جستجوی پیشرفته
بازدید
62709
آخرین بروزرسانی: 1399/10/29
خلاصه پرسش
راه‌های پاک شدن از گناه کدام است؟
پرسش
انسان چطور و چگونه از گناه پاک می‌شود؟
پاسخ اجمالی

راه‌های آمرزش و بخشودگى گناه متعدد است که در زیر به برخی از آنها اشاره می‌کنیم:

  1. توبه و بازگشت بسوى خدا با شرایط آن.
  2. انجام کارهاى نیک فوق العاده‌‏اى که سبب آمرزش اعمال زشت می‌گردد.
  3. پرهیز از گناهان "کبیره" که موجب بخشش گناهان "صغیره" می‌­گردد.
  4. تحمل گرفتاری‌ها و مصائب دنیا و سختی‌های برزخ و مواقف آغازین رستاخیز، ناخالصی‌های مؤمنان را می‌زداید.
  5. شفاعت؛ البته باید توجه داشت که شفاعت به شرط تغییر و تحول فرد گناه‌کار از وضعیت قبلی و داشتن قابلیت‌های لازم برای آمرزش، موجب پاک شدن او از گناهانش می‌شود
  6. عفو الاهى؛ شامل افرادى می‌شود که شرایط و شایستگى آن‌را داشته باشند؛ یعنی شامل مؤمنانى می‌شود که از نظر عمل کوتاهى یا آلودگى داشتند.
پاسخ تفصیلی

از آیات متعدد قرآن مجید استفاده می‌شود که وسائل آمرزش و بخشودگى گناه متعدد است که در زیر به طور خلاصه بدان‌ها اشاره می‌کنیم:

  1. توبه و بازگشت به سوى خدا که توأم با پشیمانى از گناهان گذشته و تصمیم بر اجتناب از گناه در آینده و جبران عملى اعمال بد، به وسیلۀ اعمال نیک بوده باشد. آیاتى که بر این معنا دلالت دارد فراوان است، اما به جهت اختصار تنها به یک آیه اشاره می‌کنیم:

"هُوَ الَّذِی یَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبادِهِ وَ یَعْفُوا عَنِ السَّیِّئاتِ"؛[1] او است که توبه را از بندگان خود می‌پذیرد و گناهان را می‌بخشد.

حقیقت "توبه" ندامت و پشیمانى از گناه است که لازمۀ آن تصمیم جدی بر ترک گناه در آینده و جبران کارهایى که قابل جبران است. گفتن استغفار نیز بیانگر همین معنا است. به این ترتیب ارکان توبه را می‌توان در پنج چیز خلاصه کرد: 1. ترک گناه، 2. ندامت، 3. تصمیم بر ترک در آینده، 4. جبران گذشته، 5. استغفار.[2]

  1. کارهاى نیک فوق العاده‌‏اى که سبب آمرزش اعمال زشت می‌‏گردد، چنان‌که قرآن می‌‏فرماید: "إِنَّ الْحَسَناتِ یُذْهِبْنَ السَّیِّئاتِ"[3]؛ کارهاى نیک آثار پاره‌‏اى از گناهان را از بین می‌‏برد.
  2. پرهیز از گناهان "کبیره" که موجب بخشش گناهان "صغیره" می‌­گردد: "إِنْ تَجْتَنِبُوا کَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُکَفِّرْ عَنْکُمْ سَیِّئاتِکُمْ وَ نُدْخِلْکُمْ مُدْخَلاً کَریماً؛[4] اگر از گناهان بزرگى که از آن نهى می‌‏شوید پرهیز کنید، گناهان کوچک شما را می‌‏پوشانیم و شما را در جایگاه خوبى وارد می‌‏سازیم.[5]
  3. تحمل گرفتاری‌ها و مصائب دنیا بار گناهان مؤمنان را سبک می‌کند و سختی‌های برزخ و مواقف آغازین رستاخیز، ناخالصی‌هایش را می‌زداید.[6]
  4. شفاعت؛ حقیقت شفاعت ضمیمه شدن موجودى قوی‌تر، به موجود ضعیف‌تر براى کمک به او است. این کمک ممکن است براى افزایش نقاط قوت و یا پیرایش نقاط ضعف باشد.[7]

مفهوم شفاعت از نظر اسلام و آیات قرآن،[8] معنایی است که بر محور دگرگونى و تغییر و تحول در "شفاعت شونده" دور می‌زند؛ یعنى شخص شفاعت شونده موجباتى فراهم می‌سازد تا از یک وضع نامطلوب و درخور کیفر بیرون آمده و به وسیلۀ ارتباط با شفیع، خود را در وضع مطلوبى قرار دهد که شایسته و مستحق بخشودگى گردد.

ایمان به این نوع شفاعت در واقع یک مکتب عالى تربیت و وسیلۀ اصلاح افراد گناه‌کار و آلوده، و موجب بیدارى و آگاهى آنان است.[9]

بر حسب روایات فراوان "مقام محمود" که در قرآن کریم به رسول اکرم(ص) وعده داده شده، همین مقام شفاعت است و نیز آیه‌ی شریفه‌ی: "وَ لَسَوْفَ یُعْطیکَ رَبُّکَ فَتَرْضى"؛[10] (و همانا پروردگارت (آن قدر) به تو عطا خواهد کرد که خشنود شوی)، اشاره به آمرزش الاهی است که به واسطۀ شفاعت آن‌حضرت شامل حال کسانی که استحقاق دارند می‌شود.

بنابر این، بزرگ‌ترین و نهایی‌ترین امید مؤمنان گنه‌کار، شفاعت است و این شفاعت مورد نظر اسلام با شرایط خاص آن یکی از راه‌های تربیت افراد و ایجاد امید به جبران کاستی‌ها برای پاک شدن از گناهان و حرکت و تعالی به سوی ارزش‌ها است.

  1. عفو الاهى[11] که شامل افرادى می‌شود که شایستگى آن‌را دارند و آنان مؤمنانى هستند که از نظر عمل، کوتاهى یا آلودگى داشتند. اینان اگر مشمول عفو الاهى شوند و شایسته آن باشند به گروه بهشتى می‌پیوندند، و اگر مشمول عفو الاهى نشوند به دوزخ می‌‏روند، اما مأوى و جایگاهشان آن‌جا نخواهد بود و تا ابد در آن باقی نخواهند ماند.[12]

مجددا یادآورى می‌‏کنیم که عفو الاهى مشروط به مشیت او است و به این ترتیب یک مسئله عمومى و بدون قید و شرط نیست، و مشیت و اراده او تنها در مورد افرادى است که شایستگى خود را عملا به نوعى اثبات کرده‌‏اند.

بنابر این، خداوند متعال که آفریننده انسان و به تمام ویژگی‌های او آگاه است، پاک شدن از همه گناهان - هر چند گناهان بزرگ باشند- را ممکن دانسته و همگان را به سوی رسیدن به آن دعوت فرموده و وعده آمرزش و عفو داده است، تا جایی که ناامیدی از عفو و بخشش الاهی را بالاترین گناه شمرده است. همۀ پیامبران الاهی برای رسانیدن مردم به دریای بی‌کران رحمت الاهی مبعوث شده‌اند، تا جایی که پیامبر گرامی اسلام(ص)، پیامبر رحمت خوانده شده است: «وَ ما أَرْسَلْناکَ إِلاَّ رَحْمَةً لِلْعالَمین»؛[13] و ما تو را جز رحمتى براى جهانیان نفرستاده‌‏ایم.

نکته‌ای که باز در پایان بر آن تأکید می‌کنیم این است که اگر شخص مؤمن، ایمان خودش را تا هنگام مرگ حفظ کند و مرتکب گناهانی نشود که سلب توفیق و سوء عاقبت و سرانجام شک و تردید، یا انکار و جحود را به بار می‌آورد، و در یک جمله «اگر با ایمان از دنیا برود» به عذاب ابدی، مبتلا نخواهد شد. گناهان کوچکش به واسطۀ اجتناب از کبائر، بخشوده می‌شود و گناهان بزرگش به وسیلۀ توبه کامل و مقبول، آمرزیده می‌گردد، و اگر موفق به چنین توبه‌ای نشد تحمل گرفتاری‌ها و مصائب دنیا بار گناهانش را سبک می‌کند و سختی‌های برزخ و مواقف آغازین رستاخیز، ناخالصی‌هایش را می‌زداید و اگر باز هم از آلودگی‌های گناهان پاک نشد به وسیلۀ شفاعت - که تجلی بزرگ‌ترین و فراگیرترین رحمت الاهی در اولیای خدا بویژه رسول اکرم(ص) و اهل‌بیت(ع) می‌باشد - از عذاب دوزخ نجات خواهد یافت. ولی در عین حال نباید از مکر الاهی ایمن شوند و باید همیشه بیمناک باشند که مبادا کاری از آنها سرزده باشد، یا سر بزند که موجب سوء عاقبت و سلب ایمان، در هنگام مرگ گردد و مبادا علاقه به امور دنیوی به حدی در دلشان رسوخ یابد که (العیاذبالله) با غضب خدای متعال از این جهان بروند.[14]


[1]. شورى، 25.

[2]. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج 24، ص 290، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ اول، 1374ش.

[3]. هود، 114.

[4]. نساء، 31.

[5]. مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش عقائد، ص477، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی، چاپ چهارم، 1379ش.

[6]. همان، ص481.

[7] برای آگاهی بیشتر، ر. ک: «مفهوم شفاعت در اسلام»، 350؛  «شفاعت و رضاى الهى»، 124.

[8]. سجده، 4؛ زمر، 44؛ بقره، 255؛ سبأ، 23 و... .

[9]. تفسیر نمونه، ج ‏1، ص 233.

[10]. ضحی، 5.

[11]. شورى، 25.

[12]. تفسیر نمونه، ج ‏26، ص 111.

[13]. انبیاء، 107.

[14]. آموزش عقائد، ص 481 و 482. «توبه از گناه و محبوب خدا شدن»، 3704؛ «راه های دعوت به خوبی ها و ترک از گناه»، 7165؛ «آمرزش گناه کبیره»، 843؛ «علم به بخشیده شدن گناه»، 8738

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    633510 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    466031 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    461778 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    413769 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    392996 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    390491 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    349609 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    335586 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    320084 Practical
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • آیا از آیات قرآن می‌توان امامت علی(ع) را اثبات کرد؟
    309243 امام علی ع
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل‌سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در کتب خودشان نقل شده، می‌باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت‌جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی حقیقت نبندد.در قرآن ...