جستجوی پیشرفته
بازدید
330
آخرین بروزرسانی: 1398/12/21
خلاصه پرسش
منظور از گسترش آسمان و فرش‌شدن زمین در آیات 47 و 48 سوره‌ی ذاریات، چیست؟ و آیا این دو رخداد تنها برای یک‌بار اتفاق افتاد و یا هنوز ادامه دارد؟
پرسش
اگر واژه‌ی «موسعون» در آیه‌ی 47 سوره ذاریات دلالت بر تداوم گسترش آسمان داشته باشد، پس چرا در آیه‌ی 48 همین سوره می‌فرماید: «وَالْأَرْضَ فَرَشْنَاهَا فَنِعْمَ الْمَاهِدُونَ»؛(و زمین را گستردیم، و چه نیکو گسترندگانیم). عبارت «ماهدون» را نیز باید متضمن مفهوم استمرار و تداوم فعل گسترش مساحت سطح زمین دانست! در حالی‌که اسم فاعل دلالت بر تداوم انجام فعل نمی‌کند، بلکه ناظر بر حدوث فعل است.
پاسخ اجمالی

قرآن کریم در آیات 47 و 48 سوره‌ی ذاریات، در مورد عظمت و قدرت خدای متعال در آفرینش آسمان‌ها و زمین می‌فرماید:

«وَ السَّماءَ بَنَیْناها بِأَیْدٍ وَ إِنَّا لَمُوسِعُونَ، وَ الْأَرْضَ فَرَشْناها فَنِعْمَ الْماهِدُون»؛

و ما آسمان را با قدرت بنا کردیم، و همواره آن‌را وسعت می‌‏بخشیم! و زمین را گستردیم، و چه خوب گستراننده‏‌اى هستیم.

در این‌که منظور از «إِنَّا لَمُوسِعُونَ»؛(ما پیوسته وسعت می‌بخشیم) در این‌جا چیست؟ مفسران قرآن مطالبی را مطرح کرده‌اند که برخی از آنها چنین است:

  1. بعضى توسعه را به معناى توسعه‌ی رزق از سوى خدا بر بندگان از طریق نزول باران دانستند.[1]
  2. برخی می‌گویند؛ منظور این است که ما این توانایی را داریم که از آسمان با عظمت‏تر هم بیافرینیم.[2]
  3. بعضى نیز آن‌را به معناى بی‌نیازى خداوند تفسیر کرده‌‏اند؛ چرا که خزائن او آن‌قدر گسترده است که با اعطای رزق به خلایق هرگز پایان نمی‌پذیرد و کم نمی‌شود.[3]

بدیهی است با پذیرفتن تفاسیر بالا، اشکال مطرح شده در پرسش جایی ندارد تا در صدد پاسخ‌گویی به آن باشیم؛ چرا که توسعه مادی در این‌جا مطرح نیست تا در صدد اثبات یا نفی آن باشیم.

  1. اما اگر «موسعون» در آیه را به معنای توسعه و گسترش مادی بدانیم، برخی معتقدند؛ با توجه به مسئله‌ی آفرینش آسمان‌ها در جمله‌ی قبل(وَ السَّماءَ بَنَیْناها)، و با توجه به کشفیات اخیر دانشمندان در مسئله‌ی گسترش جهان که از طریق مشاهدات حسى نیز تأیید شده است، می‌توان گفت منظور این است که خداوند آسمان‌ها را آفرید و دائما آن‌را گسترش می‌دهد. و این مسئله امروز آن‌قدر برای بشر روشن شده است که نیازی به طرح مباحث استدلالی در این زمینه نیست؛ چرا که دانش امروزی می‌گوید نه تنها کره زمین، بر اثر جذب مواد آسمانى تدریجا فربه و سنگین‌تر می‌‏شود، بلکه آسمان‌ها نیز در گسترش‌اند؛ یعنى ستارگانى که در یک کهکشان قرار دارند به سرعت از مرکز کهکشان دور می‌‏شوند، حتى سرعت این گسترش را در بسیارى از مواقع اندازه‌‏گیرى کرده‌‏اند.[4]

برخی از دانشمندان علم نجوم می‌گویند: تندترین سرعت عقب‌‏نشینى کرات که تا کنون اندازه‏‌گیرى شد، نزدیک به 66 هزار کیلومتر در ثانیه است. کهکشان‌‌هاى دورتر در نظر ما به اندازه‌‏اى کم‌‏نورند که اندازه‏‌گیرى سرعت آنها به سبب عدم نور کافى دشوار است، تصویرهایى که از آسمان برداشته شده، آشکارا این کشف مهم را نشان می‌دهد که فاصله این کهکشانها بسیار سریع‌تر از کهکشان‌هاى نزدیک افزایش می‌یابد.[5]

 فضاى جهان که از میلیاردها کهکشان تشکیل یافته، در یک حالت انبساط سریع است، حقیقت این است که جهان ما در حال سکون نیست، بلکه انبساط آن مسلم است.

پى بردن به این‌که جهان ما در حال انبساط است، کلید اصلى را براى گنجینه معماى جهان‌‏شناسى مهیا می‌کند؛ زیرا اگر اکنون جهان در حال انبساط باشد لازم می‌‏آید که زمانى در حال انقباض بسیار شدیدى بود.[6]

این تفسیر از آیه می‌تواند نشانی از اعجاز قرآن نیز باشد، زیرا هنگامی که هیچ کدام از فناوری‌های نوین در اختیار نبود، این کتاب مقدس به موضوعی اشاره کرده که بیش از هزار سال بعد اثبات شد.

گفتنی است؛ تعبیر به «إِنَّا لَمُوسِعُونَ»؛(ما گسترش دهندگانیم) با استفاده از جمله اسمیه، و اسم فاعل دلیل بر تداوم این موضوع است و نشان می‌دهد که این گسترش همواره وجود داشته، و هم‌چنان ادامه دارد، و این درست همان چیزى است که امروز دانشمندان به آن رسیده‌‏اند که تمام کرات آسمانى و کهکشان‌ها در آغاز در مرکز واحدى جمع بوده(با وزن مخصوص فوق العاده سنگین)، سپس انفجار عظیم و بی‌نهایت وحشتناکى در آن رخ داد، و به دنبال آن اجزاى جهان متلاشى شد، و به صورت کرات درآمد، و به سرعت در حالت عقب‏نشینى و توسعه است.[7]

اما در مورد خلقت زمین و تعبیر به «ماهدون» نشان می‌دهد خداوند زمین را با تمام وسائل استراحت براى زندگى انسان‌‌ها آماده ساخته است؛ زیرا «ماهد» از ماده «مهد» به معناى گهواره و یا هر محلى است که براى استراحت آماده می‌‏کنند، چنین محلى باید آرام، مطمئن، محفوظ و گرم و نرم باشد و تمام این شرایط در کره زمین حاصل است.[8]

بنابر این، در آیه‌ی 47 سوره ذاریات صریحاً به وسعت دادن و گسترش یافتن آسمان‌ها تصریح شده است؛ لذا نباید گمان کرد که اسم فاعل تنها دلالت بر حدوث می‌کند و گسترش تدریجی از آن برداشت نمی‌شود؛ زیرا این موضوع از ریشه‌ی «وسع» گرفته می‌شود، نه از اسم فاعل بودن آن، زیرا اسم فاعلی که از برخی ریشه‌های خاص باشد، خود به خود معنای تدریج در آن نهفته است؛ مانند «مراقب» که دلالت بر استمرار مراقبت دارد، نه مراقبت تنها برای یک بار! بنابر این، موسعون نیز از این قبیل است و دلالت بر استمرار توسعه و گسترش تدریجی دارد. اما در آیه «وَ الْأَرْضَ فَرَشْناها فَنِعْمَ الْماهِدُون» نه واژه‌ی «مهاد» و نه واژه‌ی «فرش» هیچ‌کدام به خودی خود دلالت بر وسعت و گسترش زمین نمی‌کنند(حتی اگر در واقع زمین را نیز در حال گسترش بدانیم).

البته از این آیه نیز نوع دیگری از استمرار برداشت می‌شود، بدین بیان که خدا زمین را فرش کرده و  مانند گهواره‌ای آرام در اختیار بشر قرار داده است، سپس تا پایان زمان زندگی بشر و تا وقوع رخداد قیامت، زمین را به همین حالت نگه داشته و از نابود شدن آن جلوگیری خواهد کرد.

زمین هر لحظه می‌تواند از مدار خارج شود و یا هدف شهاب سنگ‌های سهمگین قرار گرفته و نابود شود، اما خدا این وعده را داده که تا روز قیامت، مانع نابودی کامل زمین خواهد شد.

 


[1]. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه، بلاغی‏، محمد جواد، ج 9، ص 242، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، 1372ش.

[2]. همان.

[3]. همان.

[4] مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج 22، ص 373، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ اول، 1374ش.

[5]. مرزهاى نجوم ترجمه، اقصی، رضا، ص 338 – 340، نقل از، تفسیر نمونه، ج ‏22، ص 373.

[6]. آغاز و انجام جهان، ص 74- 77، نقل از، تفسیر نمونه، ج ‏22، ص 373.

[7]. ر. ک: «اشاره قرآن به نظریه انفجار بزرگ»، 70334؛ «ماده اوّلیه جهان»، 272.

[8]. تفسیر نمونه، ج ‏22، ص 375.

 

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    922970 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    611682 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    545735 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    450608 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    434845 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    386036 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    383565 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    372591 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    337569 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    325334 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...