جستجوی پیشرفته
بازدید
9817
آخرین بروزرسانی: 1397/07/10
خلاصه پرسش
آیا چنین اعتقادی در میان شیعیان وجود دارد که آفرینش حضرت آدم (ع) با دستان امیر المؤمنین (ع) بوده است؟
پرسش
حدیثی است که بیان می دارد حضرت علی (ع) فرموده است: او حضرت آدم (ع) را با دستان خود ساخته است که همه مردم هم به آن معتقد هستند، اما من به تازگی شنیدم که این حدیث یک حدیث معتبری نیست. بنابراین، چرا مردم چنین باوری را دارند؟ لطفا بفرمایید که چه کسی این حدیث را نقل کرده است؟ آیا ناقل این حدیث فرد موثقی است یا خیر؟
پاسخ اجمالی

اگر اشخاصی معتقد باشند که امیر المؤمنین (ع) مستقلاً دست به آفرینش آدم (ع) زده، این اعتقاد بر خلاف قرآن کریم بوده و شرک به پروردگار به شمار می آید. خلقت آدم (ع) توسط جسم مادی امیر المؤمنین (ع) نیز با واقعیات موجود منطبق نیست؛ زیرا این جسم مادی بعد از وجود آدم (ع) ایجاد شده و امام علی (ع) در این دیدگاه، یکی از فرزندان آدم (ع) به شمار می آید.

 

البته با توجه به این که خداوند، گاه خلقت موجودات را با واسطه هایی انجام داده و از طرفی، روایاتی ناظر بر آن هستند که نور معصومان (ع)، قبل از آفرینش آدم وجود داشته اند، اعتقاد به این که آفرینش آدم (ع) با واسطه نور آن بزرگواران بوده، اعتقادی شرک آمیز و مخالف اصول اولیه اسلامی به شمار نخواهد آمد، هر چند که چنین اعتقادی، از ضروریات مکتب تشیع نبوده و باید در مورد آن، بررسی های بیشتری به عمل آورد.

پاسخ تفصیلی

آنچه مسلم است، این است که بر اساس آیه ای از قرآن کریم، صریحاً اعلام شده است که پروردگار با دستان خودش، آدم را آفریده است.[1] این آیه قرآنی و محتوای موجود در آن، مورد پذیرش تمام اندیشمندان و مفسران شیعی بوده و جای هیچ شک و شبهه ای در آن نیست.

 

از طرفی، با جست و جویی اجمالی در روایات، حدیثی که دقیقاً منطبق با متن پرسش شما باشد، مشاهده نشد که اگر در آینده به چنین روایتی برخورد کردیم، در ارتباط با سند آن به گفت و گو خواهیم نشست و شما نیز اگر بخشی از متن عربی روایت مورد نظرتان را در اختیار دارید، آن را برای ما ارسال نموده تا بتوانیم پاسخ دقیق تری ارائه کنیم.

 

با این وجود، در نگاهی کلی و با بررسی دیگر آیات و روایات، باید گفت: با توجه به مقدمات ذیل، آفریده شدن جسم خاکی حضرت آدم (ع) توسط نور ائمه (ع)، البته با تعریف و توجیه دیگری غیر از آنچه در ذهن عموم مردم می باشد، امکان پذیر خواهد بود و با آیه اشاره شده نیز منافاتی نخواهد داشت.

 

لطفاً به این مقدمات توجه فرمایید:

 

1. بر اساس عقیده شیعه و نیز بسیاری از اهل سنت، پروردگار دارای جسم نیست تا بتوانیم برایش اجزائی در نظر گرفته و او را بسان دیگر موجودات تصور کنیم. به همین دلیل، آیاتی که در ظاهر خود نشانگر وجود اجزایی مادی، چون صورت[2]، دست[3]، پا[4]، چشم[5]، گوش[6] و ... برای خداوند است، به معانی باطنی؛ مانند دانش، قدرت، وجود و ... تفسیر و تأویل می شود. به همین دلیل، آفریده شدن آدم به دست پروردگار، نه بدان معنا است که او دستی قابل مشاهده داشته و با آن دستانش آدم را آفریده است، بلکه تفسیرش آن است که دست قدرت خداوند، آدم (ع) را به وجود آورده است.

 

2. در بسیاری از موارد، خداوند، کارهایی که در ظاهر با دستان بشر انجام شده را به خود نسبت داده و به عنوان نمونه، بیان می دارد که او است که کشتی ها را در اختیارتان قرار داده،[7] با این که می دانیم این کشتی ها در ظاهر به دست خود بشر ساخته شده است!

 

البته، با توجه به این که قدرت بشر نیز بخشی از قدرت خدا است، فهم چنین استناد و نسبتی دشوار نبوده و به عبارتی، انسان و تمام دست ساخته های او، آفریده پروردگار است.[8]

 

3. بر اساس برخی روایات، خلقت نور ائمه، پیش از خلقت آدم (ع) بوده است. پیامبر اکرم (ص) می فرماید: "نگامی که آدم (ع) هنوز میان آب و گل بود، من پیامبر بودم".[9] مشابه چنین روایتی، در ارتباط با قدمت امامت امیرالمؤمنین (ع) بر خلقت آدم (ع) نیز وجود دارد.[10] روایات بی شمار دیگری وجود دارند که همین موضوع را با عبارات مختلف اعلام می کنند.

 

4. بی گمان وجود مقدس امیرالمؤمنین (ع) یکی از نشانه های قدرت الاهی بوده و به همین دلیل، به ایشان، "ید الله" و یا دست خدا نیز گفته می شود. حضرتش در روایتی می فرمایند: "أَنَا عَیْنُ اللَّهِ وَ أَنَا یَدُ اللَّهِ وَ أَنَا جَنْبُ اللَّهِ وَ أَنَا بَابُ اللَّهِ " من چشم خدا، دست خدا، پهلوی خدا و مسیر رسیدن به خدایم.[11]

 

با توجه به مقدمات فوق، اگر اعتقادی وجود داشته باشد مبنی بر این که حضرت آدم (ع) با دستان امام علی (ع) آفریده شده، معنایش آن است که خداوند، جسم خاکی آدم (ع) را از طریق یکی از تجلیات قدرتش، یعنی نور امیر المؤمنین (ع) که از قبل آفریده شده بود، به وجود آورده است، نه آن که جسم مادی علی (ع) مستقلاً دست به چنین کاری زده باشد.

 

بر این اساس، با آن که این اعتقاد در آن حد گسترده ای که شما بیان کردید، در میان جامعه وجود ندارد، اما حتی اگر چنین اعتقادی وجود داشته باشد، متناقض با اصول اولیه پذیرفته شده در اسلام نبوده و معتقدان به آن، مشرک و کافر به شمار نخواهند آمد.

 

با این وجود، اعتقاد به خلقت آدم (ع) با دستان امیر المؤمنین (ع)، از موضوعات غیر قابل انکار در مکتب تشیع نبوده و می توان در ارتباط با آن، مطالعات و بررسی های بیشتری داشت.

 

در پایان، متشکر می شویم اگر متن عربی حدیث موجود در پرسشتان را برایمان ارسال دارید.

 

 

[1] ص، 75؛ " قالَ یا إِبْلیسُ ما مَنَعَکَ أَنْ تَسْجُدَ لِما خَلَقْتُ بِیَدَیَّ أَسْتَکْبَرْتَ أَمْ کُنْتَ مِنَ الْعالین‏".

[2] قصص، 88؛ " کُلُّ شَیْ‏ءٍ هالِکٌ إِلاَّ وَجْهَه‏".

[3] مائده، 64؛" بَلْ یَداهُ مَبْسُوطَتان‏"؛ فتح، 10؛ " یَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَیْدیهِم‏".

[4] قلم، 42؛ " یَوْمَ یُکْشَفُ عَنْ ساق‏".

[5] طه، 39؛ " وَ لِتُصْنَعَ عَلى‏ عَیْنی‏".

[6] آل عمران، 181؛ " لَقَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّذین‏"؛ مجادله، 1.

[7] ابراهیم، 32؛ "وَ سَخَّرَ لَکُمُ الْفُلْکَ".

[8] صافات، 96؛ " وَ اللَّهُ خَلَقَکُمْ وَ ما تَعْمَلُون‏".

[9] احسائی، ابن ابی جمهور، عوالی اللئالی، ج 4، ص 121، ح 200، انتشارات سید الشهداء، قم، 1405 هـ ق.

[10] همان، ص 124، ح 208 "کنت وصیا و آدم بین الماء و الطین‏".

[11] کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج 1، ص 145، ح 8، دار الکتب الإسلامیة، تهران، 1365 هـ ش.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    905639 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    570212 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    502694 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    430565 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    409068 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    375126 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    362746 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    348883 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    327504 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    317166 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...