بازدید
4755
آخرین بروزرسانی: 1393/08/11
خلاصه پرسش
آیا دلیل واضح و روشن و معتبری بر پذیرش و یا عدم پذیرش وجود زندگی های متوالی وجود دارد؟
پرسش
آیا دلیل واضح و روشن و معتبری بر پذیرش و یا عدم پذیرش وجود زندگی های متوالی وجود دارد؟
پاسخ اجمالی

مسئله حلول و تناسخ در مکتب اسلام به دلیل این که مستلزم مواردی؛ مانند انکار بهشت و جهنم و معاد است، مردود شناخته شده است. بطلان این نظریه در ضمن دیگر پاسخ های موجود در این پایگاه مورد بررسی قرار گرفته است. لذا در این مقال تنها به بررسى بطلان این نظریه از دیدگاه روایات می پردازیم. به پاسخ تفصیلی مراجعه کنید.

پاسخ تفصیلی

پیوستن روح، پس از مرگ، به بدن موجودی دیگر، عقیده مردودى است که بین دانشمندان دینی با نام «تناسخ» شناخته شده است.

 

بطلان تناسخ در ضمن پاسخ های 689 (سایت: 736) (تناسخ از دیدگاه اسلام) ، 1099 (سایت: 1154) (دیدگاه اسلام در باره تناسخ) ، 8268 (سایت: 8869) (تناسخ و ارتباط با ارواح) ، مورد بررسی قرار گرفته است. لذا در این مقال تنها به بررسى بطلان این نظریه از دیدگاه روایات، بسنده مى‏کنیم.

 

در روایات اهل‏بیت (ع) از تناسخ سخن به میان آمده است. البته گاهی به طور صریح و گاهی به صورت ضمنی. امام رضا (ع) در پاسخ کسى که از «تناسخ» پرسیده بود، فرمود: "مَنْ قَالَ بِالتَنَاسُخِ فَهُوَ کَافِرٌ بِاللَّهِ الْعَظیمِ، مُکَذّبٌ بِالْجَنَّةِ وَ النَّارِ؛ [1] هر کس به تناسخ معتقد باشد، به خداوند بزرگ کافر است و بهشت و جهنم را انکار مى‏کند .

 

روایاتی دیگری هم دال بر بطلان تناسخ وجود دارد که البته مضمون همه آنها تقریباً یکی است:

 

1. قَالَ أَبُو الْحَسَنِ (ع) مَنْ قَالَ بِالتَّنَاسُخِ فَهُوَ کَافِرٌ؛ [2] هرکس قائل به تناسخ باشد کافر است.

2. قال أبو الحسن الرضا (ع) من قال بالتناسخ فهو کافر. [3]

3. زندیق پرسید: چرا گروهى قائل به تناسخ ارواح اند و از کجا به این مطلب معتقد شده‏اند، و دلیلشان بر این مذهب چیست؟ فرمود: معتقدان به تناسخ راه و روش دین را پشت سر انداخته و گمراهى را براى خود آراسته‏اند، و نفس خود را در زمین شهوات به چرا واداشته‏اند، و قائل اند که آسمان خالى است و خلاف آن طور که وصف شده هیچ در آن نیست، و این که مدبّر این جهان به صورت همین مخلوقات است. دلیلشان روایت «خداوند آدم را بر صورت خود آفرید» مى‏باشد. نه بهشت و جهنّمى است، و نه بعث و نشورى، و قیامت نزد اینان همان خروج روح از قالب خود و ورود به قالب دیگر است، اگر در قالب أوّل نیکوکار بوده به قالبى در بالاترین درجه دنیا از نظر فضیلت و نیکویى درآید، و اگر در قالب ابتدایى فردى بدکار یا غیر عارف بوده مطابق همان صفت به قالب حیوانى در دنیا یا جانورى قبیح المنظر در خواهد آمد. این جماعت قائل به نماز و روزه نیستند، و عبادتى بیشتر از معرفت به آن که شناخت بد و واجب است را ندارند، و تمام شهوات دنیا براى این گروه مباح است: از آمیزش با خواهر و دختران خود گرفته تا خاله و زنان شوهردار . و نیز خوردن مردار، شراب، خون، بر ایشان مباح است [4] ، و تمام مذاهب از عقیده ایشان بیزارند، و هر امّتى آنان را لعن کرده است، و چون از ایشان سؤال حجّت و برهان نمایند روگردانده و می گریزند، عقیده اینان را تورات تکذیب کرده و فرقان لعنشان کرده است. با این همه معتقدند که خدایشان نیز از قالبى به قالب دیگر انتقال مى‏یابد، و اینکه ارواح ازلى همان است که در آدم بوده، باز همان روح کشیده شده از یکى به دیگرى منتقل گردید تا به روزگار ما رسید. پس با این فرض که خالق به صورت مخلوق است چگونه خالق بودن یکى از آن دو ثابت مى‏شود؟! نیز معتقدند: فرشتگان از اولاد آدم هستند، هر که به بالاترین درجه دین برسد از جایگاه امتحان و تصفیه خارج و فرشته شده، و در برخى موارد نصارى شبیه ایشان شده‏اند (مانند عقیده به حلول و اینکه ارواح پس از رسیدن به کمال به اجرام فلکى متّصل مى‏شوند)، و دهریّه معتقدند: اشیاء بى‏خالق و مدبّرند. و با این عقیده دیگر نباید گوشت بخورند، زیرا تمام حیوانات از ایشان از بنى آدم مى‏باشد که از صورتشان حلول نموده‏اند، بنابر این خوردن گوشت خویشان و اقربا جایز نیست !!. [5]

4. دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِیِّ، قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ (ع) لَیْسَ بَیْنَنَا وَ بَیْنَ الْجَنَّةِ أَوِ النَّارِ إِلَّا الْمَوْتُ"؛ [6]

 

همان طور که از ظاهر این روایت روشن است، حضرت امیر (ع) علاوه بر اثبات بهشت و جهنم، تصریح می فرمایند که بین ما و بهشت و جهنم، فقط مرگ فاصله است و این یعنی آنچه اهل تناسخ مبنی بر بازگشت روح در قالب جسم دیگر گفته اند مردود است.

 

گفتنی است که روایات با این مضمون فراوان است. از طرفی روایاتی که در مورد معاد و قیامت وارد شده، اکثرا با اثبات معاد و بهشت و جهنم، به نحو ضمنی تناسخ را رد می کنند.

 

 

[1]   . عاملی، شیخ حر، وسائل الشیعة، ج 28، ص341، ح 34909، مؤسسه آل البیت، قم، 1409؛ شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، ج 1، ص 218؛ ر. ک: شیخ عباس قمى، سفینة البحار، باب نسخ (فى ابطال التناسخ) ج 8، ص 237.

[2]   . وسائل الشیعة، ج 28، ص341، ح 34910.

[3]   . عیون أخبار الرضا (ع)، ج 2، ص 202؛ مجلسى، بحار الأنوار، ج 4، ص 320، مؤسسة الوفاء، بیروت، 1404 ق.

[4]    شاید این خصوصیات، مرتبط با گروهی از معتقدان به تناسخ بوده و شامل تمامشان نشود.

[5]   . طبرسی، احمد بن علی، الإحتجاج، ج 2، ص 344، نشر مرتضی، مشهد مقدس، 1403 هـ ق.

[6]   . بحار الأنوار، ج 6، ص270، ح 128.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

  • لطفاً یک سیر مطالعاتی در زمینه های مختلف علوم قرانی معرفی کنید.
    8345 علوم قرآنی 1387/11/10
    مهم ترین کتاب هایى که ما را در سطح مقدماتى با علوم قرآنى آشنا مى کند عبارت اند از: قرآن در اسلام[1]، درسنامه علوم قرآنى (سطح 1)[2] و آموزش علوم قرآنى[3] است. و در سطح متوسط: ...
  • آیا در داستان کشتن گاو بنی اسرائیل، خدا نمی‌توانست کشته را بدون درخواست یک قربانی زنده کند؟
    16778 بنی اسرائیل 1388/09/19
    اساساً از شخص حکیم کار عبث و بیهوده سر نمی‌زند، از این‌رو، شیعه معتقد است تمام احکام و افعال صادره از شارع مقدس تابع مصالح و مفاسد است. بنابر این، حتماً در این امر (کشتن گاو) نیز حکمتی نهفته است هر چند ما از آن مطلع نباشیم. چون ...
  • ماده از نظر روایات به چه معنا است؟
    6416 عالم ماده 1391/07/15
    در پاسخ این سؤال چند نکته را باید یادآور شد: 1. در فلسفه بین «ماده» و «جسم» تفاوت وجود دارد. 2. کلمه «ماده» در فلسفه به دو معنا بکار می‌‌رود: یکی به معناى حامل استعداد شیء؛ دوم به معناى حامل فعلیت شیء. مثلًا ...
  • ذوالقرنین کیست؟
    62316 پیامبران و کتابهای آسمانی 1388/04/01
    اسم «ذوالقرنین» در سوره کهف آمده است. در این که ذوالقرنین از نظر تاریخی چه کسی بوده است، و بر کدام یک از مردان معروف تاریخ منطبق می شود، در میان مفسران و مورخان محل بحث و گفت و گو است. با توجه به خصوصیاتی که در قرآن بیان شده است و ...
  • جبرئیل از طرف خداوند چه هدیه‌ ویژه‌ای برای پیامبر اسلام(ص) آورده بود؟
    8137 درایه الحدیث 1392/12/01
    بر اساس برخی از روایات هدیه‌ای که جبرئیل برای پیامبر اسلام(ص) آورد، نوزده حرف بود. ابن عباس در این باره چنین می‌گوید: «على بن ابى‌طالب(ع) رو به پیامبر اسلام(ص) کرد و چیزى از آن‌حضرت خواست. پیامبر به او فرمود: یا على به آن‌کس که مرا پیامبرى بحق (براى ...
  • علت مصادره اموال مشرکان توسط مسلمانان چه بود؟
    9769 رفتار با غیر مسلمانان 1389/04/31
    علت عمده حملات مسلمانان به قریش و کاروان­های تجاری مکه ظلم و ستمی بود که قریش به مسلمانان روا داشته بود، قریش سال­ها مسلمانانِ مظلوم را در مکه مورد آزار و شکنجه های سخت قرار داده بود. پس از ورود نبی مکرم اسلام (ص) به مدینه و تشکیل حکومت ...
  • علی (ع) در کدام خطبه چگونگی به خلافت رسیدن سه خلیفه پیش از خود را توضیح می دهد؟
    11923 شیعه و خلفا 1389/12/11
    علی (ع) در خطبه سوم نهج البلاغه در باره چگونگی به خلافت رسیدن سه خلیفه پیش از خود سخن می گوید و این خطبه با استفاده از فرمایشات آن حضرت (در انتهای خطبه) به شقشقیه معروف شده است.خطبه شقشقیه مشتمل بر شکایت امام علی (ع) ...
  • معنای سماء در قرآن و حل تعارضات احتمالی و ظاهری آن چیست ؟
    16554 لغت شناسی 1387/12/05
    کلمه «سماء» که در قرآن مکرر آمده است ، معادل «آسمان» در فارسی، نیست، بلکه به معنای طرف بالا است که دارای مصادیق گوناگونی است . از آیاتی که پرسشگر به آنها اشاره نموده است ، تنها آیه 10 از سوره لقمان است که در آن منظور از «السماوات» به ...
  • چرا با وجود پیمان عالم ذر برخی از انسان ها ادیانی غیر از اسلام را پذیرفتند؟
    19439 تفسیر 1387/10/14
    در متون دینی از عالمی به نام عالم "ذر" یاد شده است. در تفسیر و توضیح این عالم بین اندیشمندان اسلامی اختلاف وجود دارد. آنچه از بین اقوال قوی تر به نظر می رسد، این است که خداوند به طور فطری انسان را حق گرا آفریده است، و ...
  • آیا جایز است بانوان موی سر خود را بتراشند؟
    540 حجاب 1398/04/10
    به فتوای بیشتر مراجع، انجام چنین کاری به خودی خود اشکالی ندارد، مگر این‌که مفسده دیگری - مثل عدم رضایت شوهر- را به همراه داشته باشد. البته برخی از مراجع[1] نیز معتقدند تا وقتی که ضرورتی برای تراشیدن سر نباشد، این کار جایز ...

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    892223 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    554518 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    429859 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    418843 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    394799 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    370941 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    348933 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    329557 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    316532 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    311934 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...