بازدید
10586
آخرین بروزرسانی: 1391/07/12
خلاصه پرسش
معنای طبقه راوی چیست؟
پرسش
معنای طبقه راوی چیست؟ مثلاً می گویند فلانی در این حدیث از فلان طبقه است؟
پاسخ اجمالی

در علم حدیث‌شناسی؛ راویان حدیث، از جهات مختلف مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرند که یکی از آنها، از جهت زمان حیات و زندگی راوی در عصر پیامبر اکرم(ص) و امام معصوم(ع)، و همچنین این‌که او از چه کسی نقل حدیث کرده و چه کسی از او نقل حدیث نموده، او شاگرد چه کسی بوده و چه کسانی شاگرد وی بوده‌اند و اسم پدرش چه بوده، بحث می‌شود. از این جهت، طبقه یک راوی مشخص می‌شود.

کسانی که با هم در یک عصر زندگی می‌کردند، در طبقه اول قرار می‌گرفتند. کسانی که در عصر بعدی زندگی می‌کنند و از اینها نقل روایت می‌کنند در طبقه دوم و همین‌طور تا طبقات بعدی؛ مثلاً صحابی پیامبر(ص) مانند سلمان فارسی، ابوذر غفاری، و همچنین نخبه‌هایی از تابعین مانند سلیم بن قیس هلالی و زید بن وهب جهنی در طبقه اول قرار دارند. افرادی مانند جابر بن یزید بن حارث جعفی، زیاد بن منذر، لوط بن یحیى بن سعید و... در طبقه‌ی دوم قرار دارند و ...  .

پاسخ تفصیلی

در علم حدیث‌شناسی؛ راویان حدیث، از جهات مختلف مورد بحث و بررسی قرار گرفته و به دسته‌های مختلف تقسیم می‌شوند که یکی از این تقسیمات بر طبق مذهب، ثقه بودن، اختلاف درجات و مراتبشان در فقه و فهم احکام و ضبط و حفظ حدیث است.

تقسیم دیگر؛ از جهت زمان حیات و زندگی راوی در عصر پیامبر اکرم(ص) و امام معصوم(ع)، همچنین این‌که او از چه کسی نقل حدیث کرده و چه کسی از او نقل حدیث نموده؟، او شاگرد چه کسی بوده و چه کسانی شاگرد وی بوده‌اند و اسم پدرش چه بوده؟، بحث می‌شود. از این جهت، طبقه‌ی یک راوی مشخص می‌شود. کسانی که با هم در صدر اول و ابتدای پیدایش اسلام زندگی می‌کردند، در طبقه‌ی اول قرار می‌گرفتند. کسانی که در عصر بعدی زندگی می‌کنند و از اینها نقل روایت می‌کنند در طبقه‌ی دوم و همچنین راویان بعد اینها در طبقه‌ی سوم و همین‌طور تا طبقات بعدی.

به عنوان نمونه، صحابیانی؛ چون سلمان فارسی، ابوذر غفاری، و همچنین گروهی از تابعین؛ مانند سلیم بن قیس هلالی و زید بن وهب جهنی در طبقه‌ی اول قرار دارند. افرادی مانند جابر بن یزید بن حارث جعفی، زیاد بن منذر، لوط بن یحیى بن سعید و... در طبقه‌ی دوم قرار دارند. و راویان و متکلّمانی همچون زرارة بن أعین، هشام بن حکم و سید حمیری در طبقه‌ی سوم قرار دارند.[1]

البته برخی از شاگردان ائمه اطهار(ع) که در زمان آنها جزو فقهای بزرگ بودند، نیز طبقه‌بندی می‌شوند؛ مانند قاسم بن محمد بن أبی‌ بکر و  ابوخالد کابلی که در طبقه‌ی اول قرار می‌گیرند. و فقهایی مانند زرارة، برید بن معاویة، أبو بصیر أسدی، و فضیل بن یسار در طبقه‌ی دوم از فقهای عصر ائمه(ع) قرار داده شده‌اند.[2]

به عبارتی، شاید یک فرد از لحاظ طبقه بندی روایی، در یک طبقه بوده و از لحاظ طبقه بندی فقهی در طبقۀ دیگری ارزیابی شود.

گاهی استاد و شاگرد نیز مشمول این حکم می‌شوند که استاد در یک طبقه و شاگرد در طبقه دیگر قرار می‌گیرد؛ مانند جابر بن عبدالله انصاری که از صحابی پیامبر اکرم(ص) بوده و امام باقر(ع) را نیز درک کرده است.

فایده‌ی شناخت طبقات راوی

با شناخت طبقات راوی می‌توان بین راویانی که در اسم و اسم پدر اشتراک دارند تمییز داد و آنها را شناخت و راوی یک حدیث را به‌طور دقیق مشخص نمود. همچنین وضعیّت کامل بودن سند یا ناقص بودن و ارسال و مرفوع بودنش برای ما روشن می‌شود؛ مثلاً وقتی در سند روایتی آمده «عن أحمد بن محمد عن علی بن حدید عن زرارة عن أبی جعفر(ع)» ما می فهمیم این روایت، سندش کامل نیست، بلکه مرسل است؛ زیرا علی بن حدید با زراره و محمد بن مسلم در طبقات متوالی نیستند تا علی بن حدید بتواند بدون واسطه از زراره و محمد بن مسلم نقل روایت کند. 

پس وقتی گفته می‌شود فلان راوی در فلان حدیث مثلاً از طبقه‌ی اول است؛ یعنی از کسانی است که در زمان پیامبر(ص) زندگی می‌کرد و از صحابه او بوده و حدیث را از خود پیامبر یا صحابی هم عصر خود نقل نموده است و اگر گفته شود راوی از طبقه دوم است؛ یعنی از جمله کسانی است که در عصر بعدی زندگی می‌کردند و حدیث نبوی را از پیامبر(ص) نشنیده، بلکه از زبان صحابه یا تابعین هم عصر خود نقل کرده و همچنین اگر یک راوی در عصر امام صادق(ع) روایتی را از امام سجاد(ع) نقل کند، روشن است که خودش از امام نشنیده، بلکه از راوی طبقه قبل شنیده و نقلش با واسطه از امام است. همین‌طور است در طبقات دیگر.

در منابع رجالی،[3] طبقات بیشتر راویان حدیث مشخص شده است، برای کسب اطلاعات بیشتر به آنها مراجعه شود.

 


[1]. سبحانی، جعفر، أدوار الفقه الإمامی، ص 40 – 45، مؤسسه امام صادق(ع)، قم، چاپ اول، 1424ق.

[2]. همان، ص 45 و 46.

[3]. بحرانى، محمد سند، بحوث فی مبانی علم الرجال، ص 182 و 183، مکتبة فدک، قم، چاپ دوم، 1429ق؛ نجاشى، ابو الحسن احمد بن على، رجال(فهرست أسماء مصنفی الشیعة)، محقق و مصحح: شبیرى زنجانى، سید موسى، دفتر انتشارات اسلامى، قم، 1407ق؛ سبحانی، جعفر، أدوار الفقه الإمامی، ص 40 – 50، مؤسسه امام صادق(ع)، قم، چاپ اول، 1424ق. 

 

 

نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    897942 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    560947 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    470925 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    422651 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    400856 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    372729 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    355982 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    337921 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    322337 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    314074 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...