جستجوی پیشرفته
بازدید
644
آخرین بروزرسانی: 1399/03/11
خلاصه پرسش
با آن‌که بر اساس صریح قرآن، دینی غیر از اسلام پذیرفته نخواهد شد، پس چگونه آیه 199 سوره آل عمران اعلام می‌کند که برخی از اهل کتاب دارای اجر و پاداش‌اند؟!
پرسش
عالمان دینی می‌گویند هر کس از مسیحی و یهودی با علم به حقانیت اسلام مسلمان نشود، طبق آیه «و من یبتغ غیر الاسلام دینا» پذیرفته نیست، ولی در سوره آل عمران آیه 199 می‌گوید بعضی از اهل کتاب ایمان به حقانیت قرآن دارند، ولی باز هم مسیحی هستند و خدا آنها را می‌بخشد. این دو آیه چگونه تفسیر می‌شود؟
پاسخ اجمالی

با توجه به حملات و انتقادهاى تندى که قرآن کریم در آیات فراوان از اهل کتاب(یهود و نصارا)، بویژه از دانشمندان آنها کرده،

در یکی از آیات اما می‌فرماید: «وَ إِنَّ مِنْ أَهْلِ الْکِتابِ لَمَنْ یُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ ما أُنْزِلَ إِلَیْکُمْ وَ ما أُنْزِلَ إِلَیْهِمْ خاشِعینَ لِلَّهِ لا یَشْتَرُونَ بِآیاتِ اللَّهِ ثَمَناً قَلیلاً أُولئِکَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ إِنَّ اللَّهَ سَریعُ الْحِسابِ»؛[1]و از اهل کتاب، کسانى هستند که به خدا، و آنچه بر شما نازل شده، و آنچه بر خودشان نازل گردیده، ایمان دارند. در برابر خدا خاضع‌اند و آیات خدا را به بهاى ناچیزى نمی‌‏فروشند. پاداش آنها، نزد پروردگارشان است. خداوند، سریع الحساب است.

آنچه مسلم است، این است که انتقادها و تهدیدهای قرآن شامل تمام اهل کتاب نمی‌شود، بلکه بعضى از آنها حتی مورد تمجید و ستایش قرآن قرار گرفتند؛ چرا که در میان آنها کسانى بودند که هم در دین خود ایمان درست و محکمى داشتند، و هم پس از بعثت پیامبر اسلام(ص)پیام‌های وی را شنیدند و به آن‌حضرت ایمان آوردند. آنان نزد پروردگارشان احترام ویژه‏اى دارند. این آیه بیان‌گر حال چنین افرادی است و به عبارتی اعلام می‌دارد که در میان اهل کتاب، کسانى هستند که به خدا ایمان آورده‌‏اند؛ هم به قرآن ایمان دارند، و هم به تورات و هم به انجیل! در برابر خداوند، خشوع و خضوع دارند و آیات خدا را به بهاى اندک نمی‌فروشند. پاداش اینها نزد پروردگارشان محفوظ است.

این آیه در حقیقت نظر به افراد و گروه‌هایى از اهل کتاب دارد که در عصر پیامبر اسلام(ص) به آن بزرگوار ایمان آوردند و مسلمان شدند.

در مورد مصداق این آیه و افرادی از اهل کتاب که چنین توفیقی پیدا کردند، مفسران می‌گویند:

شأن نزولش در مورد نجاشى بود که در حبشه ایمان آورد و خدمت پیامبر(ص) نرسیده از دنیا رفت و همان روز وفاتش در حبشه پیامبر(ص) در مدینه بر جنازه او نماز خواند.[2]

برخی گفته‌اند: درباره 40 نفر از مردان نجرانى از بنى حرث بن کعب و 32 نفر از سرزمین حبشه و 8 نفر از رومیان آمده که مسیحى بودند و مسلمان شدند.

عده‌ای می‌گویند در مورد جمعى از یهود آمده است که مسلمان شدند که از جمله آنها عبد اللَّه سلام و یارانش بودند.

هم‌چنین گفته شد، درباره همه‌ی مؤمنان اهل کتاب است؛ زیرا آیه عام است.[3]

به هر حال این آیه عام است و شامل همه افرادى است که قبلاً یهودى یا نصرانى بودند و بعد مسلمان شدند و ایمان محکمى پیدا کردند.

اینها نقطه‌ی مقابل بسیارى از اهل کتاب بودند که نه تنها به پیامبر اسلام(ص) ایمان نیاوردند، بلکه به کتاب‌هاى دینى خود نیز ایمان درستى نداشتند و آنها را بازیچه هوس‌هاى خود قرار داده بودند. و به تعبیر قرآن، با آیات الهى معامله می‌کردند و آنها را به بهاى اندکى می‌فروختند. آنها براى حفظ موقعیت و ریاست خود، آیات تورات و انجیل را جابه جا می‌کردند و یا آن قسمت از آیات را که بیان کننده اوصاف پیامبر اسلام(ص) بود، کتمان می‌نمودند. آنان حتی به اصول و مبانى دین خود پایبند نبودند.[4]

بنابر این؛ چون در آیات قبل، از اهل کتاب مذمت شده، و کفر و عناد آنان بیان شده بود و اینگونه اعلام شده بود که آنها مورد عذاب و سخط الهى هستند؛ لذا در این آیه تنها به یک استثنا اشاره می‌شود که تمام اهل کتاب این‌گونه نیستند، بلکه بعضى از آنها که اسلام آورده و به حق اعتراف نمودند، و اقرار کردند که در کتب انبیای گذشته، بشارت به وجود پیامبر اسلام(ص) و دین او داده شده است. و براى منافع ناچیز دنیا حقیقت را کتمان نکردند و با کمال خشوع متوجه دین حق شدند، اجر آنها ضایع نمی‌شود؛

لذا فرمود: «وَ إِنَّ مِنْ أَهْلِ الْکِتابِ»؛ یعنی بعضی از اهل کتاب، نه همه‌ی آنها.[5]

خلاصه آن‌که منظور این آیه آن است که بعضى از اهل کتاب در حسن ثواب با مؤمنان شریک هستند. و غرض از گفتن این معنا آن است که بگوید سعادت اخروى منحصر به یک طبقه و یا یک قشر خاص نیست، تا اهل کتاب به آن دست‌رسی نداشته باشند، هر چند که ایمان هم بیاورند، بلکه داشتن و نداشتن سعادت اخروی و حسن ثواب، دایر مدار ایمان به خدا و به رسولان او است، اگر آنها هم ایمان بیاورند جزو مؤمنان مى‏شوند و با آنها یک‌سانند.[6]

بنابر این، اهل کتابی که در آیه 199 سوره آل عمران بدانها اشاره شد، به قرینه «یؤمن بالله و ما أنزل إلیکم»، آن دسته از اهل کتابی هستند که به اسلام گرویده‌اند؛ و به همین دلیل این آیه با آیه‌ای که می‌فرماید: «هر کس که دینى به غیر از اسلام اختیار کند از او پذیرفته نخواهد شد...»،[7]منافات ندارد.

 

 

 

[1]. آل عمران، 199.

[2]. شیخ طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، مقدمه، تهرانی، شیخ آقابزرگ، تحقیق، قصیر عاملی، احمد، ج 3، ص 93، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بی‌تا؛ طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه، بلاغی‏، محمد جواد، ج 2، ص 916- 917، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، 1372ش.

[3]. مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ‏2، ص 917.

[4]. ‏جعفری، یعقوب، کوثر، ج ‏2، ص 340، قم، هجرت، چاپ اول، 1376ش.

[5]. طیب، سید عبد الحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، ج 3، ص 468، تهران، اسلام، چاپ دوم، 1378ش.

[6]. طباطبائی، سید محمد حسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن، ج 4، ص 89، قم، دفتر انتشارات اسلامی‏، چاپ پنجم‏، 1417ق.

[7]. آل عمران، 85. «وَ مَنْ یَبْتَغِ غَیْرَ الْإِسْلامِ دیناً فَلَنْ یُقْبَلَ مِنْهُ وَ هُوَ فِی الْآخِرَةِ مِنَ الْخاسِرینَ».

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    929183 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    622055 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    551240 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    454019 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    444653 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    390941 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    386729 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    381000 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    339572 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    328784 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...