جستجوی پیشرفته
بازدید
1754
تاریخ بروزرسانی 1391/04/10
خلاصه پرسش
در قرآن آمده است که خداوند هر روز به آسمان ها می افزاید، آیا با افزایش آسمان ها خدا هم وسعت پیدا می کند تا در آنجا باشد، همان طور که گفته می شود خدا همه جا هست! و آیا این با عدم محدودیت خداوند منافات ندارد که هر روز به او اضافه شود؟
پرسش
باسلام؛ در قرآن آمده است که خداوند هر روز به آسمان ها می افزاید، همان طور که هر روز در اخبار می شنویم ستارگان جدیدی کشف می شوند که چند ملیون سال نوری با زمین فاصله دارند، حال سؤال من این است که باید خدا هم با افزایش آسمان ها وسعت پیدا کند تا در آنجا باشد همان طور که گفته می شود خدا همه جا هست و آیا این با عدم محدودیت خداوند منافات ندارد که هر روز به او اضافه شود؟
پاسخ اجمالی

برای روشن شدن پاسخ، بیان چند نکته ضروری به نظر می رسد:

1. خداوند وجودى بى نهایت است؛ همۀ کمالات را دارد؛ آفریدن (ایجاد کردن) فیض است و خداوند فیاض است. کمال فیاضیت او اقتضا مى ‏کند که هر چه را لایق آفریده شدن است بیافریند.[1] به بیان دیگر، این مسئله ثابت شده است که هر یک از اسما و صفات الاهی، چه آنها که به ذات بر می گردند و به مقتضای بساطت وجود واجب تعالی عین ذات او هستند، صفاتی؛ چون علم، قدرت، قیومیت، مالکیت و حاکمیت. و چه آنها که به فعل منسوب اند و اصطلاحاً به صفات فعل اشتهار دارند؛ مثل ربوبیت، رازقیت، خالقیت، اراده و رحمت پروردگار، جملگی صفات ثبوتیه ای هستند که خدای بزرگ از طریق آنها بی وقفه فیض رسانی می کند که در این میان خالقیت او اقتضا دارد که پیوسته و لاینقطع خلق نماید و دست به آفرینشی تازه بزند که: «خداوند در هر روز در شأن و کاری است».[2]، [3]

2. صفاتى که به خداى متعال نسبت داده مى‏ شود، یا مفاهیمى است که از ذات الاهى با توجه به نوعى از کمال وجودى انتزاع مى ‏شود؛ مانند علم، قدرت و حیات، و یا مفاهیمى است که عقل از مقایسه بین ذات الاهى و مخلوقاتش با توجه به نوعى رابطه وجودى انتزاع مى ‏کند؛ مانند خالقیت و ربوبیت، دستۀ اوّل را صفات ذاتیه و دسته دوم را صفات فعلیه مى ‏نامند.

شایان توجه این است که پدیده‏ هاى مادى داراى حدود، قیود زمانى و مکانى هستند و این حدود و قیود در اضافه و رابطه ‏اى که بین آنها و خداى متعال در نظر گرفته مى ‏شود تأثیر مى ‏گذارد و در نتیجه افعال متعلق به آنها هم به یک معنا مقید به زمان و مکان مى ‏گردد. مثلاً گفته مى ‏شود که خداى متعال فلان موجودى را در فلان زمان و فلان مکان آفرید، اما این حدود و قیود در واقع به مخلوقات باز مى ‏گردد و ظرف تحقق مخلوق و شئون آن بشمار مى‏ رود، نه این که مستلزم نسبت زمان و مکان به خداى متعال باشد.

به دیگر سخن افعال الاهى متعلق به امور زمانى و مکانى داراى دو حیثیت است؛ یکى حیثیت انتساب به مخلوقات و از این نظر متصف به قیود زمانى و مکانى مى ‏شود و دیگرى حیثیت انتساب به خداى متعال و از این نظر منسلخ از زمان و مکان است و این نکته ‏اى است در خور دقت فراوان و کلید حل بسیارى از مشکلات.

نکتۀ دیگر، آن که اگر صفات فعلیه را به لحاظ منشأ آنها در نظر بگیریم، مثلاً خالق را به معناى کسى که قدرت بر آفرینش دارد معنا کنیم، نه کسى که کار آفرینش را انجام داده است، در این صورت بازگشت آنها به صفات ذاتیه خواهد بود.[4]، [5]

3. نکته اساسی در پاسخ به این پرسش دقت در مفهوم خلقت و آفرینش است؛ باید توجه داشت خلقت و آفرینش به نظر عرفی و تصور ابتدایی این است که مخلوق موجودی جدای از خالق است مانند این که ما ساختمان را مخلوق بنّا می دانیم، ولی با دقت فلسفی و عقلی، بنّا خالق و علت ساختمان نیست، بلکه مُعد و وسیله ای برای تحقق ساختمان است. مفهوم دقیق خلقت و علیت این است که ذات مخلوق و معلول، عین ربط، وابستگی و پناهندگی به علت است نظیر وابستگی وجودی تصورات ذهنی انسان به ذهن و نفس او. بنابر این، افزایش خلق نه موجب افزایش مکان خالق می گردد، و نه چیزی بر ذات خالق می افزاید؛ زیرا مخلوق فقط نشان دهنده ذات خالق است. بله هر چه دانش ما نسبت به مخلوقات بیشتر شود و مخلوقات بیشتری را ادراک کنیم، شناخت ما نسبت به ذات بی نهایت خدای تبارک و تعالی بیشتر می گردد.

 

[2]. «کل یوم هو فی شأن»، الرحمن، 29.

[4]. مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش ‏فلسفه، ج ‏2، ص 373، سازمان تبلیغات اسلامی، تهران، چاپ دوم، 1366ش.

 

نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

  • چرا مکاتب فلسفی به وجود آمدند؟ و مکاتب فلسفی اسلامی کدامند؟
    1223 کلیات 1392/04/27
    علت به وجود آمدن مکاتب فلسفی؛ دیدگاه‌های مختلف فیلسوفان نسبت به تعریف فلسفه است که سبب اختلاف در اصول و در نتیجه پایه گذاری مکاتب شده است. از لحاظ نظرى مکتب‌هاى فلسفى در تمدن اسلامى، دو مکتب «مشاء» و «اشراق» بوده است. منشأ این دو مکتب را به طور اصولى یونان ...
  • محدوده عرف چیست و تشخیص آن بر عهده کیست؟ و آیا قابل تغییر است؟
    4944 حقوق و احکام 1386/12/22
    عرف دارای دو ریشه لغوی است: الف. امر پسندیده، ب. معرفت و شناسایی.در اصطلاح فقها به "عادات رفتاری و دیدگاه ذهنی مردم" گفته می شود؛ اما تعیین حد و مرز و سعه و ضیق دایره آن به نحوه استعمال و مورد آن بستگی دارد؛ چون عرف بحسب نحوه و مورد ...
  • چرا قرآن کریم می‌فرماید تمام اهل کتاب قبل از مرگ به عیسی (ع) ایمان می‌آورند؟
    1868 تفسیر 1391/07/06
    آیه‌ای در سوره نساء وجود دارد؛ با این عنوان که هیچ فردى از اهل کتاب نیست، مگر آن‌که قبل از مرگ به عیسى(ع) ایمان مى‏آورد و عیسى در قیامت علیه آنان گواه خواهد بود. در تفسیر این آیه دو نظریه وجود دارد. برای آگاهی از این نظریات به پاسخ تفصیلی مراجعه ...
  • آیا گرفتن سود بانکی از بانک های ایران حلال است؟
    6908 حقوق و احکام 1386/11/23
    ماهیت سپرده گذاری آن است که مشتری، پول خود را برای سرمایه گذاری به صورت سپرده کوتاه یا بلند مدت، نزد بانک می گذارد و بانک را طبق قراردادی وکیل می کند تا آن را در معاملاتی به کار گیرد. در این صورت عملیات بانکی بدون ربا است و سود ...
  • حکم اماله کردن در غیر ماه رمضان (روزه دار باشد یا نباشد) چیست؟
    5034 گوناگون 1391/12/06
    اماله یا تنقیه، به معنای داخل کردن داروی مایع از طریق مخرج به بدن است که برای معالجه صورت می‌گیرد. این عمل فى نفسه اشکالی ندارد، اما اگر چه از روی ناچاری و برای معالجه باشد، روزه -چه روزه واجب و چه مستحبى- را باطل می‌کند.[1] ضمائم: پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت ...
  • ایمان چیست؟
    5470 کلام جدید 1386/05/31
    ایمان دلبستگى نهایى انسان به امور معنوى است که براى انسان مقدس هستند و براى آن حاضر است عشق و شجاعت از خود نشان دهد.در قرآن ایمان دو بال دارد: علم و عمل. علم به تنهایى با کفر هم قابل جمع است و عمل به تنهایى با نفاق مى‏تواند همراه ...
  • آیا پولی را که قرض داده ایم باید خمس آن را بپردازیم؟
    4252 حقوق و احکام 1387/08/29
    در صورتی که آن پول از درآمد کسب تهیه شده است و سال خمسی بر آن گذشته است دیدگاه همه مراجع این چنین است: چنانچه سرسال خمسى دریافت آن (بدون زحمت) ممکن باشد، باید خمس آن را بپردازد و در غیر این صورت هر زمان دریافت کرد، باید فورى خمس ...
  • خاستگاه و نظرات وهابیت چیست؟
    20994 کلام قدیم 1386/08/24
    وهابیان، پیروان محمد بن عبدالوهاب می باشند، و او پیرو مکتب ابن تیمیه و شاگردش ابن قیم جوزی بود که عقاید جدیدی را در جزیرة العرب بنیاد نهاد. وهابیت فرقه ای از فرق اسلامی است که در عربستان و برخی از کشورها نظیر پاکستان و هند طرفدارانی دارد. به اعتقاد ...
  • چرا در اسلام گوش دادن به صدا و آواز آهنگین زنان مشکل دارد، ولی در مسیحیت مشکلی ندارد؟
    3490 حقوق و احکام 1391/03/11
    برای روشن شدن پاسخ، به بیان نکات زیر بسنده می شود: 1. فرمان ها و احکام حقیقی ادیان آسمانی، غیر از عقاید یا عملکرد پیروان آنها است؛ همان طور که برخی از عملکرد های مسلمانان نیز غیر از اصل دستورات دین اسلام است. اگر در دین و مذهبی، ...
  • آیا داشتن کتاب، اصل و تصنیف دلالت بر مدح و توثیق راوی حدیث می کند؟
    2385 رجال الحدیث 1390/05/13
    در کلمات علمای رجال کتاب به معنای متعارف آن است که شامل اصل و تصنیف نیز می شود؛ یعنی، همان چیزی که توسط اصحاب امام معصوم (ع) برای نقل حدیث تألیف و تدوین شده است. عده ای از عالمان، معتقدند داشتن کتاب، اصل یا تصنیف دلالت بر توثیق و مدح راوی ...

پربازدیدترین‌ها

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

5785  نفر