جستجوی پیشرفته
بازدید
29319
آخرین بروزرسانی: 1398/05/16
خلاصه پرسش
ولایت تکوینی به چه معنا است؟ و منظور از آن در ارتباط با امامان(ع) چیست؟
پرسش
ولایت تکوینی به چه معنا است؟ و منظور از آن در ارتباط با امامان(ع) چیست؟
پاسخ اجمالی

«ولایت» به معنای آمدن چیزی است در پی چیزی دیگر، بدون آن‌که فاصله‌ای میان آن دو باشد. لازمۀ چنین ترتبی، قرب و نزدیکی آن دو به یکدیگر است؛ از این‌رو، در معنای حب و دوستی، نصرت و یاری، متابعت و پیروی، سرپرستی و رهبری استعمال شده است.

«ولایت تکوینی»؛ یعنی سرپرستی موجودات جهان و عالم خارج و تصرف عینی داشتن در آنها که اولاً و بالذات منحصر در ذات «الله» است، و ثانیاً و بالعرض به پیامبران و ائمۀ معصومین(ع) و انسان‌های کامل اسناد داده می‌شود.

پاسخ تفصیلی

«ولایت» واژه‌ای عربی است که از کلمۀ «ولی» گرفته شده است. در لغت عرب، به معنای آمدن چیزی است در پی چیزی دیگر، بدون آن‌که فاصله‌ای میان آن دو باشد.[1] لازمۀ چنین ترتبی، قرب و نزدیکی آن دو به یکدیگر است؛ از این‌رو، این واژه با هیئت‌های مختلف(به فتح و کسر واو) در معنای حب و دوستی، نصرت و یاری، متابعت و پیروی، سرپرستی و رهبری استعمال شده است که از میان معانی ارائه شده، آنچه با ولایت تکوینی متناسب و مرتبط است، همان معنای اخیر است.

«ولایت تکوینی»؛ یعنی سرپرستی موجودات جهان و عالم خارج و تصرف عینی داشتن در آنها که اولاً و بالذات منحصر در ذات «الله» است و ثانیاً و بالعرض به پیامبران و ائمه معصومین(ع) و انسان‌های کامل اسناد داده می‌شود. البته این قاعده به صورت یک برنامۀ روش‌مند در بسیاری از موضوعات قرآنی از قبیل عزت، قوت، شفاعت هم قابل ملاحظه است.

در مورد ولایت می‌بینم خداوند متعال در یک‌جا می‌فرماید: «فالله هو الولیّ»؛[2] تنها ولی حقیقی انسان و جهان الله است. در عین حال در موارد دیگر فرمود: «النبی اولی بالمؤمنین من انفسهم».[3] ولایت وجود مبارک پیامبر اسلام بر جان مؤمنان، از خود آنان بالاتر است.

یا «انما ولیکم الله و رسوله و الذین آمنوا الذین یقیمون الصلوة و یؤتون الزکات و هم راکعون».[4] که این آیه، ولایت را برای خدا و پیامبر و اهل‌بیت اثبات می‌فرماید.

حال می‌گوییم معنای این آیات این نیست که انسان‌ها چند ولی و سرپرست متفاوت دارند که یکی از آنها یا برترین آنها خدا است، بلکه معنایش با توجه به آیۀ حصر ولایت «و الله هو الولی» آن است که تنها ولی حقیقی و بالذات خداوند است. پیامبر اکرم(ص) و اهل‌بیت(س) ولی بالعرض و مظهر ولایت خدایند. و به تعبیر لطیف قرآن، آیه و نشانۀ ولایت الاهی‌اند.[5]

اما این‌که منظور از ولایت تکوینی در مورد امامان(ع) چیست؟ قبل از پرداختن به پاسخ این پرسش، یادآوری دو نکته لازم به نظر می‌رسد:

  1. از میان موجودات این عالم، انسان دارای موقعیت و جایگاه ممتازی است که حتی فرشتگان مقرب از آن بی‌بهره‌اند. انسان از استعداد و نیروهای پنهان و بالقوه‌ای برخوردار است که اگر آنها را در خویشتن کشف کند و پرورش دهد، می‌تواند خلیفة الله و اشرف مخلوقات باشد.
  2. خداوند متعال از طرفی راه رسیدن به ولایت خویش را به روی تمامی انسان‌ها باز گذاشته که «الا ان اولیاء الله لاخوف علیهم و لا هم یحزنون».[6] از طرفی دیگر آن‌را به خوبی معرفی نموده است.

با عنایت به این دو مطلب می‌توان نتیجه گرفت که ائمۀ معصومین(ع) در اثر پرورش قابلیت‌ها و کسب شناخت و معرفتی والا و رسیدن به ایمان و یقین برتر به حوزۀ ولایت الاهی راه یافتند که پیامد مبارک آن، افاضۀ حضرت حق از ولایت تکوینیۀ خویش به آن ذوات مقدسه بود. کارنامۀ زندگی معصومین(ع) حاکی از آن است که عبودیت و بندگی خدا و ارتباط دائمی با مبدأ کائنات در سر لوحۀ زندگی آن بزرگواران قرار داشت که با همین اکسیر بندگی خدا، کیمیاگری می‌کردند و روح حیات را در کالبد نظام هستی می‌دمیدند که «بکم یمسک السماء ان تقع علی الأرض»؛[7] به واسطۀ شما آسمان نگه‌داشته می‌شود که بر زمین نیفتد.

از امام مجتبی(ع) منقول است: «من عبد الله عبد الله له کل شیء»؛[8] هر کس بندۀ خدا شد خداوند همه چیز را تحت فرمان و بندگی او قرار می‌دهد.

در حدیث قدسی آمده است که پروردگار متعال فرمود: «عبدی اطعنی حتی اجعلک مثلی»؛ بندۀ من مرا اطاعت کن تا تو را مثل خودم قرار دهم.[9]

«ابن آدم أنا غنی لا أفتقر أطعنی فیما أمرتک أجعلک غنیا لا تفتقر یا ابن آدم أنا حی لا أموت أطعنی فیما أمرتک أجعلک حیا لا تموت یا ابن آدم أنا أقول للشی‏ء کن فیکون، أطعنی فیما أمرتک أجعلک تقول لشی‏ء کن فیکون»؛[10] فرزند آدم من غنی هستم و فقیر نمی‌شوم، از من اطاعت کن تا تو را بی‌نیاز قرار دهم که فقیر نشوی و من زنده‌ام و نمی‌میرم، آنچه به تو امر می‌کنم اطاعت کن تا تو را زنده دایمی قرار دهم که هرگز نمیری و من به شیء می‌گویم باش پس می‌شود. از من اطاعت کن تا تو را آن‌چنان قرار دهم که به شیء بگویی باش پس موجود شود.

علاوه بر این روایات، حدیث معروف قرب نوافل که در اصول کافی آمده است، مجموعاً رمز دست‌یابی معصومین(ع) به ولایت تکوینی را بر ما آشکار می‌نمایند.

که "بیمنه رزق الوری و بوجوده تثبت الارض و السماء"؛[11] به یمن وجود آن بزرگواران موجودات روزی می‌خورند و آسمان و زمین ثابت و برقرار است.

نتیجه: معصومین(ع) به دنبال دست‌یابی به ولایت تکوینی خداوند توانستند تمامی موجودات و نظام آفرینش را تحت فرمان بگیرند و همه از آن بزرگواران حساب می‌برند که ظهور و بروز بسیاری از خوارق عادات و معجزاتی که از آنان صادر شده که از شماره بیرون است، همه مؤید این حقیقت انکارناپذیر است.


[1]. ابن منظور، لسان العرب، ج 2، ص 87؛ ج 3، 314، واژه «ولی».

[2]. شوری، 9.

[3]. احزاب، 6.

[4]. مائده، 55.

[5]. جوادی آملی، عبدالله، ولایت فقیه،  ص 122 و 123 و 129، قم، مرکز نشر اسراء، چاپ دوم، 1379ش.

[6]. یونس، 62.

[7]. قمی، شیخ عباس، مفاتیح الجنان، زیارت جامعه.

[8]. عسکری، امام ابومحمد حسن بن علی، التفسیر المنسوب الی الامام العسکری، ج 1، ص 327، قم، مدرسه امام مهدی، چاپ اول، 1409ق.

[9]. حافظ برسی، رجب بن محمد، مشارق أنوار الیقین فی أسرار أمیر المؤمنین(ع)، محقق، مصحح، عاشور، علی، ص 104، بیروت، أعلمی، چاپ اول، 1422ق.

[10]. ابن فهد حلی، احمد، عدة الداعی و نجاح الساعی، محقق، مصحح، موحدی قمی، احمد، ص 310، بیروت، دار الکتب الإسلامی، چاپ اول، 1407ق.

[11]. مفاتیح‏ الجنان، ص 85؛ دعاى عدیله ..... ص84.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    922985 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    611731 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    545773 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    450623 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    434879 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    386051 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    383572 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    372623 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    337575 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    325344 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...