جستجوی پیشرفته
بازدید
7483
آخرین بروزرسانی: 1391/08/21
خلاصه پرسش
عذاب والدین در ممانعت فرزندان از انجام فرائض دینی چیست؟
پرسش
اگر شخصی به انجام فرائض دینی علاقمند بوده و آنها را بجا آورد، در عین حال والدین وی از این مساله ناراضی بوده و از او ممانعت بعمل آورند چه عذابی پیش رو خواهند داشت؟!
پاسخ اجمالی

در قرآن کریم بعد از آن که خدای متعال انسا ن ها را از شرک نهی فرموده، نسبت به احسان در حق پدر و مادر و اطاعت از آنان سفارش کرده است. دامنه و گستره اطاعت از پدر و مادر تا جایی است که مانع انجام دستورات الهی نشوند. یعنی اگر پدر یا مادر فرزند خود را از انجام واجبات دینی (فرائض دینی) منع کنند و یا او را بر انجام کاری که معصیت و خلاف شرع (حرام) است، امر کنند، در این صورت اطاعت از آنان واجب نیست. و اگر فرزند توانایی دارد باید در این موارد با آنان مخالفت کرده و واجبات دینی خود را انجام دهد و کارهای معصیت و خلاف شرع را ترک کند و اگر توانایی مخالفت با آنان را نداشته باشد و مجبور به ارتکاب حرام و یا ترک واجب شود گناه آن متوجه کسی است که او را به گناه انداخته است. و میزان گناه و عقوبت این کار بستگی به نوع واجبی دارد که ترک شده یا گناهی که فرزند انجام داده است.

 

اما اگر والدین ترک مستحبات و مباحات و یا انجام مکروهات و مباحات را از فرزندان خود بخواهند،‌ اطاعت از آنان لازم است.

 

مثلاً اگر پدر و مادر فرزندشان را از روزه مستحبى نهی کنند، نباید فرزند روزه بگیرد. یا اگر روزه مستحبی فرزند موجب اذیت پدر و مادر بشود، باید ترک شود و اگر روزه گرفته باید افطار کند.

 

پاسخ تفصیلی

در قرآن کریم بعد از آن که خدای متعال انسا ن ها را از شرک نهی فرموده، نسبت به احسان درحق پدر و مادر سفارش کرده است. مرحوم علامه طباطبائی می فرماید: بعد از توحید یکی از بزرگ ترین واجبات الهی احسان به والدین است[1] و در این احسان و احترام فرقی بین والدین مؤمن و کافر نیست؛ زیرا قرآن به صورت مطلق(بدون هیچ قیدی) می فرماید: «به پدر و مادر احسان کنید»[2]. یکی از مصادیق احسان به پدر و مادر عدم مخالفت با دستورات و خواسته های آنان است.

 

اما در جایی که خواسته آنان در تضاد و مخالفت با دستورات و اعمال دینی باشد باید گفت وظایف و دستورات شرع به پنج دسته تقسیم می شوند:

 

1- واجبات دینی (فرائض دینی) که انجام آنها لازم و ترک آنها حرام است. در این موارد اگر پدر و مادر با هم یا یکی از آنها فرزند را از انجام چنین دستوراتی منع کنند اطاعت آنان بر فرزند واجب نیست.

 

2- محرمات (کارهای حرام) که انجام آنها حرام (ممنوع) و ترک آنها لازم است. در این موارد نیز اگر پدر و مادر با هم یا یکی از آنها، فرزند خود را وادار به انجام چنین دستوراتی کنند اطاعت آنان بر فرزند واجب نیست.

 

امام علی (ع) در این زمینه می فرماید: " اطاعت از مخلوق (هر کس که باشد) در انجام معصیت الاهی پذیرفتنی نیست"[3].

 

و در جای دیگر می فرماید: " حق پدر آن ا ست که فرزند در هر چیزی جز معصیت خداوند، از او پیروی کند".[4]

 

امام رضا (ع)در این باره می فرمایند: "نیکی به پدر و مادر واجب است، اگر چه مشرک باشند، ولی اگر امر به معصیت خداوند کردند، نباید از آنان اطاعت شود".[5]

 

3- مستحبات، دستوراتی است که انجام آنها نیکو است اما لازم نیست و ترک آنها نیکو نیست اما حرام هم نیست.در این موارد اگر پدر و مادر با هم یا یکی از آنها، فرزند را از انجام چنین دستوراتی منع کنند ویا اورا به انجامش امر کنند اطاعت آنان بر فرزند واجب است. لذا فقیهان فرموده اند:"اگر پدر و مادر فرزندشان را از روزه مستحبى نهی کنند، احتیاط واجب آن است که روزه نگیرد. هم چنین اگر روزه  مستحبی فرزند موجب اذیت پدر و مادر بشود، باید ترک شود و اگر روزه گرفته باید افطار کند."[6]

 

همچنین فرموده اند:" اگر پدر یا مادر به فرزند خود امر کنند که نماز را به جماعت بخواند، چون اطاعت پدر و مادر واجب است، بنا بر احتیاط واجب باید نماز را به جماعت بخواند و قصد استحباب نماید."[7]

 

4- مکروهات، دستوراتی است که انجام آنها نیکو نیست اما حرام هم نیست و ترک آنها نیکو است اما واجب نیست.در این موارد نیز اگر پدر و مادر با هم یا یکی از آنها، فرزند را از انجام چنین دستوراتی منع کنند و یا او را به انجامش امر کنند اطاعت آنان بر فرزند واجب است.

 

5- مباحات، کارهایی است که انجام و ترک آنها از نظر شرع یکسان است و اسلام انتخاب انجام و یا ترک آنها را به انسان ها واگذار فرموده است. در این موارد نیز اگر پدر و مادر با هم یا یکی از آنها، فرزند را از انجام چنین دستوراتی منع کنند و یا اورا به انجامش امر کنند اطاعت آنان بر فرزند واجب است.

 

بر این اساس باید گفت:

 

در مواردی که پدر و مادر آگاهانه یا ناآگاهانه فرزند خود را از انجام واجبات دینی (فرائض دینی) منع کنند و یا او را بر انجام کاری که معصیت و خلاف شرع (حرام) است، امر کنند. اطاعت از آنان واجب نیست. و اگر فرزند توانایی دارد[8] باید در این موارد با آنان مخالفت کرده و واجبات دینی خود را انجام دهد و کارهای معصیت و خلاف شرع را ترک کند. و اگر توانایی مخالفت با آنان نداشته باشد و مجبور به ارتکاب حرام و یا ترک واجب شود[9] گناه آن متوجه کسی (پدر و مادری) است که او را به گناه انداخته اند. و عقوبت این کار بستگی به نوع واجبی دارد که ترک شده یا گناهی که فرزند انجام داده است.

 

با این همه از آنجائیکه پدر و مادر حق بزرگی بر گردن انسان دارند، و خداوند نیکی به والدین را بصورت کلی توصیه فرموده است؛ "خواه مؤمن باشند، خواه کافر". ضمن رعایت احترام و احسان به والدین باید پیوسته، از درگاه خداوند، هدایت، رحمت و غفران الهی را برای آنان طلب نمائیم و از طریق محبت، آنان را با خویش همراه سازیم.

 



.[1]طباطبائی،محمد حسین،( ترجمه) المیزان ـ ج 13، آیه 14 و 23 اسراء.

[2] .انعام، 151، هم چنین در روایتی از امام باقر (ع) وارد شده است که "به والدین بر و نیکی کنید چه فاجر باشد و چه نیکوکار، بحار الانوار (چاپ وفا، بیروت ) ج 71، ص 56.

[3]. «لا طاعة لمخلوق فی معصیة‌ الخالق»؛ نهج البلاغه، قصار الحکم، ش/165.

[4]. «اِنَّ لِلْوالِدِ عَلَی الْوَلَدِ حَقّاً … فَحَقُّ الْوالِدِ اَنْ یُطیعَهُ فی کُلِّ شَیْءٍ اِلّا فی مَعْصِیَةِ اللهِ» (نهج البلاغه، کلمات قصار، ش/399)

[5].مجلسی، بحار الانوار، ج 71/ 72.

[6]. توضیح المسائل (المحشى للإمام الخمینی)، ج‏1،ص 966 مسئله ی 1741.

[7]. توضیح المسائل (المحشى للإمام الخمینی)، ج‏1، ص: 769 مسئله ی1406.

[8] مثلا با تقیه یا توریه کردن و انجام واجبات دینی در خفا و پنهانی و... .

[9] این فرض به ندرت اتفاق می افتد.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    932116 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    627727 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    562594 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    455810 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    450001 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    401292 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    388461 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    384105 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    341317 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • نزدیکی با همسر از طریق مقعد در صورت رضایت او چه حکمی دارد؟
    332786 Laws and Jurisprudence
    مراجع محترم تقلیدی که فرموده اند : دخول در پشت (مقعد) «کراهت شدیده» دارد[1]، کراهت شدیده به این معنا است که چنین چیزی مورد پسند خداوند نیست و اگر آن را انجام ندهد بهتر است ولی گناهی برای انجام دهنده آن نوشته نمی شود. باید توجه داشت در مورد ...