جستجوی پیشرفته
بازدید
7073
آخرین بروزرسانی: 1402/09/19
علت و معلول، برهان علیت
توضیحات

كهن‌ترین مسئله‌ی فلسفه، مسئله‌ی «علّت و معلول» است. دو مفهوم علت و معلول از معقولات ثانی فلسفی است که بیانگر نحوه‌ی وجود است. «علّیت» نوعی رابطه است میان دو شی‌ء كه یكی را «علّت» و دیگری را «معلول» می‌خوانیم. رابطه‌ی علت و معلول این است كه علت، وجود دهنده‌ی معلول است و  معلول تمام هستی و واقعیت خویش را از علت به دست می‌آورد؛ یعنی اگر علت نبود معلول هم نیست. لذا نیاز معلول به علت، شدیدترین نیازها و نیاز در اصل هستی است. بنابر این، اگر بخواهیم «علت» را تعریف كنیم باید بگوییم: «آن چیزی است كه معلول در كیان و هستی خود به او نیازمند است».

از جمله مسائلی كه در باب «علّت و معلول» هست این است كه هر پدیده‌ای معلول است و هر معلولی نیازمند به علت است، پس هر پدیده‌ای نیازمند به علت است؛ یعنی اگر چیزی در ذات خود، عین هستی نباشد و هستی، او را عارض شده و پدید آمده است، ناچار در اثر دخالت عاملی بود كه آن‌را «علّت» می‌نامیم. پس هیچ پدیده‌ای بدون علت نیست.

لذا بر اساس آنچه عقل از علت و معلول بیان می‌کند، رابطه‌ی علت و معلول از حیث وابستگی، یک طرفه است، نه دو طرفه؛ زیرا وجود معلول وابسته به وجود علتش بوده، ولی وجود همین علت وابسته به همین معلول نیست، هر چند امکان دارد خود این علت، معلول علت دیگری باشد و از این حیث وابسته به آن علت باشد، مثلا ممکن است "ج" معلول "ب" و "ب" معلول "الف" باشد، در این صورت ب هم معلول است و هم علت. (یعنی هم وابستگی دارد و هم معلولی به او وابسته است)، ولی حیثیات آن متفاوت است.

خداباوران برای اثبات خالق هستی از «برهان علیّت» بهره می‌جویند که نشانگر آن است که خداوند آخرین علّتی است که تمام علل دیگر در نهایت به او ختم می‌شوند.

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • دعای توسل به فضائل امام علی(ع) چیست، و آیا سند معتبر دارد؟
    2893 دعا 1400/11/23
    دعا و توسل و یاری خواستن از پیامبران و اولیای الهی نزد پیروان ادیان آسمانی، به ویژه مسلمانان معمول و متعارف بوده و می‌توان با هر سخن نثر و نظمی -اگر خلاف دین نباشد- با اهل‌بیت(ع) ارتباط برقرار کرد؛ اما نمی‌توان هر متنی را مأثور ...
  • حکمت در قرآن به چه معناست و خداوند، آن را به چه کسانی هدیه می‌کند؟
    49480 تفسیر 1393/09/25
    خداوند در قرآن کریم می‌فرماید: «یُؤْتِی الْحِکْمَةَ مَنْ یَشاءُ وَ مَنْ یُؤْتَ الْحِکْمَةَ فَقَدْ أُوتِیَ خَیْراً کَثیراً»؛[1] (خدا) دانش و حکمت را به هر کس بخواهد [و شایسته بداند] می‌دهد و کسى که به او حکمت داده شود، خیر فراوانى داده شده است. ...
  • از چه تاریخ تا چه تاریخی، بیت المقدس قبله‌گاه مسلمانان بود؟
    10393 تاریخ 1394/11/19
    طبری در تاریخش در ضمن بیان حوادث سال دوم هجرت می‌گوید: ‏ «از حوادث این سال؛ تغییر قبله مسلمانان از شام به سوى کعبه بود و این در ماه شعبان آن سال رخ داد. گذشتگان در وقت تغییر قبله اختلاف نظرهایی دارند اما بیشتر آنان معتقدند که این ...
  • آیا دعایی برای طلب فرزند پسر و توصیه به نام محمد در روایات آمده است؟
    248070 دستور العمل ها 1390/05/02
    همه اسم های نیکو در روایات سفارش شده، و به فرزند پسر و دختر هر دو در روایات اهمیت داده شده است و هیچ الزامی در تأکید بر پسر بودن در مورد همه فرزندان (در فرض سؤال) نیست. اگر کسی چنین خواسته ای داشت، می تواند هر نام نیکوی دیگری ...
  • آیا می توان به خاطر ضعف بدن در درس و انجام کار روزه نگرفت؟
    28702 Laws and Jurisprudence 1387/06/19
    حضرت امام خمینی (ره) در پاسخ به سؤالی مشابه به این سؤال فرموده اند: باید روزه بگیرد و تا در حرج واقع نشده است نمی تواند افطار کند. بلی می تواند مسافرت نماید و در مسافرت افطار نماید و بعد از برگشتن در آن روز لازم نیست امساک کند.
  • آیا دعاهایی برای دیدن پیامبران و امامان(ع) در رؤیا و خواب وجود دارد؟
    47259 پیامبر اکرم ص 1398/09/24
    برای دیدن پیامبران و امامان معصوم(ع) در رؤیا و خواب،[1] دعاها و دستور العمل‌هایی وجود دارد، اما گفتنی است که این‌گونه دعاها تنها ظرفیت دیدن معصومان در خواب را افزایش می‌دهد و به معنای گرفتن نتیجه قطعی در هر شرایط نیست. در این‌جا بدون بررسی سندی، ...
  • آیا لباس نجس با ماشین خشک‌شویی پاک می‌شود؟
    26617 مطهرات 1386/08/13
    از نظر اسلام لباس نجس بعد از بر طرف شدن عین نجاست از آن، فقط با آب مطلق(آبی که مضاف نباشد) پاک می‌گردد. در توضیح المسائل آمده است: "آب با چهار شرط، چیز نجس را پاک می‌کند:مطلق باشد، پس آب مضاف؛ مانند گلاب و عرقِ ...
  • کارگزاران خلیفه دوم در ایران چه افرادی بودند؟
    17220 تاریخ 1394/08/19
    با تحقیق و جست‌وجویی که در منابع تاریخی انجام گرفت، به نام برخی از فرمانداران و کارگزاران عمر بن خطاب (خلیفه دوم) دست یافتیم. این افراد عبارت‌اند از: 1. «سلمان فارسی»: فرماندار مدائن.[1] مدائن؛ به مجموعه هفت شهر در کنار ...
  • آیا آمریکا و انگلیس جزء مشرکین می باشند؟ و در مراسم برائت از مشرکین می گنجند؟
    14246 تفسیر 1388/11/21
    از آنجایی که مشرک به کسی گفته می شود که، برای خدای متعال شریک و همتا قائل است، مسیحیان به دلیل این که قائل به تثلیث (سه گانه پرستی به طور مستقل) بوده و برخی از یهودیان هم عزیر را پسر خدا دانسته و هر دو ...
  • چرا پیامبر و امامان کنیز و غلام داشتند؟ آیا این برده‌داری نیست؟
    100339 برده داری 1385/10/16
    درست است احکامى؛ مانند احکام ازدواج با بردگان، محرمیت با بردگان، مکاتبه(قرارداد براى آزادى بردگان) و... که در قرآن ذکر شده است، اصل وجود بردگى را در زمان پیامبر(ص) و صدر اسلام اثبات می‌کند، اما باید گفت که اسلام برنامه‌ی بسیار دقیق و زمان‌بندى شده‌ای براى آزادى بردگان دارد که ...

پربازدیدترین ها