بازدید
7605
آخرین بروزرسانی: 1391/10/26
خلاصه پرسش
منظور از «الحقایق للانبیاء» در روایتی که برای قرآن چهار مرتبه: عبارت، اشارت، لطائف و حقایق ذکر شده است چیست؟
پرسش
در روایتی از امام صادق (ع) چهار مرتبه برای قرآن ذکر شده: «العبارة و الاشارة و اللطائف و الحقائق؛ فالعبارة للعوام و الاشارة للخلواص و اللطائف للاولیاء و الحقائق للانبیاء». با توجّه به این‏که پیامبر (ص) خاتم الانبیاء بوده‏اند بخش آخر که الحقائق للأنبیاء به چه معناست و برای کدام نبی؟ آیا این روایت از نظر محتوا خلاف قرآن کریم (که می‏فرماید «خاتم النّبیّین») نیست؟
پاسخ اجمالی

درک این مرتبه از قرآن که مرتبه چهارم از آن است خاص انبیاء است و هرچند که آنان قبل از اسلام بوده اند اما حقیقت قرآن نیز قبل از اسلام بوده و در اسلام بطور کامل آشکار شده است.

 

پاسخ تفصیلی

این روایت که در کتب روایی از جمله جامع الاخبار[1]، اعلام الدین[2]، عوالی اللآلی[3] و بحار الانوار[4] نقل شده ، چهار مرتبه را برای قرآن برشمرده است که مرتبه نهائی آن که همان مرتبه حقایق است اختصاص به انبیاء دارد.

 

در مورد معنای این لازم به ذکر است که انبیای گذشته در کتابهای خود مثل تورات و انجیل و ... متصل به حقیقت قرآن بوده اند و از حقایق و باطن قرآن (قرآن تکوینی) در زمان خود بهره برده اند.

 

این مرتبه از قرآن که مرتبه چهارم از قرآن است امری ورای الفاظ ظاهری آن بوده و چیزی نیست که منحصر به بعد از ظهور اسلام باشد بلکه قرآن، حقیقت کلام تمام انبیاء است و هریک از انبیاء به مرتبه ای خاص از همین حقیقت متصل بوده اند.

 

بنابراین وقتی گفته می شود که مرتبه چهارم از قرآن خاص انبیاء است این منافاتی ندارد که این انبیاء خود قبل از نزول «قرآن تدوینی» مبعوث شده باشند. چرا که این مرتبه از قرآن که همان مرتبه حقایق است همواره حضور داشته است.

 

طبق آیات قرآن: مؤمنین امر به ایمان به خدا و رسول خدا و کتاب قرآن و کتبی شده اند که پیش از قرآن نازل شده و هرکس بر خدا و و ملائکه و کتب الاهی و ... کافر شود به تحقیق در گمراهی است[5]. حال آنکه می دانیم کتابهای پیامبران پیشین همگی تحریف شده اند بنابراین هیچ گاه مراد از این آیه و آیات مشابه اعتقاد به ظاهر کتابهایی که فعلاً موجود است نبوده بلکه مراد حقیقت آنهاست.

 

 از طرفی این تعمیم که در مورد حقیقت کتب الاهی دادیم در مورد مقام نبوت هم قابل تطبیق است یعنی خود مقامات انبیاء هم چیزی نیست که با ختم نبوت ختم شود بلکه صرفا «نبوت تشریعی» ختم شده اما مومنینی هستند که بعد از ختم نبوت نیز از حقایق علوم نبوی برخوردار شده و به به لطائف و حقایق کتاب الاهی آگاهند هرچند که اینان از لحاظ تشریعی نبی محسوب نمی شوند.

 

 

 

 

البته این سخن تفاوت زیادی با سخن کسانی دارد که می گویند هر انسانی که غره به عقل و فهم خویشتن است می تواند برداشت خود را از کتاب الاهی داشته باشد بلکه ارتباطی بین این دو مدعا و دو مقام از بحث نیست. این مغالطه ای بزرگ است که باعث سوء تفاهمات زیادی شده و کلامی عرفانی را تبدیل به بازیچه ای برای تغییر و تبدیل احکام قرآن نموده است.

 

از آنچه گذشت معلوم شد که، در مرتبه چهارم قرآن که همان مرتبه حقایق ماورائی آن است، هم حقیقت قرآن را باید به عنوان امری فراتر از زمان درک نمود و هم «نبوت انبائی» (و نه تشریعی) را باید به عنوان مقامی عرفانی بدانیم که اشاره به علم لدنی دارد.

 



[1] تاج الدین، شعیری، جامع الاخبار، ص42، انتشارات رضی، قم، 1363 ش.

[2] دیلمی، اعلام الدین، ص303، موسسه آل البیت، قم، 1408.

[3] احسائی، ابن ابی جمهور، عوالی اللآلی، ج4،ص 105، انتشارات سید الشداء، قم، 1405.

[4] مجلسی، بحار الانوار، ج75، ص 278، موسسه الوفاء، بیروت، 1404.

 

[5] «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا آمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ الْکِتابِ الَّذی نَزَّلَ عَلى‏ رَسُولِهِ وَ الْکِتابِ الَّذی أَنْزَلَ مِنْ قَبْلُ وَ مَنْ یَکْفُرْ بِاللَّهِ وَ مَلائِکَتِهِ وَ کُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلالاً بَعیداً» النساء ، 136.

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    897799 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    560776 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    469851 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    422567 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    400699 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    372702 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    355819 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    337725 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    322213 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    314027 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...