جستجوی پیشرفته
بازدید
1789
آخرین بروزرسانی: 1397/07/11
 
کد سایت fa86825 کد بایگانی 104340 نمایه منظور از آزمایش شدن کفار به وسیله مؤمنان در دعای ابراهیم(ع)
طبقه بندی موضوعی تفسیر|ابراهیم
اصطلاحات ابراهیم|امتحان
گروه بندی اصطلاحات سرفصل‌های قرآنی|پیامبران
خلاصه پرسش
ریشه و واژه «فتنه» در قرآن کریم دارای چند معناست و مراد از «فتنه» در این سخن حضرت ابراهیم(ع) چیست: «پروردگارا، ما را مایه آزمون و فتنه کافران قرار مده»؟
پرسش
با سلام؛ با توجه به آیه 5 سوره مبارکه ممتحنه که می‌فرماید: «پروردگارا، ما را مایه آزمون کافران قرار مده». چرا مورد فتنه قرار ندهد، آیا برای ما ضرری دارد؟ چرا فقط درخواست فرموده تا فتنه برای کفار نباشد؟
پاسخ اجمالی
قرآن کریم در بیان یکى از درخواست‌هاى حضرت ابراهیم(ع) از خدای متعال می‌فرماید: «رَبَّنا لا تَجْعَلْنا فِتْنَةً لِلَّذِینَ کَفَرُوا وَ اغْفِرْ لَنا رَبَّنا...»؛[1] پروردگارا، من و یارانم را مایه آزمون کافران قرار مده و بارخدایا، ما را بیامرز.
واژه «فتنه» و مشتقات آن در قرآن کریم، در آیات مختلف آمده، و در معانى مختلفى - که ممکن است برخی از آنها تا حدودی مشابه باشند - به کار رفته است؛ مانند:
1. به معناى آزمایش و امتحان: «أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ یُتْرَکُوا أَنْ یَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا یُفْتَنُونَ»؛[2] مردم گمان می‌‏کنند، همین‌که گفتند ایمان آوردیم، رها می‌‏شوند و آزمایش نخواهند شد.
2. به معناى فریب دادن: «یا بَنِی آدَمَ لا یَفْتِنَنَّکُمُ الشَّیْطانُ»؛[3] اى فرزندان آدم، شیطان شما را فریب ندهد.
3. به معناى بلا و عذاب: «یَوْمَ هُمْ عَلَى النَّارِ یُفْتَنُونَ ذُوقُوا فِتْنَتَکُمْ»؛[4] آن‌روز که آنها بر آتش عذاب می‌‏شوند، به آنها گفته می‌‏شود بچشید عذاب خود را.
4. به معناى گمراهى: «وَ مَنْ یُرِدِ اللَّهُ فِتْنَتَهُ فَلَنْ تَمْلِکَ لَهُ مِنَ اللَّهِ شَیْئاً»؛[5] کسى که خدا گمراهى او را بخواهد (و از او سلب توفیق کند) هیچ قدرتى براى نجات او، در برابر خداوند نخواهى داشت.
5. به معناى شرک و بت‌پرستى: «وَ قاتِلُوهُمْ حَتَّى لا تَکُونَ فِتْنَةٌ[6] وَ یَکُونَ الدِّینُ لِلَّهِ»؛[7] با آنها پیکار کنید تا شرک از میان برود، و دین مخصوص خداى یگانه باشد.
با توجه به کاربردهای مختلف این واژه در قرآن، مفسران نیز در این‌که منظور از فتنه در این‌جا چیست، احتمالاتی را مطرح کرده‌اند:
الف) پروردگارا ما را آزمایش براى کفّار قرار نده؛ یعنى ما را به دست آنان عذاب نکن، تا بگویند اگر این گروه بر حق بودند، این بلا و عذاب به ایشان نمی‌رسید.
ب) منظور این است که کاری نکن که آنان ما را از دینت خارج کنند.
ج) یعنى به توان آن را بده تا ما در برابر آزارشان شکیبا باشیم و تسلیم آنها نشویم، تا مایه آزمایش براى آنان شویم. مایه آزمایش شدن مؤمنان برای کفار به این نحو است که کفار آنچه از ظلم و  فساد در توان دارند بیرون بریزند، ابراهیم و مؤمنان را به انواع آزارها شکنجه کنند که چرا به خدای یگانه ایمان آورده‌‏اید، و خدایان ما را رها کرده، از آنها و از عبادتشان بیزارى جسته‌‏اید.[8]
د) یعنى ما را از دوستى با کفّار نگهدار؛ چرا که اگر آنها را دوست داشته باشیم، گمان می‌کنند که ما عقاید و اعمالشان را صحیح پنداشته‌‏ایم.[9]
هـ) یعنی این‌که پروردگارا، بین ما مؤمنان اختلاف و تفرقه نینداز که به نفع کفّار تمام شود.[10]
برخی از این برداشت‌ها منافاتی با هم نداشته و قابل جمع می‌باشند، اما قطعاً مؤمنان - بویژه پیامبران و اولیای الهی - چنین درخواستی از خدای متعال ندارند که ما را به هیچ وجه در معرض امتحان و آزمایش قرار نده؛ چرا که بر اساس آموزه‌های قرآن، امتحان و آزمایش یکی از سنت‌های حتمی خداوند است،[11] و مؤمنان درخواست این چنینی را ندارند؛ لذا منظور حضرت ابراهیم(ع) یارانش می‌تواند یکی از احتمالات ذکر شده باشد.

[1]. ممتحنه، 5.
[2]. عنکبوت، 2.
[3]. اعراف، 27.
[4]. ذاریات، 13و 14.
[5]. مائده، 41.
[6]. بقره، 193؛ انفال، 39
[7]. ر. ک: مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ‏2، ص 21- 22، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ اول، 1374ش. 
[8]. طباطبائی، سید محمد حسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ‏19، ص 233، قم، دفتر انتشارات اسلامی‏، چاپ پنجم‏، 1417ق.
[9]. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه، بلاغی‏، محمد جواد، ج ‏9، ص 407، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، 1372ش.
[10]. طیب، سید عبد الحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، ج ‏12، ص 494، تهران، اسلام، چاپ دوم، 1378ش.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    913395 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    583324 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    518780 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    443660 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    419849 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    378321 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    373253 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    359579 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    333010 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    321524 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...