جستجوی پیشرفته
بازدید
5044
آخرین بروزرسانی: 1398/03/22
 
کد سایت fa17781 کد بایگانی 17170 نمایه فلسفه تکرار تقوا در آیه 93 سوره مائده
طبقه بندی موضوعی تفسیر|تقوی
اصطلاحات تقوا (متّقی)
گروه بندی اصطلاحات سرفصل‌های قرآنی
خلاصه پرسش
آیه کریمه که می فرماید: "... إِذا مَا اتَّقَوْا وَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ ثُمَّ اتَّقَوْا وَ آمَنُوا ثُمَّ اتَّقَوْا وَ أَحْسَنُوا وَ اللَّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنین"، معنای تکراری که در این آیه آمده است چیست؟
پرسش
آیه کریمه که می فرماید: "... إِذا مَا اتَّقَوْا وَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ ثُمَّ اتَّقَوْا وَ آمَنُوا ثُمَّ اتَّقَوْا وَ أَحْسَنُوا وَ اللَّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنینَ"، معنای تکراری که در این آیه آمده است چیست؟
پاسخ اجمالی

درباره تکرار تقوا در آیه مورد پرسش، میان مفسران اختلاف دیدگاه وجود دارد. بعضى آن را حمل بر تأکید کرده‏اند؛ زیرا اهمیت موضوع تقوا، ایمان و عمل صالح ایجاب مى‏کند که در مورد آن به طور جدى و مکرر تکیه و تأکید شود.

 

گروهی می گویند علت آن تأکید براى لزوم مقارنت و همراهی این مراحل، با تقواى واقعى است، و این که نباید در این مراحل هیچ گونه غرض غیر دینى در کار باشد.

 

برخی نیز برآنند که مقصود از تقواى اول، خوددارى از نوشیدن شراب، بعد از حرمت، منظور از تقواى دوم، استوار و ثابت قدم بودن بر ترک شراب، و منظور از تقواى سوم، ترک همه معصیت ها و انجام کارهاى نیکو است.

پاسخ تفصیلی

درباره تکرار تقوا در این آیه، میان مفسران اختلاف دیدگاه وجود دارد. بعضى آن را حمل بر تأکید کرده‏اند؛ زیرا اهمیت موضوع تقوا، ایمان و عمل صالح ایجاب مى‏کند که در مورد آن به طور جدى و مکرر تأکید شود، ولى گروهی از مفسران معتقدند که هر یک از این سه جمله، ناظر به یک حقیقت‏ است که در این فرصت به چند نظر اشاره می کنیم.

 

1. منظور از "تقوا" که نخستین بار ذکر شده، همان احساس مسئولیت درونى است که انسان را به سوى تحقیق و بررسى درباره دین و نگاه کردن در معجزه پیامبر (ص) و جست و جو در باره حق رهنمون مى‏کند و نتیجه آن ایمان و عمل صالح است. به تعبیر دیگر، تا مرحله‏اى از تقوا در وجود انسان نباشد به فکر تحقیق و جست و جوى حق نمى‏ افتد. بنابر این، نخستین بار که در آیه فوق سخن از تقوا به میان آمده، اشاره به این مرحله از تقوا است، و این منافات با آغاز آیه که مى‏گوید: "لَیسَ عَلَى الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ ..." ندارد؛ زیرا ایمان در آغاز آیه، ممکن است به معناى تسلیم ظاهرى باشد، ولى ایمانى که بعد از تقوا به وجود آید ایمان واقعى است.

 

دومین بار که سخن از تقوا به میان آمده، اشاره به تقوایى است که در درون جان انسان نفوذ مى‏ کند و اثر آن عمیق تر مى شود و نتیجه آن ایمان مستقر و ثابتى است که عمل صالح جزو آن است؛ لذا در جمله دوم پس از ذکر ایمان، سخنى از عمل صالح به میان نیامده، بلکه تنها مى‏فرماید: "ثُمَّ اتَّقَوْا وَ آمَنُوا ...". یعنى این ایمان به قدرى نافذ و ثابت است که نیازى به ذکر عمل صالح در تعقیب آن نیست. و در مرحله سوم که گفت و گو از تقوا مى‏کند، منظور تقوایى است که به مرحله عالى خود رسیده، به گونه ای که علاوه بر دعوت به انجام وظایف حتمى، دعوت به احسان یعنى کارهاى نیک نیز مى‏کند، حتى کارهایى که از واجبات نیست.

 

خلاصه این که هر یک از این سه تقوا، اشاره به مرحله‏اى از احساس مسئولیت و پرهیزکارى است؛ مرحله ابتدایى، مرحله متوسط و مرحله نهایى، و هر یک قرینه‏اى در خود آیه دارد که به اتکاى آن مى‏توان مقصود را دریافت.[1]

 

2. علت این که این واژه سه بار تکرار شد و خداوند مراحل سه ‏گانه ایمان، عمل صالح و احسان را به آن تقیید نمود؛ تأکید براى لزوم مقارنت و همراهی این مراحل، با تقواى واقعى است و این که نباید در این مراحل هیچ گونه غرض غیر دینى در کار باشد.

 

بنابراین مراد از آیه شریفه: "لَیسَ عَلَى الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ جُناحٌ فِیما طَعِمُوا ..."، این است که بر کسانى که ایمان آورده و عمل صالح نموده‏اند، نسبت به اعمال حرامی که قبل از ایمان آوردن مرتکب شده‏اند گناهی نیست، اما به شرطى که ایمان و انجام عمل صالح در جمیع شئون زندگی آنان حکم فرما باشد و واجبات را انجام داده و از محرمات پرهیز کنند. با داشتن چنین فضائلى اگر قبل از نزول آیه تحریم و اطلاع از برخی محرمات و یا قبل از این که معناى آن را فهمیده باشند، به یکى از این پلیدى‏ها که عمل شیطان است مبتلا بوده‏اند، گناهی بر آنها نیست و خداى تعالى از گناهان گذشته آنان صرف نظر نموده است.[2]

 

3. مقصود از تقواى اول، خوددارى از شرب خمر، بعد از حرمت، و منظور از تقواى دوم، استوار و ثابت قدم بودن بر ترک شراب، و منظور از تقواى سوم، ترک همه معصیت ها و انجام کارهاى نیکو است.[3]

 

 

[1] ر. ک: مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ‏5، ص 78- 79، دار الکتب الاسلامیة، تهران.

[2] طباطبائی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ‏6، ص 12، دفتر انتشارات اسلامی، قم، 1417ق.

[3] طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ‏3، ص 372، ناصر خسرو، تهران، 1372ش.

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    926134 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    616934 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    548552 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    452366 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    439895 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    388220 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    385112 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    376595 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    338597 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    327072 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...