جستجوی پیشرفته
بازدید
35719
آخرین بروزرسانی: 1399/07/22
خلاصه پرسش
دربارۀ این‌که اسلام دین صلح و آشتی است، یا جنگ و ناامنی توضیح دهید؟
پرسش
اسلام به معنای صلح است، ولی عدۀ زیادی از مردم آن‌را ریشۀ اصلی اکثر ناسازگاری‌ها و جنگ‌ها در جهان امروزه می‌دانند. لطفاً این مسئله را تحلیل کرده و راه حل آن‌را بیان کنید.
پاسخ اجمالی

قرآن در تأیید این حقیقت که اسلام آیین صلح و آشتی و دوستی است، فرموده است: "ای کسانی که ایمان آورده‌اید، همگی در صلح و آشتی در آیید و از گام‌های شیطان پیروی نکنید که او دشمن آشکار شما است".

اما باید به این نکته توجه داشت که گروهی از انسان‌ها راه طغیان و سرکشی و ظلم و تعدی به دیگران را برمی‌گزینند و به فساد و تباهی می‌پردازند؛ از این‌رو  یک دین کامل نمی‌تواند نسبت به چنین وضعی دستور العمل نداشته باشد و در صدد رفع ظلم از ستم‌دیده‌گان بر نیاید. این‌جا است که گفته می‌شود اسلام در برابر دشمنان و کفر اندیشان، صلح، مشروط را پیشنهاد می‌کند. بله برای مؤمنان، مطلقاً صلح، یگانه راه انتخابی قرآن است و اسلام با توصیۀ گذشت و رأفت و بخشش، مؤمنان را به برادری و آشتی فرا خوانده است.

در دین مبین اسلام روحیۀ جنگ و ستیزه‌جویی و کشورگشایی نفی، و در مقابل آن مسئلۀ جهاد به عنوان اقدامی دفاعی، انسان دوستانه و در راستای گسترش صلح و امنیت جهانی، در پرتو حاکمیت الاهی و نفی حاکمیت طاغوت و مبارزه با ظلم و بی‌عدالتی تجویز شده است.

اسلام دینی است که در جهت بیداری و هدایت امت‌های اسلامی و غیر اسلامی به منظور مبارزه با ظلم و ستم مستکبران، اهداف عالیۀ جهانی را دنبال می‌کند. طبیعی است که جریان طاغوت و اربابان زر و زور و تزویر و در رأس آنها استکبار جهانی، اسلام حقیقی را به عنوان بزرگ‌ترین مانع در رسیدن به اهداف شوم و نامبارکشان می‌دانند و با تمام قوا و استعداد، در جهت سمپاشی، تخریب و براندازی آن، از هیچ اقدامی فروگذار نمی‌کنند و چهرۀ خشنی را از آن ارائه می‌نماید.

در این بین مؤمنان باید با پیروی از مکتب اهل‌بیت به تبیین چهرۀ واقعی اسلام بپردازند و تلاش نمایند تا توطئه‌های وارده را خنثا نمایند.

پاسخ تفصیلی

ریشۀ لغوی اسلام در دو کلمۀ "سلم" و "سلام" به معنای صلح و آرامش نهفته است.[1] و به اهمیت و اولویت صلح و آشتی در جای جای قرآن اشاره شده است.[2] در تأیید این حقیقت که اسلام آیین صلح و آشتی و دوستی است فرموده است: "یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِی السِّلْمِ کَافَّةً وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّیْطانِ إِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُبینٌ"؛[3] ای کسانی که ایمان آورده‌اید، همگی در صلح و آشتی در آیید و از گام‌های شیطان پیروی نکنید که او دشمن آشکار شما است.

از منظر قرآن؛ صلح پایدار و جهانی و آرامش جوامع بشری جز در سایۀ ایمان به خدا محقق نمی‌شود و حلقۀ اتصال همۀ اجتماعات بشری، که از نظر زبان و نژاد و ثروت و منطقۀ جغرافیایی و ...، متفاوت‌اند، فقط ایمان به خدا است و اگر مسلمانان معتقدند که صلح جهانی و عدالت اجتماعی با حکومت امام مهدی(عج) برقرار می‌شود، در حقیقت تأکید بر همین امر است.

حتی خداوند در آیه‌ای می‌فرماید: "وَ إِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَها..."؛[4] اگر دشمنان خواهان صلح عادلانه بودند، شما بپذیرید.

البته لازم به ذکر است که با توجه به اختیار انسان‌ها در این دنیا، گروهی راه طغیان و سرکشی و ظلم و تعدی به دیگران را برمی‌گزینند و به فساد و تباهی می‌پردازند؛ از این‌رو ضروری است که یک دین جامع و کامل نسبت به رفع این موانع در مسیر هدایت بشریت، برنامه داشته باشد.

گاهی طغیان‌ها و سرکشی‌ها به گونه‌ای است که چاره‌ای جز دفاع و استفاده از زور وجود ندارد و به همین جهت جهاد در اسلام تشریع شده است؛ یعنی قرآن دربارۀ کسانی که با منطق نمی‌شود با آنان سخن گفت و گستاخانه راه هدایت و ارشاد و دعوت پیامبر را سد کرده‌اند و از روی عناد و دشمنی و آگاهانه با اسلام می‌جنگ‌اند، دستور به خشونت و شدت عمل داده و فرموده است: "ای پیامبر با کافران و منافقان جهاد کن و بر آنها سخت بگیر ...".[5] جامعۀ اسلامی و مسلمانان باید در قلب دشمنان رعب و وحشت ایجاد کنند، تا خیال تجاوز و خیانت و ضربه زدن به مسلمانان به ذهنشان خطور نکند.[6]

البته می‌بایست ما بین فرامین اسلام مبنی بر حفظ آمادگی نظامی و محافظت از مرزها[7] (که صورت دیگری از تأکید اسلام بر حفظ صلح و آشتی و دوستی است) و امر به جهاد در راه خدا که در حقیقت یکی از مهم‌ترین عبادت‌های اسلامی و صحنۀ بسیار زیبایی از عشق به خدا و انسان دوستی و مخالفت با پلیدی و ضد ارزش‌ها است، با جنگ ستیزی و خون‌ریزی و طغیان و ناآرامی، تفاوت قائل شد.

خداوند در بیان اهمیت جهاد فرموده است: "و جاهدوا فی الله حق جهاده ..."؛[8] و در راه خدا به گونه‌ای که شایسته او است جهاد کنید.

از آن‌جا که در دین مبین اسلام، جهاد برای گشورگشایی و توسعۀ قدرت شخصی تشریع نشده، بنابراین، جهاد یک اقدام رهایی‌بخش است نه اقدامی ستیزه‌جویانه. به همین منظور در صورتی که امکان وصول به اهداف جهاد از طریق غیر نظامی میسر باشد، نباید به جنگ متوسل شد، اصولاً لزوم دعوت کفار به اسلام قبل از آغاز جنگ به همین دلیل واجب شده است.

از این‌رو خداوند جهاد را به منظور سرکوبی مستکبران، رهایی مستضعفان و ایجاد زمینۀ معرفت و آشنایی کسانی که در جهالت و بی‌خبری نسبت به معارف توحیدی و راه‌های کسب سعادت دنیا و آخرت، نگه‌داشته شده‌اند، واجب کرده است.[9]

علامه طباطبائی در نفی جنگ‌طلبی و ستیزه‌جویی اسلام و در بیان فلسفه و حقیقت جهاد می‌نویسد: غرض از جهاد اقامۀ دین و اعلای کلمۀ الله است، بنابراین، جهاد عبادتی است که در آن قصد قربت شرط است. جهاد برای برتری جویی بر اموال و اعراض دیگران نیست، بلکه برای دفاع از حق انسانیت واجب شده و دفاع ذاتاً محدود است، در حالی‌که تجاوز خروج از حد است. به همین دلیل، دنبالۀ آیه می‌فرماید: "لا تعتدوا ان الله لا یحب المعتدین"[10]؛ تعدی و تجاوز نکنید، به درستی که خداوند تجاوزکاران را دوست ندارد.[11]

در نتیجه اسلام حقیقی، نه تنها دین تعدی و تجاوز و ناسازگاری و جنگ نیست، بلکه دستورات و فرامین آن از جمله جهاد، اقدامی انسان دوستانه و در راستای گسترش صلح و امنیت در پرتو حاکمیت الاهی و نفی حاکمیت طاغوت و مبارزه با ظلم و بی‌عدالتی است. و در یک جملۀ کوتاه، جهاد یعنی جنگ عادلانه و مقدس برای تحقق ارزش‌های والای الاهی.[12]

پس در برابر دشمنان و کفر اندیشان، صلح، مشروط است به حفظ عزت و اقتدار اهل ایمان، چنان‌که حضرت على(ع) نیز در فرمان استانداری مصر به مالک اشتر می‌فرماید: "اگر دشمن تو را به صلح فرا خواند و خشنودی خدا در آن بود، آن‌را رد مکن؛ زیرا صلح مایۀ آسایش سپاهیان تو  و راحتی خودت از اندوه‌ها و دردسرها و امنیت سرزمین تو است، اما پس از صلح، از دشمن خود سخت بر حذر و هوشیار باش؛ زیرا گاه دشمن، خود را نزدیک می‌کند تا غافلگیرت کند. پس احتیاط کن و دور اندیش باش و به دشمن، خوش بین مباش"[13]. [14]

اما در بین مؤمنان، مطلقاً صلح، یگانه راه انتخابی قرآن است و اسلام با توصیۀ گذشت و رأفت و بخشش، مؤمنان را به برادری و آشتی فرا خوانده است.[15]

آری قرآن، صلح از روی ترس و سستی و سازش را که مستلزم عقب‌نشینی از ارزش‌های اسلامی است، مذمت کرده و به افراد ضعیف الایمان، که برای فرار از جهاد و مشکلات میدان جنگ غالباً صلح را مطرح می‌کنند هشدار داده و فرموده است: "فلا تهنوا و تدعوا الی السلم و انتم الاعلون و الله معکم ..."؛[16] پس شما ای مؤمنان در کار دین سستی روا مدارید، و از ترس، کافران را بر صلح دعوت نکنید، بلکه دعوت به اسلام کنید شما بلند مقام‌تر خواهید بود و خدا با شما است و از ثواب اعمال شما هیچ نمی‌کاهد.

از آنچه تا این‌جا بیان گردید به خوبی روشن می‌شود که اسلام واقعی، ریشۀ اصلی ناسازگاری‌ها و جنگ‌ها در جهان امروز نیست، و منطق اسلام چنین امری را تأیید نمی‌کند. بله ما این نکته را می‌پذیریم که اسلام به عنوان کامل‌ترین و جامع‌ترین دین با اهداف عالیۀ جهانی و در جهت بیداری و هدایت امت‌های اسلامی و غیر اسلامی به منظور مبارزه با ظلم و ستم مستکبران، در جهان امروز شناخته شده است،[17] و طبیعی است جریان طاغوت و اربابان زر و زور و تزویر و در رأس آنها استکبار جهانی، اسلام حقیقی را[18] به عنوان بزرگ‌ترین مانع در رسیدن به اهداف شوم و نامبارکشان می‌دانند و با تمام قوا و استعداد، در جهت سمپاشی، تخریب و براندازی آن، از هیچ اقدامی فروگذار نکنند و چهرۀ خشنی را از آن ارائه نمایند و اسلام را عامل جنگ‌ها، خشونت‌ها و ترورها معرفی کنند، در حالی‌که خود عامل جنگ و ترور و خشونت هستند و مسلمان فقط به دفاع از خود می‌پردازند.

در این بین مؤمنان باید با پیروی از مکتب اهل‌بیت به تبیین چهرۀ واقعی اسلام بپردازند و تلاش نمایند تا توطئه‌های وارده را خنثا نمایند و حساب اسلام واقعی را از گروه‌های خشن و بی‌منطقی که توسط استکبار تأسیس و ترویج شده‌اند، جدا نمایند.[19]


[1]. کتاب العین، ج 7 ، ص 267، واژه‌ی "سلم"؛ «تفسیر آیۀ 19 آل عمران و معنای اسلام ، 956؛ "قرآن و معنای اسلام و مسلمان"، سؤال 829 (سایت: 898)؛ «تعریف صلح در فقه اسلامی»، 21022؛ «صلح دادن میان مردم»، 19469.

[2]. نمل، 32 - 44.

[3]. بقره، 208.

[4]. انفال، 61.

[5]. تحریم، 9.

[6]. مصباح یزدی، محمد تقی، پرسشها و پاسخ ها دربارۀ نظام سیاسی اسلام، ص 233.

[7]. "و اعدوا لهم ما استطعتم من قوة ...". انفال، 60.

[8]. حج، 78.

[9]. ، حمزه علی، نشریۀ معرفت، شماره 102، مقاله اهداف و جهاد در اسلام.

[10]. بقره، 190.

[11]. طباطبائی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج‏2، ص 61، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ پنجم، 1417ق.

[12]. برای مطالعه بیشتر ر. ک: مطهری، مرتضی، جهاد و موارد مشروعیت آن در قرآن، قم، صدرا.

[13]. سید رضی، محمد بن حسین، نهج البلاغة، محقق، صبحی صالح، نامه 53، قم، هجرت، چاپ اول، 1414ق.

[14]. اسکندری، حسین، آیه‌های زندگی، ج 1، ص 300.

[15]. حجرات، 9 -10.

[16]. محمد، 35.

[17]. تحقق انقلاب اسلامی ایران به عنوان ام القرای جهان اسلام و بسط آرمان‌های بلند امام خمینی (ره) در توسعۀ این فرآیند مبارک، تأثیربسزایی داشته است.

[18]. مقصود از اسلام در این‌جا اسلام ناب محمدی(ص) یا به تعبیری مکتب اهل‌بیت(ع) است که با ریشه‌های ظلم و ستم طواغیت هیچ‌گاه سر سازش نداشته است.

[19]. برای آگاهی بیشتر، ر. ک: طباطبائی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج 2؛ مطهری، مرتضی، جهاد و موارد مشروعیت آن در قرآن؛ مصباح یزدی، محمد تقی، پرسشها و پاسخ ها دربارۀ نظام سیاسی اسلام، ص 226- 239؛ طباطبائی، سید محمد حسین، آموزش دین، ص 259- 264؛ دین و اکراه، سؤال 293 (سایت: 1747).

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    933609 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    630208 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    583514 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    457305 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    452431 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    403577 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    389509 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    385578 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    342433 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • نزدیکی با همسر از طریق مقعد در صورت رضایت او چه حکمی دارد؟
    334814 Laws and Jurisprudence
    مراجع محترم تقلیدی که فرموده اند : دخول در پشت (مقعد) «کراهت شدیده» دارد[1]، کراهت شدیده به این معنا است که چنین چیزی مورد پسند خداوند نیست و اگر آن را انجام ندهد بهتر است ولی گناهی برای انجام دهنده آن نوشته نمی شود. باید توجه داشت در مورد ...