جستجوی پیشرفته
بازدید
19301
آخرین بروزرسانی: 1393/10/06
خلاصه پرسش
اهل نجات بودن به چه معنا است؟ چه کسانی اهل نجات‌اند؟ و تفاوت آنان با اهل بهشت چیست؟
پرسش
اهل نجات بودن یعنی چه؟ شامل چه کسانی می‌شود؟ فرق آن با اهل بهشت بودن چیست؟
پاسخ اجمالی
نجات در لغت به معنای رهایی و خلاصی است. رهایی و خلاصی از دشمن، از ترس و هراس و از خشم و غضب پروردگار. در فرهنگ قرآن و روایات، اصطلاح «اهل نجات» در مورد کسانی است که از عذاب الهی رهایی یافته باشند.
با توجه به این معنا تفاوتی میان اهل نجات و اهل بهشت نخواهد بود.
در آیات و روایات، مؤمنان، مجاهدان در راه خدا، پرهیزکاران، شیعیان و پیروان اهل بیت(ع) از جمله اهل نجات به شمار آمده‌اند.
 
پاسخ تفصیلی
«نجو» و «نجاة» به معناى خلاص شدن است.[1] راغب می‌گوید: «نجاء» در اصل به معناى جدایی از شى‏ء است، و به همین معنا است، «نجا فلان من فلان»؛ فلان‌کس از فلانى جدا شد.
فعل «نجا» در قرآن کریم ثلاثى، و از باب افعال و تفعیل به کار رفته است: «وَ قالَ الَّذِی نَجا مِنْهُما وَ ادَّکَرَ بَعْدَ أُمَّةٍ أَنَا أُنَبِّئُکُمْ بِتَأْوِیلِهِ».[2] «فَنَجَّیْناهُ وَ أَهْلَهُ أَجْمَعِینَ».[3] «فَأَنْجَیْناهُ وَ الَّذِینَ مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مِنَّا».[4]
راغب همچنین می‌گوید: به مکان مرتفع «نجوه» و «نجات» می‌گویند که به واسطه ارتفاع از مکان‌هاى اطراف جدا شده است. به عبارتی از سیل نجات یافته و خلاص شده است.[5]
با توجه به آنچه از معنای نجات گفته شد، نجات از غم و اندوه، نجات از دشمن، نجات از خشم خدا و ... تماماً مصادیقی از نجاتند اما معمولاً اصطلاح «اهل نجات» در مورد افرادی به کار می‌رود که از عذاب الهی رهایی یافته باشند.
براساس تعالیم قرآن هر انسانی که به خدا و پیامبران الهی و تعالیمشان و پیامبر اسلام ایمان داشته باشد و بر اساس آن تعالیم عمل کند، هر چند گناهانی داشته باشد، سرانجام اهل نجات خواهد بود؛ از جهنم و عذاب الهی نجات پیدا کرده و وارد بهشت می‌شود. لذا تفاوتی از این نظر میان اهل نجات و اهل بهشت نخواهد بود. منتها گروهی از انسان‌ها از ابتدا به سبب اعتقادات درست و اعمال نیکو بدون آن‌که در قیامت دچار عذاب شوند به بهشت وارد شده و از بهشتیان هستند، ولی عده‌ای پس از گرفتار شدن به عذاب، از جهنم نجات می‌یابند که در برخی متون از آنان نیز با عنوان اهل نجات یا نجات یافتگان یاد شده است.
آیات قرآن کریم، همچنین روایات وارده از معصومان(ع) راه‌های فراوانی را برای نجات و رستگاری انسان فراروی وی نهاده‌اند که با پیمودن این راه‌ها انسان در زمره نجات یافتگان خواهد بود. در زیر گروهی از اهل نجات و مهم‌ترین راه‌های نجات به صورت مختصر بیان خواهد شد.
نجات یافتگان
1. مؤمنان به خدای متعال و پیامبر اسلام(ص): خداوند در سوره صف، راه نجات از عذاب دردناک آخرت را چنین بیان می‌‌کند: «یَأَیهُّا الَّذِینَ ءَامَنُواْ هَلْ أَدُلُّکمُ‏ْ عَلىَ‏ تجِارَةٍ تُنجِیکمُ مِّنْ عَذَابٍ أَلِیمٍ* تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ...»؛[6] اى کسانى که ایمان آورده‌‏‌اید! آیا شما را به تجارتى راهنمایى کنم که شما را از عذاب دردناک رهایى می‌‏‌بخشد؟ به خدا و رسولش ایمان بیاورید.
در این آیه گویا سؤال شده است به چه چیز می‌توان خود را از عذاب دردناک نجات داد. در پاسخ از طرف پروردگار راهنمایی می‌کند که راه نجات شما ایمان به خدا و پیامبر او است. البته روشن است که منظور از ایمان، ایمان واقعى است که در قلب نفوذ نموده و از باطن به ظاهر سرایت نماید و به مرتبه یقین رسد و دل و قلب را جلا دهد، چنین ایمانى انسان را از عذاب جهنم نجات می‌دهد.[7]
2. مجاهدان در راه خدا: «وَ تجُاهِدُونَ فىِ سَبِیلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِکمُ‏ْ وَ أَنفُسِکُمْ...[8] و با اموال و جان‌هایتان در راه خدا جهاد کنید.
یکی از راه‌های نجات، جهاد و مبارزه با دنیاى شرک و کفر است. وظیفه جهاد و ادای مال براى تأمین تجهیزات جنگى و هزینه جنگ‌جویان که به عهده مسلمانان است. روشن است که جهاد فى سبیل الله تنها جهاد با مشرکان و کفار در صحنه نبرد نیست، بلکه جهاد با نفس، جهاد اکبر است و جهاد در دوره غیبت با قلم، بیان، پند و اندرز و تحصیل علم دین و احکام، و صرف مال در حفظ اسلام و مسلمان و اعلاء کلمه اسلام و... نیز از مصادیق جهاد در را خدا خواهد بود.[9]
3. پرهیزکاران: «ثُمَّ نُنَجِّی الَّذِینَ اتَّقَوْا وَ نَذَرُ الظَّالِمِینَ فِیها جِثِیًّا؛[10] آن‌گاه مردم متقى را نجات می‌‏دهیم و ستمکاران را در آن‌جا باقى می‌‏گذاریم.
یکی از راه‌های رسیدن به سعادت و نجات، تزکیه نفس است. در اسلام تأکید فراوانی بر این مطلب شده و دستورات زیادی در این باره به مردم ارائه شده است. پاک ساختن روح و جان انسان، از خلقیات و صفات ناپسند، موجب رشد و آمادگی برای دریافت خصلت‌‌‌ها و اوصاف نیکو و نور معرفت است؛ از این‌‌رو، خداوند می‌‌‌فرماید: «قَدْ أَفْلَحَ مَن زَکَّئهَا»؛[11] هر کس نفس خود را پاک و تزکیه کرده، رستگار شده است.
4. شیعیان: کسانی که ولایت اهل بیت(ع) را پذیرفته و از آنها پیروی نمایند، اهل نجات خواهند بود.
 عبد الرحمن بن سمره نقل می‌کند، گفتم ای رسول خدا(ص) مرا به راه نجات رهبرى کن. فرمود اى پسر سمره، گاهى که هواهای مختلف و نظرات متفرق شد، ملازم على بن ابی‌طالب باش که او امام است و خلیفه بر شما است. پس از من او است تشخیص دهنده میان حق و باطل، هر کس از او پرسد پاسخ گوید؛ هر کس دنبال راه باشد راهنماییش کند؛ کسی که راه از او طلب کند، آن‌را بیابد؛ هر کس از او هدایت بخواهد، هدایت شود؛ هر کس به او پناه ببرد آسوده‌‏اش سازد؛  هر کس به او دامان او چنگ زند نجاتش دهد؛ و هر کس به او اقتدا کند رهبریش کند... .[12]
همچنین از پیامبر نقل شده است: «مثل أهل بیتی کمثل سفینة نوح من رکبها نجا و من تخلف عنها غرق»؛‏‏[13] اهل بیتم مانند کشتی نوح‌اند هرکس از آنها پیروی کند نجات می‌یابد و هرکس از پیروی آنها سر باز زند غرق خواهد شد.
در این روایات پیامبر اسلام(ص) تصریح می‌کند بر این‌که پیروان اهلبیت، اهل نجات خواهند بود.
با توجه به آنچه بیان شد مؤمنان، مجاهدان، پرهیزکاران و شیعیان و پیروان اهل بیت از جمله اهل نجات هستند.
 

[1]. قرشی، سید علی اکبر، قاموس قرآن، ج ‏7، ص 26، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ ششم، 1371ش.
[2]. یوسف 45.
[3]. شعراء، 170.
[4]. اعراف، 72
[5]. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، تحقیق، داودی، صفوان عدنان، ص 792، دمشق، بیروت، دارالقلم‏، الدار الشامیة، چاپ اول، 1412ق.
[6]. صف، 10- 11.
[7]. ر. ک: بانوی اصفهانی، سیده نصرت امین، مخزن العرفان در تفسیر قرآن، ج ‏12، ص 280، تهران، نهضت زنان مسلمان، 1361ش.
[8] صف، 11.
[9]. مخزن العرفان در تفسیر قرآن، ج ‏12، ص 280- 281؛ طیب، سید عبد الحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، ج ‏12، ص 519- 520، تهران، اسلام، تهران، چاپ دوم، 1378ش.
[10]. مریم، 72.
[11]. شمس، 9.
[12]. شیخ صدوق، امالی، ص 26، بیروت، اعلمی، چاپ پنجم، 1400ق.
[13]. ابن شهر آشوب مازندرانی، متشابه القرآن و مختلفه، ج ‏2، ص 5۷، قم، دار بیدار للنشر، چاپ اول، 1369.‏
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • اجرای قصاص در افغانستان چگونه انجام می شود؟
    15803 Laws and Jurisprudence 1387/04/09
    افغانستان کشوری اسلامی است، قصاص به عنوان یکی از مجازات های اسلامی مورد توجه بوده و با شرایط و معیارهای موجود در فقه حنفی اجرا می شود.براساس قوانین این کشور، تمام احکام قطعی دادگاها لازم الاجرا است؛ مگر احکام مربوط به ...
  • ارتباط میان روح و بدن چگونه است؟
    71134 Islamic Philosophy 1387/11/05
    در مورد رابطه روح و بدن باید گفت بدن مرتبه ای از مراتب نفس و روح است و به همین دلیل در حقیقت، بدن در نفس و روح است نه این که روح در بدن موجود باشد؛ زیرا براساس حکمت متعالیه نفس به دلیل جامعیت و قوت وجودی دارای مراتبی ...
  • حقیقت گناه چیست؟ و چه اثرى بر روح و روان انسان دارد؟
    58760 گناه 1386/03/23
    پرسش مطرح شده در چهار بخش قابل بررسی است:حقیقت گناه: گناه که در عربى به آن «اثم» و «عصیان» گفته مى‏شود، به معناى سرپیچى از امر مولا و خطا و لغزش است. انسان گناه کار به جاى اطاعت از عقل، از شهوت و غضب پیروی مى‏کند، ...
  • پیشینه نگارش مقتل‌نویسی شهدای کربلا از چه زمانی آغاز شد؟
    8103 تاریخ 1392/11/20
    تک‌نگاری حادثه‌ها، یک گونه از نوشته‌های تاریخی است که مسلمانان در قرون نخستین برای ثبت وقایع مهم از آن بهره جسته‌اند. چنین نوشته‌هایی اغلب پیرامون روزهای پُر حادثه‌ای است که سرنوشت تاریخی مسلمانان را دچار تحوّل می‌کند.[1] یکی از تلاش‌های جدّی مورّخان در تدوین ...
  • آیا رفتاری که قبعثری در مقابل تهدید حجاج بن یوسف انجام داد، می‌تواند الگویی باشد که سخن دیگران را حمل بر صحّت کنیم؟
    4541 تاريخ بزرگان 1397/08/01
    ابتدا باید گفت؛ «حمل به صحّت» و «بازی با کلمات برای نجات خود» دو موضوع جدا از هم می‌باشند و آنچه در داستان قبعثری آمده از نوع دوم است. با ذکر این نکته به گزارش این داستان می‌پردازیم. حجّاج بن یوسف ثقفی[1] قبعثری و ...
  • ازدواج شغار، از دیدگاه اسلام چه حکمی دارد؟
    15099 ازدواج 1392/04/13
    در عصر جاهلیت به واسطۀ این که حرمتى براى زن قائل نبودند مهریه را که حق مسلّم زن بود اولیاى او مى‌گرفتند و حتى در پاره‌اى از موارد مهریۀ یک زن را ازدواج زن دیگرى قرار مى‌دادند - مثلاً برادرى خواهر خود را به ازدواج شخصى در ...
  • از چه راه‌هایی چشم‌زخم دفع می‌شود؟
    151954 تفسیر 1386/08/13
    چشم‌زخم از تأثیرات نفسانی است که دلیلی بر نفی آن وجود ندارد، بلکه حوادث بسیاری دیده شده است که با چشم‌زدن منطبق است.شیخ عباس قمی(ره) در تعویذات چشم‌زخم، خواندن آیه‌ی 51 سوره‌ی مبارکه‌ی قلم را سفارش کرده است. این آیه با توجه به شأن نزول آن ...
  • تفسیر «منهج الصادقین» ملا فتح الله کاشانی دارای چه امتیازاتی هست؟
    16320 علوم قرآنی 1392/05/14
    تفسیر «منهج الصادقین فی تفسیر القرآن المبین و إلزام المخالفین‏»[1] نوشته ملا فتح اللّه کاشانى از علمای شیعه بوده که در قرن دهم (متوفی 988 یا 997 یا هـ.ق) می‌زیست.[2] این تفسیر، از تفاسیر ارزشمند شیعى است که به ...
  • بهترین راه شناخت و پی‌بردن به اوصاف خدای کریم کدام است؟
    24395 صفات الهی 1391/09/22
    اوصاف خداوند را از سه راه می‌توان شناخت: 1. عقل: راه اول راه عقلی است؛ چنان‌که در کتاب‌های کلامی و فلسفی از این‌راه استفاده می‌کنند. برای اطلاع بیشتر رجوع شود به کتاب‌هایی؛ مانند شرح تجرید الاعتقاد خواجه نصیر طوسی، بدایة الحکمه و نهایة الحکمه علامه ...
  • آیا اسلام زندگی در شهرهای بزرگ را بهتر از سکونت در روستاها و شهرهای کوچک می‌داند؟!
    28405 حدیث 1393/09/08
    در متون حدیثی، روایاتی از پیامبر اسلام(ص) و امام علی(ع) وجود دارد که در آنها توصیه شده است در شهرها، بویژه شهرهای بزرگ زندگی کنید و از روستاها گریزان باشید؛ مانند: 1. «أَوْصَى النَّبِیُّ (ص) لِعَلِیٍّ (ع) یَا عَلِیُّ لَا تَسْکُنِ الرُّسْتَاقَ فَإِنَّ شُیُوخَهُمْ جَهَلَةٌ وَ شَبَابَهُمْ عَرَمَةٌ ...

پربازدیدترین ها