جستجوی پیشرفته
بازدید
1478
تاریخ بروزرسانی 1391/04/10
خلاصه پرسش
در قرآن آمده است که خداوند هر روز به آسمان ها می افزاید، آیا با افزایش آسمان ها خدا هم وسعت پیدا می کند تا در آنجا باشد، همان طور که گفته می شود خدا همه جا هست! و آیا این با عدم محدودیت خداوند منافات ندارد که هر روز به او اضافه شود؟
پرسش
باسلام؛ در قرآن آمده است که خداوند هر روز به آسمان ها می افزاید، همان طور که هر روز در اخبار می شنویم ستارگان جدیدی کشف می شوند که چند ملیون سال نوری با زمین فاصله دارند، حال سؤال من این است که باید خدا هم با افزایش آسمان ها وسعت پیدا کند تا در آنجا باشد همان طور که گفته می شود خدا همه جا هست و آیا این با عدم محدودیت خداوند منافات ندارد که هر روز به او اضافه شود؟
پاسخ اجمالی

برای روشن شدن پاسخ، بیان چند نکته ضروری به نظر می رسد:

1. خداوند وجودى بى نهایت است؛ همۀ کمالات را دارد؛ آفریدن (ایجاد کردن) فیض است و خداوند فیاض است. کمال فیاضیت او اقتضا مى ‏کند که هر چه را لایق آفریده شدن است بیافریند.[1] به بیان دیگر، این مسئله ثابت شده است که هر یک از اسما و صفات الاهی، چه آنها که به ذات بر می گردند و به مقتضای بساطت وجود واجب تعالی عین ذات او هستند، صفاتی؛ چون علم، قدرت، قیومیت، مالکیت و حاکمیت. و چه آنها که به فعل منسوب اند و اصطلاحاً به صفات فعل اشتهار دارند؛ مثل ربوبیت، رازقیت، خالقیت، اراده و رحمت پروردگار، جملگی صفات ثبوتیه ای هستند که خدای بزرگ از طریق آنها بی وقفه فیض رسانی می کند که در این میان خالقیت او اقتضا دارد که پیوسته و لاینقطع خلق نماید و دست به آفرینشی تازه بزند که: «خداوند در هر روز در شأن و کاری است».[2]، [3]

2. صفاتى که به خداى متعال نسبت داده مى‏ شود، یا مفاهیمى است که از ذات الاهى با توجه به نوعى از کمال وجودى انتزاع مى ‏شود؛ مانند علم، قدرت و حیات، و یا مفاهیمى است که عقل از مقایسه بین ذات الاهى و مخلوقاتش با توجه به نوعى رابطه وجودى انتزاع مى ‏کند؛ مانند خالقیت و ربوبیت، دستۀ اوّل را صفات ذاتیه و دسته دوم را صفات فعلیه مى ‏نامند.

شایان توجه این است که پدیده‏ هاى مادى داراى حدود، قیود زمانى و مکانى هستند و این حدود و قیود در اضافه و رابطه ‏اى که بین آنها و خداى متعال در نظر گرفته مى ‏شود تأثیر مى ‏گذارد و در نتیجه افعال متعلق به آنها هم به یک معنا مقید به زمان و مکان مى ‏گردد. مثلاً گفته مى ‏شود که خداى متعال فلان موجودى را در فلان زمان و فلان مکان آفرید، اما این حدود و قیود در واقع به مخلوقات باز مى ‏گردد و ظرف تحقق مخلوق و شئون آن بشمار مى‏ رود، نه این که مستلزم نسبت زمان و مکان به خداى متعال باشد.

به دیگر سخن افعال الاهى متعلق به امور زمانى و مکانى داراى دو حیثیت است؛ یکى حیثیت انتساب به مخلوقات و از این نظر متصف به قیود زمانى و مکانى مى ‏شود و دیگرى حیثیت انتساب به خداى متعال و از این نظر منسلخ از زمان و مکان است و این نکته ‏اى است در خور دقت فراوان و کلید حل بسیارى از مشکلات.

نکتۀ دیگر، آن که اگر صفات فعلیه را به لحاظ منشأ آنها در نظر بگیریم، مثلاً خالق را به معناى کسى که قدرت بر آفرینش دارد معنا کنیم، نه کسى که کار آفرینش را انجام داده است، در این صورت بازگشت آنها به صفات ذاتیه خواهد بود.[4]، [5]

3. نکته اساسی در پاسخ به این پرسش دقت در مفهوم خلقت و آفرینش است؛ باید توجه داشت خلقت و آفرینش به نظر عرفی و تصور ابتدایی این است که مخلوق موجودی جدای از خالق است مانند این که ما ساختمان را مخلوق بنّا می دانیم، ولی با دقت فلسفی و عقلی، بنّا خالق و علت ساختمان نیست، بلکه مُعد و وسیله ای برای تحقق ساختمان است. مفهوم دقیق خلقت و علیت این است که ذات مخلوق و معلول، عین ربط، وابستگی و پناهندگی به علت است نظیر وابستگی وجودی تصورات ذهنی انسان به ذهن و نفس او. بنابر این، افزایش خلق نه موجب افزایش مکان خالق می گردد، و نه چیزی بر ذات خالق می افزاید؛ زیرا مخلوق فقط نشان دهنده ذات خالق است. بله هر چه دانش ما نسبت به مخلوقات بیشتر شود و مخلوقات بیشتری را ادراک کنیم، شناخت ما نسبت به ذات بی نهایت خدای تبارک و تعالی بیشتر می گردد.

 

[2]. «کل یوم هو فی شأن»، الرحمن، 29.

[4]. مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش ‏فلسفه، ج ‏2، ص 373، سازمان تبلیغات اسلامی، تهران، چاپ دوم، 1366ش.

 

نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

  • هبوط آدم (ع) از بهشت به چه معناست؟
    4309 کلام قدیم 1386/08/28
    "بوط" به معنای پایین آمدن از بلندی (نزول) و ضد صعود (بالا رفتن)، است و گاهی به معنای حلول در مکان نیز استعمال می شود.بحث از هبوط آدم و معنای این هبوط در وهله ی اوّل به این نکته بستگی دارد که بهشتی را که حضرت آدم در آن سکونت ...
  • فرق حدس منطقی و عرفانی چیست؟
    609 اصطلاحات 1392/07/21
    در نظر اهل منطق حدس، مرتبه‌ای از قدرت و قوت اندیشه انسانی است که در اثر مشاهده و تجربه زیاد به دست می‌آید. کسی که از قدرت حدس برخوردار باشد بسیار سریع به نتیجه می‌رسد. به عبارت دیگر، در نظر اهل منطق راه رسیدن انسان به یک نتیجه علمی، فکر ...
  • چرا آمار زنانی که در قرآن و احادیث از آنها به نیکی یاد شده بسیار کمتر از مردان است؟
    2619 کلام جدید 1386/09/22
    در نگاه اسلام، زن و مرد باید هدف مشترکی – که همان رسیدن به اوج قله ی کمال انسانی است- را دنبال کنند و به منظور دست یابی به این هدف، هر دو به یک میزان توانمند می باشند و تفاوت جنسیت ها که لازمه ی خلقت است، نه نقشی ...
  • مقصود قرآن از تدبیر آسمان و زمین چیست؟ با آن‌که در قرآن آمده بعد از 1000 سال دنیا پایان می‌یابد، چرا با وجود گذشت 1400 سال پایان نیافته است؟
    743 تفسیر 1392/10/18
    در این آیه شریفه آمده: خداوند امور این جهان را از مقام قُرب خود به سوى زمین تدبیر می‌کند. به دیگر سخن؛ خداوند تمام عالم هستى را از آسمان گرفته تا زمین، زیر پوشش تدبیر خود قرار داده است، و جز او مدبّرى در این جهان وجود ندارد. سپس می‌افزاید: ...
  • چرا کسی که علم فقه آموخته است، باید حقّ ولایت داشته باشد؟
    1056 کلیات 1391/11/25
    ولایت فقیه در حقیقت ولایت فقه و دانش الهی بر انسان‌ها از سوی خدای تعالی به واسطه ائمه اطهار(ع) است نه ولایت شخص. همان‌طوری که یک مریض –حتی دانشمندانی که علم پزشکی نخوانده‌اند- هنگام بیماری، تمام بدن خود را در اختیار یک پزشک متخصص قرار می دهد، انسان‌ها نیز برای ...
  • تفسیر آیه 40 سوره سبأ چیست؟
    839 تفسیر 1392/08/16
    آیه: «وَ یَوْمَ یَحْشُرُهُمْ جَمیعاً ثُمَّ یَقُولُ لِلْمَلائِکَةِ أَ هؤُلاءِ إِیَّاکُمْ کانُوا یَعْبُدُونَ»،[1] راجع به روز قیامت است، روز قیامت آن روزى است که تمام موجودات از جنّ و انس با هم در یک سرزمین به نام محشر برای حساب و کتاب جمع خواهند شد. موضوع آیه، پرسش پروردگار از ...
  • در روایات و منابع اسلامی برای حضرت زهرا(س) چه لقب‌هایی بیان شده است؟
    5321 القاب حضرت زهرا س 1391/02/13
    در روایات و منابع اسلامی لقب‌هایی برای حضرت زهرا(س) آن بانوی بزرگوار نقل شده است که هر کدام به منزلت و کمال ظاهری و باطنی آن بزرگوار اشاره دارد. القابی مانند: فاطمه‏، صدّیقه‏، مبارکه‏، طاهره‏، زکیّه‏، راضیه‏، مرضیه‏، محدّثه، زهرا و ... . ...
  • فرق بین «حاکم» و «حافظ» در علم حدیث چیست؟
    251 درایه الحدیث 1393/01/26
    «حاکم» و «حافظ» دو اصطلاح از اصطلاحات مربوط به علم حدیث است که به ترتیب معنای آن بیان می‌شود. الف. حاکم: در اصطلاح محدّثان متأخّر، حاکم به کسی اطلاق می‌شود که از حیث متن و اِسناد و جرح و تعدیل و تاریخ، به احادیث عالِم و آگاه باشد.[1] این تعریف را ...
  • مرز بین بددلی و غیرت چیست؟
    747 معیار شناسی (دین و اخلاق) 1392/11/09
    «غیرت» حالت عاطفی‌ای است که هنگام درک لزوم پاس‌داری و دفاع از کسی یا چیزی که موجب دلبستگی است، برانگیخته می‌شود. حس غیرت مانند یک نگهبان از نابودی نهاد خانواده جلوگیری کرده و از طهارت و پاکی نوامیس مراقبت می‌کند و نمی‌گذارد نسل‌ها با یکدیگر درهم شود. اسلام در عین ...
  • موضوع زره امام علی (ع) که در دستان مردی یهودی مشاهده شد، چیست؟
    3461 تاریخ فقه 1390/04/14
    1.برخی تاریخ نویسان، طرف دعوا را مسیحی و برخی دیگر یهودی قلمداد کرده اند.2. این داستان در کتاب های تاریخی و حدیثی نقل شده و شاکی نیز امام علی(ع) بود و کار آن حضرت در دادگاهی کردن موضوع اختلاف، نوعی احترام به اقلیت های مذهبی و رعایت حقوق مدنی آنها ...

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    158961 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب های آنها کدام اند؟ چرا اولوالعزم نامیده شده اند و چرا زرتشت و داوود (ع) اولوالعزم نیستند؟
    70083 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است:1. داشتن دعوت جهان شمول2. داشتن شریعت و دین3. داشتن کتاب الهیبه ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    59451 کلام قدیم 1386/02/01
    این سؤال پاسخ اجمالی ندارد. گزینه پاسخ تفصیلی را بزنید. ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    59367 حقوق و احکام 1387/12/04
    پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است: [1] حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی): اگر ناخن کاشته شده قابل برداشتن نبوده یا ازاله آن مستلزم ضرر و مشقّت باشد و با وجود ناخن ها قدرت بر رساندن رطوبت به پوست دست نباشد، ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    59039 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    43695 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را هفده تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید؟
    43210 کلام قدیم 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی ...
  • فلسفه ی حرمت ازدواج هم زمان با دو خواهر چیست؟
    42253 فقه 1385/12/03
    درشرع مقدس اسلام ازدواج، هم زمان با دو خواهر جایز نیست. لازم به ذکر است اگر ازدواج با دو خواهر یا بیشتر به صورت جمع؛ یعنی دریک زمان نباشد، اشکال ندارد. به بیانی دیگر هرگاه مردی زنی را برای خود عقد کند، تا وقتی که زن در عقد اوست، نمی‏تواند ...
  • خلاصه ای از زندگی نامه جابر بن حیان
    40893 تاريخ بزرگان 1387/05/30
    این سؤال، پاسخ اجمالی ندارد. گزینه پاسخ تفصیلی را بزنید. ...
  • چرا قرآن به زبان عربی است؟
    35477 علوم قرآنی 1386/09/14
    زبان، مهم ترین وسیله برای برقراری ارتباط بین انسان هاست. خداوند این توانایی بر تکلّم و صحبت کردن را از نعمت های بزرگ خود برمی شمارد که در ابتدای سوره ی الرحمن به آن اشاره می کند. پیامبرانی را که خداوند برای هدایت انسان ها مبعوث می فرمود باید برای ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

2554  نفر