جستجوی پیشرفته
بازدید
5841
آخرین بروزرسانی: 1400/11/08
خلاصه پرسش
در گذشته‌ها مردم هنگام خورشیدگرفتگی و ماه‌گرفتگی می‌ترسیدند؛ از این‌رو به آنان توصیه شده بود تا نماز آیات بخوانند. امروزه که با پیشرفت دانش، چنین ترسی وجود ندارد، چرا باید نماز آیات خواند؟
پرسش
سلام؛ دلیل خواندن نماز آیات در زمان کسوف و خسوف روایتی است که در بحار الانوار، ج 88، ص 155، باب ششم، حدیث دوازدهم، آمده است. از این روایت فهمیده می‌شود که نماز آیات برای اتفاقات عجیبی بود که در عالم رخ می‌داد و مردم را به ترس وا می‌داشت، حتی اگر ترس آن کم بود. سؤال این است: آن زمان مردم از خورشیدگرفتگی می‌ترسیدند، ولی الآن که علم پیشرفت کرده، همه می‌دانند این موارد یک اتفاق معمولی است و هیچ ترسی ندارد، ضمن این‌که از قبل آماده می‌شوند تا این صحنه را مشاهده و ثبت کنند...! مردم دنیا از آن به عنوان صحنه‌‌های زیبای طبیعت یاد می‌کنند، ولی در اسلام، همچنان به عنوان پدیده‌ای ترسناک قلمداد ‌شده و بر مسلمانان واجب است که نماز آیات بخوانند! مگر احکام اسلامی نباید منطبق با زمان باشد؟
پاسخ اجمالی

نماز آیات، هنگام خورشیدگرفتگی، ماه‌گرفتگی و زلزله واجب است،[1] چه مردم بترسند یا نترسند. البته در مواردی دیگر، مانند رعد و برق و طوفان شدید نیز به شرط آن‌که ترس و وحشت را به دنبال داشته باشد، خواندن نماز آیات واجب خواهد بود.

آنچه بر وجوب این نماز دلالت دارد، علاوه بر اجماع علما، روایاتی از معصومان(ع) است،[2] که از آنها چنین برداشت می‌شود که این نماز به جهت توجه دادن انسان و کُرنش او نسبت به منشأ اصلی آفرینش و یادآوری برپایی قیامت است، نه ترس مردم در زمان بروز این رخدادها! و یا امور خرافی دیگر!

امام کاظم(ع) در همین زمینه می‌فرماید: « وفات ابراهیم، فرزند رسول خدا(ص) مصادف با گرفتگی خورشید شد. مردم گفتند: گرفتگی خورشید به دلیل وفات ابراهیم است! رسول خدا(ص) با شنیدن این شایعات بالای منبر رفت و  پس از حمد و ثنای الهی فرمود: ای مردم! خورشید و ماه دو نشانه از نشانه‌‌های خدا هستند که به فرمان او در رفت و آمدند و فرمان‌‌بردار! گرفتگی آنان به دلیل مرگ و زندگی هیچ کسی نیست، پس هرگاه کسوف و خسوف رخ داد، نماز [آیات] بخوانید...».[3]

همان‌طور که مشاهده می‌شود، در این حدیث سخن از ترس و وحشت نیست، بلکه پیامبر(ص) برای از بین‌بردن افکار موهوم و خرافی، جنازه فرزندش را رها کرد و به مردم اعلام نمود که گرفتگی ماه و خورشید از نشانه‌‌های الهی است، نه ناشی از مرگ افراد و سپس امر به خواندن نماز آیات نمود.

بنابراین، خواندن نماز آیات، برای توجه مردم به خدای توانا است که منشأ اصلی آفرینش و دگرگونی‌های طبیعت است؛ و درسی از توحید را به مردم می‌آموزد، و علاوه بر آن، این رخدادها یادآور معاد و برپایی قیامت، و مقیاس بسیار کوچکی از آن است:

امام صادق‌(ع) از پدرش نقل می‌کند: «زلزله‌‌‌ها و گرفتگی ماه و خورشید و بادهای سخت و وحشت‌‌زا از نشانه‌‌های قیامت است، هرگاه یکی از اینها را دیدید به یاد برپایی قیامت باشید، به مسجدها پناه ببرید و نماز بخوانید».[4]

بنابراین، از آن‌جا که زلزله و گرفتن ماه و خورشید یادآور قیامت است، اگر هیچ ترسی را هم به دنبال نداشته باشد، سزاوار است تا ارتباط انسان با معبود خویش در آن هنگام بیشتر شود.

لازم به ذکر است که فقها از همان ابتدا و در زمان‌های کهن نیز وجوب نماز آیات در زمان خسوف و کسوف را مشروط به ترس مردم نمی‌دانستند، تا امروزه که عوامل طبیعی این رخدادها بیشتر مشخص شده است، نیازی به خواندن نماز آیات نباشد. 


[1]. جهت آگاهی بیشتر در این زمینه، ر. ک:‌ 2996 (کیفیت و موارد وجوب نماز آیات).

[2]. بنی فضل، مرتضی بن سیف علی، مدارک تحریر الوسیلة (الصلاة)، ج ‌2، ص 97، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا.

[3]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج ‏3، ص 208، ح 7، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق؛ مجلسی، محمد باقر، بحار الأنوار، ج ‏88، ص 155، ح 12، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، 1403ق.

[4]. حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج ‏7، ص 487، ح 4، قم، مؤسسة آل البیت(ع)، چاپ اول، 1409ق.

 

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • قضا و قدر الهی را به زبانی ساده و روان توضیح دهید؟
    15804 قضا و قدر 1400/05/12
    «قضا» یعنی حکم، قطع و حتمیت. در نظام آفرینش، ‌موجودات مادی از چندین راه ممکن است به وجود بیایند، به عنوان مثال اگر به خانه‌ی شما از چند کوچه راه باشد، ورود به خانه‌ی شما از چند راه ممکن است. حال اگر از میان چندین ...
  • آداب و احکام قبل و بعد از مردن چیست؟
    265998 احتضار 1392/02/30
    آدابى که در این باره مطرح است، دو بخش دارد؛ بخشى مربوط به قبل از مرگ است که با عنوان «احکام محتضر» از آن یاد مى‌شود و از جمله آنها، این است که باید شخص را در هنگام مردن به پشت بخوابانند به طورى که کف پاهایش به ...
  • این که می گویند خدا فلان بنده اش را به خودش وا گذاشته است، معنایش چیست؟
    22794 تفسیر 1389/11/04
    این یک مفهوم قرآنی است. خداوند متعال در قرآن می فرماید:"نَسُوا اللَّهَ فَنَسِیَهُمْ "؛ خدا را فراموش کردند، و خدا (نیز) آنها را فراموش کرد. این معنایش این است که چون برخی از انسان ها در دنیا خدا را ...
  • آیا حقیقت حضرت علی (ع) ازلی است؟
    16128 دانش، مقام و توانایی های معصومان 1388/02/12
    معنای ازلی بودن این است که موجودی در گذشته، سابقه عدم (نبود) نداشته باشد؛[1] یعنی همیشه وجود داشته است. منظور از حقیقت حضرت علی (ع)، اگر وجود مادی ایشان باشد روشن است که وجود مادی ایشان ازلی نیست ولی اگر منظور از حقیقت، ...
  • آیا روزه بدون خواندن نماز صحیح و قبول است؟
    114384 Laws and Jurisprudence 1390/05/26
    مطابق با آموزه‌های دینی، نماز اولین فعل عبادی در میان اعمال دینی ما است؛ یعنی پس از اصول اعتقادی (اصول دین)، در مرحله عمل (که از آن به فروع دین تعبیر می‌شود)، اولین چیزی که موضوعیت دارد، نماز است که از آن به ستون و عمود دین تعبیر شده ...
  • منظور از فراز «فاقد کل مفقود» در برخی دعاها چیست؟
    5223 حدیث 1397/06/18
    در مورد معنای جمله «وَ فاقِدَ کُلِ‏ مَفْقُود»[1] که در توقیعی از سوی امام زمان(عج) در دعای ماه رجب، وارد شده است، احتمالاتی وجود دارد: 1. واژه «فقدان» از ریشه «فقد» به معنای عدم و نیستی است،[2] و «فَقَدَهُ»؛ یعنی‌ ...
  • آیا زبان عربی بر باقی زبان‌ها برتری دارد؟
    14381 علوم قرآنی 1392/01/14
    در ابتدا باید به این نکته توجه داشت، که الزامی نیست تا وحی الهی با کامل‌ترین زبان نازل شود، همان‌گونه که شاهدیم برخی از کتاب‌های آسمانی با زبانی غیر از زبان عربی نازل شده‌اند. از سوی دیگر بررسی دقیق ساختار یک زبان و مقایسه آن با دیگر ...
  • آیا فروشنده و راهنمایی کننده روش مصرف قرص "سقط جنین" مباشر سقط محسوب می‌گردد؟ این گناه حق الناس دارد؟
    11771 سقط جنین 1393/02/22
    مباشر سقط به کسی گفته می‌شود که عمل سقط را انجام می‌دهد مانند زنی که قرص می‌خورد یا کسی که آمپول تزریق می‌کند، اما فروشنده قرص یا آموزش دهنده سقط، مباشر محسوب نمی‌شود. ولى به هر حال فروش این‌گونه محصولات و یا راهنمایى (در حدى که مصداق کمک ...
  • خلاصه‌ای از زندگی ام سلمه همسر پیامبر اسلام(ص) را بیان کنید؟
    10795 تاريخ بزرگان 1399/09/05
    نام و نسب ام سلمهام سلمه، کنیه‌ی یکی از امهات المؤمنین از همسران گرامی پیامبر اسلام(ص) است که نامش قبل از اسلام، هند، یا رمله بود.[1] پدرش سهیل[2] و یا حذیفه با کنیه‌ی ابی‌مغیره، ملقب به زاد الرکب،[3] ...
  • چه قیام‌ها و شورش‌هایی در زمان امامت امام هادی(ع) اتفاق افتاد؟
    8615 تاریخ 1393/10/18
    در دوران امامت امام هادی(ع) که با حکومت چندین خلیفه عباسی همزمان بود، برخوردهای اعتقادی، مناقشه‌های علمی، تبعیض‌های قومی، فشارهای اقتصادی و سیاسی؛ جنبش‌های مختلفی را با انگیزه‌های دینی یا غیر دینی برانگیخت که برخی از آنها مانند حرکت کولی‌ها را نمی‌توان به هیچ وجه، قیامی اسلامی دانست، ...

پربازدیدترین ها