جستجوی پیشرفته
بازدید
5571
تاریخ بروزرسانی 1392/04/22
خلاصه پرسش
آثار مثبت و سازنده فضایل اخلاقی از جمله گشاده رویی چیست؟
پرسش
آثار مثبت و سازنده برای کسی که دارای فضایل اخلاقی است، چیست؟
پاسخ اجمالی
اخلاق پسندیده، مجموعه‌اى از فضایل انسانى است که انسان را زینت بخشیده، به رستگارى می‌رساند. این فضایل اخلاقی را می‌توان به طور کلی به سه دسته تقسیم کرد:
الف. فضایلى که در ارتباط با خدا مطرح است؛ مانند اهمیت دادن به نماز، دعا، ذکر، پرهیز از ریا، خوف و رجا.
ب. فضایلى که در ارتباط با خود انسان مطرح است؛ مانند نظم و انضباط در کارها، غنیمت شمردن فرصت‌ها، پرهیز از بیهوده‌گویی.
ج. فضایلى که در ارتباط با دیگران مطرح است؛ مانند تواضع، راستى و راست‌گویى، برادرى و اتحاد، مردم‌دارى، امانت‌دارى، رعایت حقوق پدر و مادر.[1]
هرکدام از سه دسته‌ی اخلاق پسندیده و فضایل اخلاقی، آثار و فواید مثبت و ارزنده‌اى در سعادت دنیوى و اخروى انسان دارند که در منابع اخلاق اسلامی به طور مفصّل به آنها پرداخته شده است.
در این‌جا به به طور خلاصه و فهرست‌وار به برخی از آثار مثبت و نیک فضایل اخلاقی در آدمی از نگاه آیات و روایات پرداخته می‌شود:
یک. قرآن کریم تهذیب نفس و کسب ملکات اخلاقى را با اهمیت شمرده است، به‏گونه‌اى که اگر کسى در قیامت، از فضایل اخلاقى برخوردار نباشد، روى سعادت را نخواهد دید: «یَوْمَ لا یَنْفَعُ مالٌ وَ لا بَنُونَ الَّا مَنْ اتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلیمٍ»؛[2] روزى که هیچ مال و فرزندى سود نمی‌دهد، مگر کسى که دلى پاک به سوى خدا بیاورد.
دو. قرآن کریم اخلاق حسنه و تهذیب نفس را مایه رستگارى آدمى و رذایل و گناهان را موجب خُسران و زیان انسان می‌شمارد: «قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَکَّاها وَ قَدْ خابَ مَنْ دَسَّاها»؛[3] که هر کس خود را تزکیه کرد، رستگار گشت، و هر کس خود را با گناه آلوده ساخت، زیان‌کار شد.
یکی از نمونه‌های دسته سوم فضایل اخلاقی، «گشاده‌رویی و اخلاق نیک» است که مانند بسیارى از فضایل اخلاقى دیگر، علاوه بر داشتن حُسن ذاتى در نظر دین، فرد و فطرت آدمى، از پیامدهاى نیکویى نیز برخوردار است؛ از جمله به موارد زیر می‌توان اشاره کرد:
1. زدودن کینه‌ها: در معاشرت‌ها و داد و ستدهاى کارى و اجرایى، ممکن است برخى کدورت‏ها در میان افراد بروز کند که چندان خوشایند نباشد، بهترین ابزار مبارزه با این‌گونه کدورت‌ها، گشاده‌رویى است. رسول اکرم(ص) در این‌باره مى‏فرماید: «حُسْنُ الْبِشْرِ یَذْهَبُ بِالسَّخیمَةِ»؛[4] خوش‌رویى، کینه را می‌زداید.
2. جلب محبت خدا و مردم‏: هر انسانی، به اکسیر گرانب‌هاى محبت از جانب خدا و بندگان مؤمن او نیازمند است. این پدیده ارزشمند در سایه گشاده‌رویى به دست می‌آید. حضرت امام باقر(ع) می‌فرماید: «صَنِیعُ الْمَعْرُوفِ وَ حُسْنُ الْبِشْرِ یُکْسِبَانِ الْمَحَبَّةَ وَ یُقَرِّبَانِ مِنَ اللَّهِ وَ یُدْخِلَانِ الْجَنَّة»؛[5] نیکوکارى و خوش‌رویى، محبّت‌آفرین‌اند، انسان را به خدا نزدیک و داخل بهشت می‌کنند.
3. زدودن لغزش‌ها: امام صادق(ع) فرمود: «انَّ الْخُلْقَ الْحَسَنَ یَمیثُ الْخَطیئَةَ کَما تَمیثُ الشَّمْسُ الْجَلیدَ»؛[6]  همانا خوش‌خُلقى گناه را ذوب می‌کند، چنان که خورشید یخ را ذوب می‌سازد.
4. آسانى حساب: امام على(ع) فرمود: «... وَ حَسِّنْ خُلُقَکَ یُخَفِّفِ اللَّهُ حِسَابَک‏»؛[7] خلق خود را نیکو گردان تا خداوند حساب تو را [در قیامت] آسان گیرد.
5. امام صادق(ع) فرموده است: «الْخُلُقُ الْحَسَنُ جَمَالٌ فِی الدُّنْیَا وَ نُزْهَةٌ فِی الْآخِرَةِ وَ بِهِ کَمَالُ الدِّینِ وَ الْقُرْبَةُ إِلَى اللَّهِ تَعالی»؛[8]‏ اخلاق نیک و پسندیده؛ جمال و زیبایی در دنیا و گشایش و خوشى در آخرت است، و با آن آیین و دین هر کسى کامل می‌گردد، و موجب کمال انسان و قرب او به پروردگار متعال است».
خلاصه: فضایل و کمالات اخلاقی، آثار ارزنده‌اى در سعادت دنیوی و اخروی انسان دارد. هر کس مى‏خواهد، به سعادت ابدى، دست یابد، لازم است که صفحه دلش را از رذایل اخلاقى و اخلاق ناپسند پاک کرده، فضایل اخلاقى را جایگزین آن نماید.
 

[1]. یوسفیان، نعمت الله، اخلاق اسلامى، ج 1، ص 39، اداره آموزش‌هاى عقیدتى سیاسى نمایندگى ولى فقیه در سپاه، قم، چاپ اول، 1376ش.
[2]. شعراء، 88 – 89.
[3]. شمس، 9 – 10.
[4].  ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، تحف العقول عن آل الرسول(ص)، محقق و مصحح: غفاری، علی اکبر، ص 45، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ دوم، 1404ق.
[5].  محدث نوری، حسین، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج 12، ص 344، مؤسسه آل البیت(ع)، قم، چاپ اول، 1408ق.
[6]. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، محقق و مصحح: غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 2، ص 100، دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ چهارم، 1407ق.
[7]. شیخ صدوق، الأمالی، ص 210، کتابچی، تهران، چاپ ششم، 1376ش. 
[8]. مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج 8، ص 449.
ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    758411 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    475386 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    332054 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    327974 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    322278 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود.نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ثنای الاهی شروع ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    277528 حقوق و احکام 1387/12/04
    پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است: [1] حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی): اگر ناخن کاشته شده قابل برداشتن نبوده یا ازاله آن مستلزم ضرر و مشقّت باشد ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    266032 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    265275 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    263388 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را هفده تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    213109 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

6562  نفر