبه غیر الهى پاک باشد و مى‏توان نام آن را" توحید نیت" گذاشت، یعنى در تمام برنامه‏ها تنها به پروردگار و رضاى او اندیشیدن. بر این اساس افرادی که واقعاً و از روی اخلاص قصد انجام کار خیری را داشته باشند اما به دلیل سبقت و اقدام دیگران و یا به هر علت دیگری فرصت انجام آنرا پیدا نکنند و موفق به انجام عمل نشود . خداوند اجر و پاداش انجام آن کار خیر را به آنان خواهد داد.

 

این مطلب از برخی روایات دیگر نیز استفاده می شود که اگر کسانی به عمل قومی راضی باشند اجر و ثواب همان عمل را می برند.‏[3]

 

از طرف دیگر اگر فردی اعمال زیادی انجام دهد ولی در انجام آنها اخلاص نداشته باشد از اجر و ثواب الهی محروم خواهد بود . امام صادق (ع) در بیان اهمیت اخلاص فرموده اند: "... زیرا گاهی عمل از روی ریا انجام می شود اما نیت خالص و برای پروردگار است به همین دلیل خداوند متعال به نیت پاداشی می دهد که که به عمل نمی دهد."[4]

 

بر این اساس تا حقیقت خلوص و اخلاص در عمل نیاید، رنگ عمل صالح به خود نخواهد گرفت. زیرا انگیزه الهى و خدایى است که به عمل انسان عمق مى‏دهد، نورانیت مى‏بخشد، و جهت صحیح مى‏دهد، و هنگامى که اخلاص از میان رفت، عمل بیشتر جنبه ظاهرى پیدا مى‏کند، به منافع شخصى گرایش مى‏یابد و عمق و اصالت و جهت صحیح خود را از دست مى‏دهد.

 

در حقیقت این عمل صالحى که از انگیزه الهى و اخلاص، سرچشمه گرفته و با آن آمیخته شده است گذرنامه لقاى پروردگار است!.

 

شخصى خدمت پیامبر (ص) آمد عرض کرد: یا رسول اللَّه! من در راه خدا انفاق مى‏کنم و صله رحم بجا مى‏آورم، و این اعمال را فقط به خاطر اللَّه انجام مى‏دهم، اما هنگامى که مردم از این اعمال من سخن مى‏گویند و ستایش مى‏کنند مسرور و خوشحال مى‏شوم، این اعمال من چگونه است؟

 

پیامبر ص سکوت فرمود و سخنى نگفت، تا اینکه آیه " فَمَنْ کانَ یَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْیَعْمَلْ عَمَلاً صالِحاً وَ لا یُشْرِکْ بِعِبادَةِ رَبِّهِ أَحَداً "یعنی:" پس هر که به لقاى پروردگارش امید دارد، باید کارى شایسته انجام دهد، و هیچ کس را در عبادت پروردگارش شریک نکند! "[5]نازل شد و به این سؤال پاسخ داد (که تنها عملى مقبول درگاه خدا است که با اخلاص کامل همراه باشد) بدون شک منظور از این روایت آن حالت سرور غیر اختیارى نیست، بلکه حالتى است که انگیزه عمل انسان گردد و یا حکایت از عدم خلوص نیت کند.[6]

 

بر این اساس باید دید که این فرد به چه نیتی به تنهایی انجام کار خیر را بر عهده گرفته است .اگر با اخلاص و قربة الی الله چنین کاری را انجام می دهد مسلماً از مصادیق آیات شریفه " فَاسْتَبِقُوا الْخَیْراتِ"[7]،" وَ سارِعُوا إِلى‏ مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّکُمْ وَ جَنَّةٍ عَرْضُهَا"[8]،" وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ، أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ"[9] و اجر و پاداش او نزد خداوند متعال محفوظ است. اما اگر خدای نخواسته از روی ریا و نیت های شیطانی چنین کاری کرده باشد هیچ گونه اجر و پاداشی نخواهد داشت.

 



[1] . بحارالأنوار ج 66 ص 404،:" لا عمل الا بالنیة"

.[2] وسائل‏الشیعة ج 1 ص 51 ،حدیث 97 " وَ بِالْإِسْنَادِ عَنِ الْمِنْقَرِیِّ عَنْ سُفْیَانَ بْنِ عُیَیْنَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی حَدِیثٍ وَ النِّیَّةُ أَفْضَلُ مِنَ الْعَمَلِ أَلَا وَ إِنَّ النِّیَّةَ هِیَ الْعَمَلُ ثُمَّ تَلَا قَوْلَهُ تَعَالَى قُلْ کُلٌّ یَعْمَلُ عَلى‏ شاکِلَتِهِ یَعْنِی عَلَى نِیَّتِهِ"

[3] . وَ قَدْ قَالَ لَهُ بَعْضُ أَصْحَابِهِ وَدِدْتُ أَنَّ أَخِی فُلَاناً کَانَ شَاهِدَنَا لِیَرَى مَا نَصَرَکَ اللَّهُ بِهِ عَلَى أَعْدَائِکَ فَقَالَ لَهُ (ع) عَلِیٌّ (ع) أَ هَوَى أَخِیکَ مَعَنَا فَقَالَ نَعَمْ قَالَ فَقَدْ شَهِدَنَا وَ لَقَدْ شَهِدَنَا فِی عَسْکَرِنَا هَذَا قَوْمٌ أَقْوَامٌ فِی أَصْلَابِ الرِّجَالِ وَ أَرْحَامِ النِّسَاءِ سَیَرْعَفُ بِهِمُ الزَّمَانُ وَ یَقْوَى بِهِمُ الْإِیمَان. نهج البلاغة، ص: 55، ،ناشر: هجرت‏، مکان چاپ: قم‏،سال چاپ: 1414 ق‏، نوبت چاپ: اول‏، تعداد جلد: 1

[4] . وسائل‏الشیعة ج 1 ص 54، حدیث107: " وَ فِی کِتَابِ الْعِلَلِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَبِیبِ بْنِ الْحُسَیْنِ الْکُوفِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ أَبِی الْخَطَّابِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ صَبِیحٍ الْأَسَدِیِّ عَنْ زَیْدٍ الشَّحَّامِ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع إِنِّی سَمِعْتُکَ تَقُولُ نِیَّةُ الْمُؤْمِنِ خَیْرٌ مِنْ عَمَلِهِ فَکَیْفَ تَکُونُ النِّیَّةُ خَیْراً مِنَ الْعَمَلِ قَالَ لِأَنَّ الْعَمَلَ رُبَّمَا کَانَ رِیَاءً لِلْمَخْلُوقِینَ وَ النِّیَّةُ خَالِصَةٌ لِرَبِّ الْعَالَمِینَ فَیُعْطِی عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى‏ النِّیَّةِ مَا لَا یُعْطِی عَلَى الْعَمَلِ

[5] کهف، 110

[6] . تفسیر نمونه، ج‏12، ص 579

[7] . بقره، 148

[8] . آل عمران،133

[9] . واقعه 10و 11

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    771453 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    481187 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    340228 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    335604 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    332095 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود.نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ثنای الاهی شروع ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    280516 حقوق و احکام 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد. در هر حال، ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    272026 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را هفده تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    271459 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    269812 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    222263 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

7342  نفر