جستجوی پیشرفته
بازدید
2354
آخرین بروزرسانی: 1401/03/09
خلاصه پرسش
درباره منصوب آمدن «المقیمین» در سوره نساء و یا «الصابئین» این گونه توجیه شده است که به دلیل این‌که مورد تأکید قرار گرفته است منصوب شده است. برخی می‌گویند که این توجیه مورد قبول نیست زیرا دلیل عقلایی برای انجام این تأکید وجود ندارد. پاسخ چیست؟
پرسش
در سوره نساء آیه 162 کلمه «وَالْمُقِیمِینَ» باید به «والمقیمون» تبدیل شود مانند دیگر کلمات این جمله مانند «الْمُؤْتُونَ» و… بقیه کلمات درست هستند؛ اما این کلمه درست نیست. برخی ادعا می‌کنند که این کلمه به این صورت آمده تا ستایش و عمل دعا را متمایز کند، اما ابن الخطیب پژوهشگر می‌گوید که این استدلالی غلط است: al-Furqan by Mohammad M. ‘abd al-Latif Ibn al-Katib, Dar al-Kutub al-‘elmiyah, Beirut, p.43) چرا باید خدا دعا کننده را که شاخه‌ای از مذهب است جدا کند؛ اما نه ایمان را که شاخه و بنیان مذهب(کلمه مؤمنون) است. آیا این خطای صرف کلمات (declension تغییر کلمات به خاطر اضافه شدن جنسیت، زمان، و…) را هم می‌توانیم در آیه قبلی بیان کنیم؟ یعنی نتیجه بگیریم که «الصَّابِئِینَ» متمایز و برجسته‌تر از کسانی هستند که ایمان دارند و نسبت به مردم اهل کتاب؟ چرا این تمایز را در یک آیه و نه آیات دیگر می‌بینیم؟
پاسخ اجمالی

برخی افراد نسبت به بعضی از آیات قرآن اشکال وارد کرده و آنها را مخالف با ادبیات عرب عنوان کرده و این کتاب آسمانی را متهم به اشکال ادبی کرده است. پاسخ کلی به تمامی این ایرادات ادبی این است که آیات و عبارت‌‌های قرآنی مطابق با استعمال عرب زبانان اصیل نازل شده و هیچ ایراد و خللی از جهت ادبیات عرب در آن وجود ندارد. شاهد این مدعا، عدم اعتراض و ایراد مخالفان اسلام و دشمنان پیامبر(ص) است که طی 23 سالی که قرآن به صورت تدریجی نازل گردید، هیچ‌گونه اشکال ادبی نسبت به آیات قرآن وارد نکرده‌‌اند. این در حالی است که طبق دستور دین، مسلمانان به صورت روزانه آیات قرآن را تلاوت می‌کردند و آن‌را سرلوحه زندگی اسلامی خود قرار داده بودند؛ به گونه‌‌ای که چیزی از این آیات از دیگران مخفی نمانده است.

با این همه برای هر کدام از این ایردها، پاسخ‌های اختصاصی نیز ارائه شده است که پاسخ‌‌ها و توجیهات خالی از حکمت نبوده است. در ادامه به بررسی پاسخ‌‌های مربوطه می‌پردازیم.

الف) المقیمین:

منصوب بودن واژه المقیمین در آیه 162 سوره نساء، می‌تواند دلایل و علل مختلفی داشته باشد که یکی از آنها تأکید و تعظیم است.[1] هرچند که برخی خیال کرده‌‌اند که تأکید بر اقامه نماز در این آیه مناسب نبوده و کار لغو و بی‌معنایی به شمار می‌رود؛ اما حقیقت چیز دیگری است. همیشه در جامعه افراد و فرقه‌‌هایی وجود دارند که چنین تصور می‌کنند که داشتن اعتقاد صحیح و ایمان به خدا و دیگر اصول اعتقادی؛ مانند آخرت، غیب، نبوت و... برای رسیدن به سعادت جاودان، کفایت می‌کند و ارتکاب گناهان و یا کوتاهی در انجام واجبات، مانع قابل توجهی برای بازماندن از سعادت ابدی نخواهد بود. تأکید بر اقامه‌ی نماز به عنوان مهم‌ترین عبادت، خط بطلانی بر این عقیده به شمار می‌رود که ممکن است خسران اخروی را برای افراد رقم زند. بنابر این، تأکید بر این مطلب نه تنها امر سخیفی نبوده، بلکه امری ضروری به شمار می‌رود. از جهتی دیگر، اگر به آیه مورد نظر به طول کامل نظر بیفکنیم[2] خواهیم دید که در این آیه، نه فقط بر اقامه نماز، بلکه بر ایمان نیز تأکید شده است. در این آیه واژه‌ی «المؤمنون» دوبار (یک‌بار در ابتدای آیه و یک‌بار در انتهای آیه) تکرار گردیده است که تأکید روشنی بر موضوع ایمان دارد. بنابر این، اشکال مذکور به این آیه که مبتنی بر عدم تأکید بر ایمان است، از پایه و اساس باطل خواهد بود.

ب) الصابئین:

در قرآن کریم واژه‌ی «الصابئین» تنها دو بار ذکر شده است.[3] و در هر دو مورد به دلیل این‌که عطف به اسم منصوب بوده، به صورت منصوب آمده و آن توجیهاتی که برای «المقیمین» ذکر شده، برای الصابئین قابل طرح نیست. به عبارت دیگر، هر دو آیه‌‌ای که کلمه «الصابئین» در آن ذکر شده، با حرف «إنَّ» آغاز شده است که اسم بعد از آن‌که اسم «ان» نامیده می‌شود منصوب می‌گردد و هر اسم دیگری که به آن عطف گردید، آن نیز منصوب خواهد شد. در هر دو آیه واژه‌ی «الصابئین» به کلمه‌ی «الذین» که در ابتدای آیه و بعد از «إنَّ» آمده عطف شده است؛ لذا نمی‌تواند اعرابی غیر از نصب بپذیرد.

البته درباره واژه‌ی «الصابئون» (در حالت رفعی) اشکال نحوی مطرح شده است که به طور جداگانه به آن پاسخ داده شده است.[4]


[1]. ر.ک ترکیب نحوی در آیه «المقیمین الصلاة» 82793

[2]. «لَکِنِ الرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ مِنْهُمْ وَالْمُؤْمِنُونَ یُؤْمِنُونَ بِمَا أُنْزِلَ إِلَیْکَ وَمَا أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِکَ وَالْمُقِیمِینَ الصَّلَاةَ وَالْمُؤْتُونَ الزَّکَاةَ وَالْمُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْیَوْمِ الْآخِرِ أُولَئِکَ سَنُؤْتِیهِمْ أَجْرًا عَظِیمًا».

[3]. بقره، 62؛ حج، 17.

[4]. ر. ک: تفاوت نحوی الصابئون و الصابئین در قرآن 3536

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    755424 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • معنای ذکر «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» چیست و این ذکر چه آثار و برکاتی دارد؟
    734951 حدیث 1396/06/14
    «لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»؛ یعنی هیچ نیرو و توانى جز از سوى خداوند بلندمرتبه و بزرگ نیست‏. واژه «حول» در لغت به معنای حرکت و جنبش،[1] و «قوّة» به معنای استطاعت و توانایی است.[2] بنابر ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    648314 Practical 1390/07/12
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    645459 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    640660 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    579425 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • فضیلت و آداب و شرایط نماز جمعه چیست؟ و به چه صورت خوانده می‌شود؟
    576981 نماز جمعه 1389/09/10
    در مورد جایگاه و فضیلتش نماز جمعه همین بس که سوره‌ای از قرآن به نامش می‌باشد.نماز جمعه یک از عباداتی است که به جماعت خوانده می‌شود. این نماز دو خطبه دارد که با حمد و ثنای الهی شروع می‌شود و امام جمعه در این خطبه‌ها باید مردم را به تقوای ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    559740 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
     دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    559560 جن 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • می خواهم دعا کنم همسرم در زندگی مطیع من باشد آیا در این زمینه دعایی از اهل بیت (ع) به ما رسیده است؟
    548885 Practical 1389/02/22
    دعاها، لازم نیست حتماً به زبان عربى خوانده شوند؛ هرچند به عربی بهتر است، حتى دعا در نماز به زبان فارسى جایز است.نکته مهم تر این که انسان باید شرایط دیگر تأثیر گذاری دعا ...