جستجوی پیشرفته
بازدید
3197
تاریخ بروزرسانی 1392/11/20
خلاصه پرسش
مقصود از اخلاق صنفى چیست؟
پرسش
مقصود از اخلاق صنفى چیست؟
پاسخ اجمالی
اخلاق، علاوه بر جنبه عمومى آن‌که همه باید آن‌را رعایت کنند، گاه جنبه صنفى نیز دارد و در بعضى اصناف و اشخاص، تأکید بیشترى نسبت به آن شده است و به عبارتی برخى از موضوعات اخلاقی در برخی اصناف، نمود بیشتری دارد؛ مانند عدالت که حاکمان باید بیشتر مواظب باشند. پس، اخلاق را می‌توان در یک تقسیم‌بندى به دو نوع اخلاق «عمومى» و «صنفى» تقسیم کرد.
منظور از اخلاق عمومى، شناخت فضایل و رذایل، و آراستگى به فضایل و پیراستگى از رذایل است که عموم مردم باید بدان آراسته شوند. امّا همین اخلاق عمومى، در اقشار مختلف، برجستگی‌ها، حساسیت‌ها و ملاحظه‌هاى ویژه‌اى می‌طلبد که به مجموعه این برجستگی‌ها و ویژگی‌ها «اخلاق صنفى» می‌گویند.[1]
در روایات اسلامى علاوه بر جنبه عمومى اخلاق به صنفى بودن آن نیز اشاره شده است؛ چنان‌که پیامبر اکرم(ص) می‌فرماید: «عدالت خوب است، ولى در زمام‌داران خوب‌تر است. صبر و شکیبایى نیکو، ولی از فقرا نیکوتر است. ورع و پارسایى نیکو و در علما و دانشمندان نیکوتر است. سخاوت پسندیده و در ثروت‌مندان پسندیده‌تر است. توبه، شایسته و در جوانان شایسته‌تر است. شرم و حیا، پسندیده و در زنان پسندیده‌تر است».[2]
روشن است که اوصافى مانند عدالت، سخاوت، تقوا، صبر، توبه و حیا براى همه مردم پسندیده است، اما از طرفى هر یک از این اوصاف، اخلاق صنفى براى یک قشر از اقشار جامعه محسوب می‌شود؛ یعنى انسان شدن شخص زمامدار، به عدالت اوست و همان عدالت، تجسّم انسانیّت اوست و وى را به خدا نزدیک می‌سازد. او هرچند صفات دیگر را نیز باید داشته باشد؛ اما برخورد و ارتباطش با عدالت، بیشتر از دیگران است و ضرورت بیشترى برای او دارد.
امام على(ع) نیز اخلاق صنفى را در بُعد منفى براى چند قشر از اقشار جامعه بیان کرده است: «همانا خدای عزّ و جلّ شش گروه را به جهت شش خصلت عذاب می‌کند: عرب‌ها را به خاطر تعصّب، کدخدایان را به دلیل تکبر، زمام‌داران را به سبب ظلم و ستم، فقیهان را به علّت حسد، تُجّار و بازرگانان را به جهت خیانت و روستاییان را به خاطر جهل».[3] خصلت‌هاى شش‌گانه یاد شده، بیانگر اخلاق صنفى در بُعد منفى است؛ یعنی پرهیز از آنها براى همه لازم است، اما میزان خطر هرکدام از آنها براى اقشار مختلف جامعه به یک اندازه نیست و بعضى از آنها براى قشر خاصى خطر ویژه‌اى محسوب می‌شود.
 

[1]. ر.ک: الهامى نیا، على اصغر، اخلاق اطلاعاتى‏، ص 18 – 20، زمزم هدایت‏، قم، چاپ اول، 1386ش؛ آخوندى، مصطفى‏، اخلاق مدیریت‏، ص 16، مرکز تحقیقات اسلامی، قم.
[2]. «الْعَدْلُ حَسَنٌ وَ هُوَ مِنَ الْأُمَرَاءِ أَحْسَنُ وَ الصَّبْرُ حَسَنٌ وَ هُوَ مِنَ الْفُقَرَاءِ أَحْسَنُ وَ الْوَرَعُ حَسَنٌ وَ هُوَ مِنَ الْعُلَمَاءِ أَحْسَنُ وَ السَّخَاءُ حَسَنٌ وَ هُوَ مِنَ الْأَغْنِیَاءِ أَحْسَنُ وَ التَّوْبَةُ حَسَنَةٌ وَ هِیَ مِنَ الشَّابِّ أَحْسَنُ وَ الْحَیَاءُ حَسَنٌ وَ هُوَ مِنَ النِّسَاءِ أَحْسَن...»؛‏ دیلمی، حسن بن محمد، إرشاد القلوب إلی الصواب، ج ‏1، ص 193، الشریف الرضی، قم، چاپ اول، 1412ق؛ أبو شجاع دیلمیی الهمدانی (متوفى: 509ق)، شیرویه بن شهردار، الفردوس بمأثور الخطاب، ج 3، ص 92، دار الکتب العلمیة، بیروت، چاپ اول، 1406ق؛ جلال الدین سیوطی، عبد الرحمن بن أبی بکر، الفتح الکبیر فی ضم الزیادة إلى الجامع الصغیر، محقق: نبهانی، یوسف، ج 2، ص 237، دار الفکر، بیروت، چاپ اول، 1423ق؛ قادری هندی، علاء الدین علی بن حسام الدین، کنز العمال فی سنن الأقوال و الأفعال، محقق، بکری حیانی، صفوة السقا، ج 15، ص 896، و ج 16، ص 138، مؤسسة الرسالة، بیروت، چاپ پنجم، 1401ق.
[3]. «إِنَّ اللَّهَ یُعَذِّبُ السِّتَّة بِالسِّتَّةِ: الْعَرَبَ بِالْعَصَبِیَّةِ وَ الدَّهَاقِینَ بِالْکِبْرِ وَ الْأُمَرَاءَ بِالْجَوْرِ وَ الْفُقَهَاءَ بِالْحَسَدِ وَ التُّجَّارَ بِالْخِیَانَةِ وَ أَهْلَ الرَّسَاتِیقِ بِالْجَهْلِ»؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج ‏8، ص 162 – 163، دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ چهارم، 1407ق.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

  • آیا می شود نماز تراویح را از روی تقیه خواند؟
    5616 تقیه 1388/12/25
    تقیه یکی از راههای حفظ دین و یک امر عقلانی است که مورد تأیید قرآن و احادیث است و از نظر شیعه و سنی پذیرفته شده است. قرآن تقیه کردن عمار یاسر در مقابل مشرکان را بیان و مورد تأیید قرار داده است، همچنین از ...
  • استطاعت در حج چگونه حاصل می‌شود؟
    3372 خمس و مسکن 1393/07/24
    یک از شروط وجوب حج تمتع، «استطاعت» است، یعنی تا زمانی که شخص توانایی رفتن به حج برایش حاصل نشود، حج بر او واجب نمی‌گردد. حال این استطاعت اقسامی دارد که عبارتند از: 1. استطاعت مالى؛ یعنى داشتن توشۀ راه و مَرکب سوارى، یا داشتن پول یا کالایى ...
  • بهترین راه شناخت و پی‌بردن به اوصاف خدای کریم کدام است؟
    7416 صفات الهی 1391/09/22
    اوصاف خداوند را از سه راه می‌توان شناخت: 1. عقل: راه اول راه عقلی است؛ چنان‌که در کتاب‌های کلامی و فلسفی از این‌راه استفاده می‌کنند. برای اطلاع بیشتر رجوع شود به کتاب‌هایی؛ مانند شرح تجرید الاعتقاد خواجه نصیر طوسی، بدایة الحکمه و نهایة الحکمه علامه ...
  • حکم دست زدن در حسینیه برای مراسم ولادت معصومین و روزهای عید چیست؟
    15526 مجالس و هیئات مذهبی 1391/02/17
    درباره حکم کف زدن در مجالس اهل بیت (علیهم السلام)، که معمولاً با خواندن و مدیحه سرایی (به نحو موزون) همراه است، نظر مراجع معظم تقلید متفاوت است. بعضی با تشخیص اینکه این نوع کف زدن لهو[1] محسوب ...
  • آیا این درست است که میوه شیرین، دوستدار و محب اهل بیت(ع) است و میوه تلخ، دشمن اهل بیت؟
    7572 محبت و اطاعت امامان 1393/05/23
    متن عربی روایت به نقل از شیخ صدوق(ره) چنین است: «حَدَّثَنَا حَمْزَةُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيُّ قَالَ أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْهَمْدَانِيُّ قَال ‏حَدَّثَنَا الْمُنْذِرُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنِ الرِّضَا(ع) قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ أَنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ(ع) ...
  • آیا روایتی مبنی بر خواندن حمد و سوره نماز ظهر در روز جمعه با صدای بلند وجود دارد؟
    10363 بیشتر بدانیم 1390/05/06
    در منابع حدیثی، روایاتی وجود دارد که می توان حمد و سوره نماز ظهر در روز جمعه را با صدای بلند خواند؛ مانند این روایت: "وَ کَانَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) أَوَّلَ مَا صَلَّى فِی السَّمَاءِ صَلَاةَ الظُّهْرِ یَوْمَ الْجُمُعَةِ جَهَرَ بِه"؛ پیامبر خدا اولین نمازی که در آسمان خواند، ...
  • آیا در عقد دائم، مرد می‌تواند شرط کند که همسرش از او ارث نبرده و یا نفقه نخواهد؟
    3586 ارث 1393/08/04
    در صحت و یا بطلان چنین شرط‌هایی میان مراجع اختلاف نظر وجود دارد، اما در هر صورت عقدی که چنین شرطی در آن شده باطل نیست. ضمائم: پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است:[1] حضرت آیت الله العظمی خامنه‌ای (مد ظله ...
  • آیا روایتی از امام ھفتم(ع) نقل شده است که مجازات گناهان در ماه رجب دو برابر می‌شود؟
    3137 درایه الحدیث 1393/03/17
    1. با توجه به تعالیم و آموزه‌های دین اسلام که نشان از رحمت و بخشش دارد، و ماه‌هایی؛ مانند رجب، شعبان و رمضان که ماه‌های رحمت‌اند، صحت موضوع مطرح شده در پرسش، بعید به نظر می‌رسد. رسول خدا(ص) فرمود ماه رجب شهر اللَّه الاصب است و آن‌را اصب ...
  • منظور از اتحاد عاقل و معقول چیست؟ نقش آن در پیشرفت زندگی انسان چگونه است؟
    6249 معرفت شناسی 1393/11/16
    در بحث «وجود ذهنى» از مطلبى که آن نیز مربوط به تحقیق در اطراف علم و ادراک است بحث می‌شود و آن مسئله معروف و کهنی است به نام «اتّحاد عاقِل‌ْ و مَعْقول‌». این مسئله، مورد اختلاف و بیان دیدگاه‌های متفاوت فلاسفه قرار گرفته است. بخش ...
  • آیا پیش از انجام غیبت و یا هر گناه دیگری نهی از منکر واجب می‌شود؟
    3644 غیبت، توهین و تجسس 1391/05/18
    1. دین اسلام، در کنار دیگر برنامه­های سازنده فردی و اجتماعی خود، از پیروانش می­خواهد که نسبت به آنچه از دیگران می­بینند، بی‌تفاوت نباشند، بلکه آنها را به سوی خوبی­ها فراخوانده، از بدی­ها بازدارند. این دو وظیفه اساسی «امر به معروف» و «نهی از منکر» نام ...

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    792727 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    490368 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    355010 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    348429 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود.نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ثنای الاهی شروع ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    341169 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    285357 حقوق و احکام 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد. در هر حال، ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    281590 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را هفده تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    279078 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    275587 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    235345 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

5480  نفر