بازدید
471
آخرین بروزرسانی: 1398/05/16
خلاصه پرسش
کسانی که دیگران را جهت رفتار اشتباهی سرزنش میکنند، آیا خود در آینده دچار همان اشتباه خواهند شد؟ و آیا این بازخورد نشانه آن است که آنان در همین دنیا عقوبت کار خود را دیده و در آخرت مجازات نخواهند شد؟!
پرسش
سلام؛ در زندگی گاهی رفتارهای اشتباهی با دیگران داشتم، یا آنها را بابت رفتار اشتباهی سرزنش میکردم. (البته ممکن است به زبان آورده باشم یا خیر) اما بعد از سالها خودم گرفتار همان اشتباه یا گناه شدهام. میخواستم بدانم بر مبنای آموزههای دینی این فرایند چگونه تفسیر میشود. برای مثال آیا میتوان اینگونه برداشت کرد که شخص در همین دنیا عقوبت کارش را دیده، یا خیر؟
پاسخ اجمالی

ابتدا باید گفت؛ روایاتی که در این زمینه وجود دارد، شامل مواردی مانند نهی از منکر نخواهد شد که گویا نوعی سرزنش در تذکر ناهی از منکر نهفته است.

آنچه سزاوار نیست آن است که در رفتار افراد باایمان دقت نموده و با بروز هر لغزش - که بیشتر انسان‌ها از خطر آن ایمن نیستند - به سرزنش آنان بپردازیم. به عبارت دیگر، «تذکر» و «سرزنش» دو موضوع جدا از هم هستند. با این مقدمه به دو نکته ذیل توجه فرمایید:

  1. کسانی که در ارتباط با لغزش‌ها و اشتباهات دیگران، به سرزنش و یا تمسخر آنها می‌پردازند، گویی خود را عقل کل دانسته و مبرای از اشتباه و خطا می‌دانند، اما سنت خدا بر آن قرار گرفته تا این خیال باطل را از بین برده و به آنان بفهماند که خودشان نیز دچار همان خطاها - و یا اشتباهات فاحش‌تر - در زندگی خود خواهند شد.

گزارش‌های رسیده از پیشوایان دین به این موضوع اشاره دارد:

از رسول خدا(ص) نقل شده است: «... وَ مَنْ عَیَّرَ مُؤْمِناً بِشَیْ‏ءٍ لَمْ یَمُتْ حَتَّى یَرْکَبَه‏»؛[1] و هر کس مؤمنى را به کارى سرزنش و ملامت کند، از دنیا نرود تا مرتکب آن شود.

البته در تعبیر دیگر به جای « بِشَیْ‏ءٍ» واژه «بِذَنبٍ» آمده است: «مَن عَیَّرَ مُؤمِناً بِذَنبٍ لَم یَمُت حَتّى یَرکَبَهُ».[2] که البته در این‌جا ذنب الزاما به معنای گناه شرعی نیست.

این موضوع با تعبیر عام‌تر «مَنْ عَیَّرَ بِشَیْ‏ءٍ بُلِیَ بِهِ»،[3] نیز در منابع روایی وارد شده است که آن‌را تنها به سرزنش مؤمنان وابسته نکرده است و تمام اینها در مجموع، حکایت از آن دارد که انسان نباید دیگران را که شاید به جهت محاسبات عادی در زندگی دچار شکست و لغزشی شده‌اند، مورد سرزنش و ملامت قرار دهد و دائماً آنها را به جهت یک اشتباه مورد ملامت قرار دهد؛ چرا که انسان مصون از خطا و اشتباه نیست. و هر آن ممکن است همان شخص، خود در زندگی دچار اشتباهات و ضررهای سنگینی شده و در معرض سرزنش دیگران قرار گیرد.

  1. اما این‌که شخص ملامت‌گری که بعدها در گردونه زندگی خود دچار گرفتاری مشابهی شد، آیا دچار شدن او به بلا، کفاره گناهش به حساب می‌آید و دیگر در آخرت مجازات نخواهد شد، نمی‌توان قطعاً چنین چیزی را ملتزم شد؛ زیرا با آن‌که در بسیاری از موارد شاید همین‌گونه باشد، بویژه زمانی که شخص پشیمان شده و سعی در جبران خطایش داشته باشد، اما مواردی هم وجود دارد که چنین رفتاری در وجود شخص نهادینه شده و اثری از پشیمانی در او مشاهده نمی‌شود که در مورد چنین افرادی، دچار شدن به لغزش مشابه، تنها عذاب دنیایی او بوده، و عذاب بزرگ‌تری در آخرت نیز در انتظارش خواهد بود؛ زیرا همواره این‌گونه نیست که به مجرد عذاب در دنیا - که تنها بخشی از مجازات فرد گناه‌کار است - عذاب آخرت منتفی شود:

«فَأَذاقَهُمُ اللَّهُ الْخِزْیَ فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا وَ لَعَذابُ الْآخِرَةِ أَکْبَرُ لَوْ کانُوا یَعْلَمُون»؛[4] پس خداوند خوارى را در زندگى این دنیا به آنها چشانید، و عذاب آخرت شدیدتر است اگر می‌دانستند.

 

[1]. کوفی اهوازی، حسین بن سعید، المؤمن، ص 66، قم، مؤسسة الإمام المهدی(عج)، ‏1404ق؛ کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 2، ص 356، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق.

[2]. کافی، ج ‏2، ص 356.

[3]. لیثی واسطی، علی، عیون الحکم و المواعظ، محقق، مصحح، حسنی بیرجندی، حسین، ص 453، قم، دار الحدیث، چاپ اول، 1376ش.‏

[4]. زمر، 26.

نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    887033 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    548334 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    425967 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    413275 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    389849 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    369367 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    334303 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    319536 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    314602 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    310066 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...