جستجوی پیشرفته
بازدید
74
آخرین بروزرسانی: 1399/10/23
خلاصه پرسش
ندانم‌گراها می‌گویند نشانه‌های «وجود خالق» و «نبود خالق» برابرند؛ از این‌رو نه وجود خدا را رد کرده و نه آن‌را تأیید می‌کنند. چگونه می‌توان این تفکر را مورد نقد قرار داد؟
پرسش
ندانم‌گراها میگویند نشانه‌های وجود خالق و عدم وجود خالق برابرند، پس با این‌حال نه وجود خدا را رد و نه آن‌را تأیید میکنند. علت این تفکر چیست و چگونه نفی می‌گردد؟
پاسخ اجمالی

در مقام نقد تفکر «ندانم‌گرایی» چند نکته را متذکر می‌شویم:

1 . هیچ‌کس تاکنون نتوانسته دلیلی بر نبود خداوند، یا نشانه‌های فقدان خالق بیاورد؛ نهایت سخن منکران وجود خداوند، این است که نتوانسته‌اند دلیلی بر وجود خدا بیابند، نه این‌که دلیلی قطعی بر عدم وجود خداوند یافته باشند.[1]

2 . هیچ فرد عاقلی اگر دلایل دو  طرف (معتقدان و منکران وجود خداوند) را ملاحظه کند آن دو را مساوی نمی‌داند؛  مثلاً در «برهان نظم» و بر اساس حساب احتمالات، احتمال تصادفی بودن نظم و خلقت جهان آفرینش، احتمال یک در برابر عددی است که قابل شمارش نیست؛ و از نظر عقلی به اندازه‌ای ضعیف است که می‌توان آن را در حد صفر ارزیابی نمود.[2] در طرف مقابل، آنچه خداناباوران در ارتباط با بی‌نظمی مطرح می‌کنند، در مقابل نظم موجود، ارزش ارائه ندارد.

3 . بر فرض تساوی و برابری ادله و نشانه‌های وجود و عدم خالق، عقل حکم می‌کند که انسان نشانه‌های وجود خالق را ترجیح دهد و آن‌را بپذیرد؛ زیرا از نظر عقل با نپذیرفتن نشانه‌های عدم وجود خالق هیچ ضرری متوجه انسان نمی‌شود؛ اما در صورت نپذیرفتن ادله وجود خالق و به دنبال آن، عدم پذیرش وجود خداوند، احتمال ضرر مهم وجود دارد و از آن‌جا که این ضرر خیلی مهم است، احتمال ضعیف آن نیز از نظر عقل قابل اعتنا است و باید از آن اجتناب شود، تا چه رسد به این‌که احتمال آن مساوی یا قوی‌تر باشد.[3]

در مورد منشأ و علت تفکر ندانم‌گرایی می‌توان گفت: ممکن است افراد به دلایل و انگیزه‌های مختلف به این تفکر گرایش پیدا کنند: انگیزه برخی ممکن است مسائل سیاسی باشد؛ برخی به دلیل برخورد با دلایل ضعیفی که از سوی خداپرستان اقامه می‌شد، دچار چنین تفکری شدند؛ بعضی نیز به دلیل غوطه‌ور شدن در علوم طبیعی و حسی، در مورد خداوند و امور ماوراء طبیعی، ندانم‌گرا شدند؛ در نظر اینان تنها معیار و ملاک واقعیت داشتن، درک شدن توسط علوم طبیعی و حسی است؛ از این‌‌رو خداوند که توسط ابزار حسی و دستگاه‌های آزمایشگاهی دیده نمی‌شود، وجود او مورد تردید واقع می‌شود. علاوه بر این‌که ندانم‌گرایی در واقع شعبه‌ای از سوفسطایی و شکاکیت است.[4]

از همه مهم‌تر برخی انسا‌ن‌ها نمی‌‌خواهند خود را مقید به آداب دینی نمایند؛ از این‌رو با ندانم‌گرایی در صدد توجیه چنین رفتاری می‌باشند، همان‌گونه که خداوند در بیان انگیزه‌ی منکران معاد می‌فرماید: بَلْ یُریدُ الْإِنْسانُ لِیَفْجُرَ أَمامَه‏. یعنی هدف انسان از انکار معاد، آن است که در آینده زندگی خود رفتاری فاجرانه داشته باشد.

 

 


[1]. ر. ک: «تاثیر اعتقاد یا انکار خدا در واقعیت»، 8278؛ «فیلسوفان و انکار وجود خدا »، 33768.

[2]. ر. ک: «امکان اقامه دلایل عقلی بر رد خدا »، 12196.

[3]. ر. ک: «پیامدهای نبود خدا»، 10728.

[4]. ر. ک: «درمان وسواس فکری و اعتقادی »، 10910.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    632204 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    465808 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    461294 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    412245 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    392823 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    390180 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    349332 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    335352 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    319453 Practical
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • آیا از آیات قرآن می‌توان امامت علی(ع) را اثبات کرد؟
    309183 امام علی ع
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل‌سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در کتب خودشان نقل شده، می‌باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت‌جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی حقیقت نبندد.در قرآن ...