جستجوی پیشرفته
بازدید
109252
تاریخ بروزرسانی 1393/08/03
 
کد سایت fa8062 کد بایگانی 7803 نمایه سرانجام روح بعد از مرگ
طبقه بندی موضوعی برزخ|روح و نفس|غایت شناسی|برزخ
خلاصه پرسش
روح انسان بعد از مرگ در قالب حیوان در می آید یا در برزخ است؟
پرسش
1. آیا روح انسان بعد از مرگ در قالب حیوان قرار می گیرد؟ 2. در برزخ سرگردان است؟ 3. در قرآن آمده انسان بعد از مرگ انتقال پیدا می کند به کجا و در چه زمانی؟
پاسخ اجمالی

انتقال روح انسان پس از مرگ به قالب انسانی دیگر یا حیوان و ... عقیده قائلین به تناسخ است و از نظر اسلام باطل و مردود است. روح پس از مفارقت بدن در دنیا، در عالم برزخ در بدنی مثالی جای گرفته و تا آغاز قیامت از حیات برزخی برخوردار می گردد. عالم برزخ که گاهی از آن به عالم قبر و عالم ارواح تعبیر شده، عالمی میان دنیا و آخرت است. دلیل وجود چنین عالمی برخی آیات و روایات است.

پاسخ تفصیلی

1. سرنوشت انسان پس از مرگ از مسائلی است که همواره ذهن بشر را به خود مشغول ساخته و او را در تکاپوی جست و جو و یافتن پاسخی قانع کننده و مستدل قرار داده است.

 

در میان مجموعه ای از تبیین ها و تفسیرها از مرگ و انتقال روح با تفسیری مواجه می شویم که به نظریه تناسخ مشهور است. در این نظریه سخن از قطع علاقه روح از یک بدن و تعلق آن به کالبد انسان دیگر و یا حیوان و یا ... به میان آمده است. این عقیده از زمان های قدیم در بعضی از مناطق جهان رواج داشته است. برخی از حکمای هند و یونان معتقدند که روح آدمی پس از خروج از کالبد نخست خود وارد کالبدی می گردد که مناسب با خلق و خوى آن شخص است.

 

این دیدگاه در سراسر جهان طرفدارانی دارد. در جهان اسلام نیز برخی از حکما و متکلمان و فرقه ها به گونه‏اى دیگر پیرو این عقیده شده‏اند، در مناطق محدودی از جهان عرب به ویژه در سوریه و لبنان کنونی دروزیان (فرقه ای منشعب از اسماعیلیه) را می توان در سلک معتقدان به تناسخ دانست.

 

تناسخ یکی از ویژگی های مشترک فرقه های غالی در طول تاریخ نیز بوده است. رهبران این گروه های افراطی به واسطه نگرشی که به تناسخ داشتند خود را امام، پیامبر و حتی خدا برای هوادارانشان معرفی می نمودند.

 

قائلین به تناسخ بر پنج دسته‏اند:

 

1-1. نسوخیه که قائل اند انسان پس از مردن روحش به بدنی دیگر تعلق مى‏گیرد، اگر انسانی خوب باشد روحش به بدن نیکان و اگر بد باشد به بدن کفار و فجار تعلق مى‏گیرد.

 

2-1. مسوخیه که معتقدند روح انسان پس از مردن‏ اگر از نیکان باشد به حیوانات پسندیده؛ مانند بلبل، قمرى و ... اگر از بدان باشد به حیوانات خبیثه مانند سگ و خوک و امثال اینها تعلق مى‏گیرد.

 

3-1. فسوخیه که مى‏گویند روح انسان پس از مردن به نباتات مفیده؛ مانند گل ها و میوه‏ها یا نباتات تلخ و بدبو نظیر حنظل و مانند آن به حسب نیکى یا بدى آن تعلق مى‏گیرد.

 

4-1. رسوخیه که قائل اند روح انسانى پس از مردن به جمادات، و نفوس خیّره به معادن ذی قیمت از قبیل جواهرات، و نفوس شریره به معادن پست تعلق می گیرد.

 

5-1. دسته دیگرى از تناسخی ها قائل اند روح انسان ابتدا به جمادات و پس از آن به نباتات و بعد از آن به حیوانات و سپس به انسان تعلق مى‏گیرد. [1]

 

این انتقال از نظر تناسخی ها مستمر و بی پایان است، و در واقع بهشت و جهنم انسان در این نوع تفکر همان انتقال به بدن های خوب و یا بد دیگر برای پاداش گرفتن و یا مکافات کشیدن است. این گردش روح در بدن ها تا آن جا ادامه می یابد که روح تصفیه شده و به آسمان ها رفته تا در کالبد فرشتگان قرار گیرد و از جمله ملائکه گردد. [2]

 

تناسخ از نظر اسلام مردود و باطل است. برای آگاهی از دلائل بطلان تناسخ به سؤال 1099 (سایت: 1154) نمایه: دیدگاه اسلام در باره تناسخ مراجعه فرمایید.

 

در حدیثی طولانی از امام صادق(ع) است که فرمود: معتقدان به تناسخ راه و منهاج دین را پشت سر انداخته و گمراهى را براى خود آراسته‏اند، و نفس خود را در زمین شهوات به چرا واداشته‏اند،... نه بهشت و جهنّمى است، و نه بعث و نشورى، و قیامت نزد اینان همان خروج روح از قالب خود و ورود به قالب دیگر است‏. [3]

 

از نظر اسلام مرگ نقطه پایان حیات دنیوی و مفارقت روح از بدن مادی است. و دراین زمان است که روح با پیوستن به کالبدی مثالی در برزخ حیاتی دیگر را آغاز می نماید.

 

جسم و بدن مثالی شبیه به جسم مادی است، لکن بسیاری از ویژگی های بدن مادی را ندارد. امام صادق (ع) می فرماید: هنگامی که خداوند روح مؤمن را قبض کند، آن را در کالبدی همانند بدن دنیایی او قرار می دهد... . [4]

 

2. در این که انسان پس از مرگ چه سرنوشتی پیدا می کند باید گفت: در واقع انسان دو مرگ و دو حیات را تجربه می کند. قرآن کریم این گونه به این موضوع اشاره دارد: "آنها مى‏گویند: «پروردگارا! ما را دو بار میراندى و دو بار زنده کردى اکنون به گناهان خود معترفیم آیا راهى براى خارج شدن (از دوزخ) وجود دارد؟" [5]

 

بعضی ازمفسران گفته اند مقصود از دو بار میراندن و زنده کردن مذکور در آیه مبارکه میراندن در آخرین روز زندگى دنیا و زنده کردن در برزخ است و سپس میراندن از برزخ، و زنده کردن در قیامت براى حساب است. [6]

 

اما برزخ چیست؟

 

"برزخ" حد فاصل و حایل و واسطه میان دو چیز (ماده و روح،...) است و "عالم مثال" را از آن جهت عالم برزخ مى‏گویند که حد فاصل میان اجسام کثیفه(مادی) و عالم ارواح مجردّه و حد فاصل میان دنیا و آخرت مى‏باشد . [7] عالم برزخ که گاهی از آن به عالم قبر و عالم ارواح تعبیر شده عالمی میان دنیا و آخرت است. دلیل وجود چنین عالمی برخی آیات و روایات است.

 

در آیاتی چند از قرآن کریم از حیات برزخی پس از مرگ سخن به میان آمده است، از جمله آیه کریمه که می فرماید: "و پشت سر آنان برزخی است تا روزی که برانگیخته شوند". [8] ظاهر آیه وجود چنین عالمی را میان عالم دنیا و آخرت اثبات می کند.

 

از آیاتى که "صریحا" وجود چنین جهانى را اثبات مى‏کند آیات مربوط به حیات شهیدان است مانند: "رگز گمان نکن کسانى که در راه خدا کشته شدند مردگانند آنها زنده‏اند و نزد پروردگارشان روزى داده مى‏شوند". [9]

 

نه تنها در مورد مؤمنان عالی مقامى همچون شهیدان جهان برزخ وجود دارد، بلکه درباره کفار طغیانگرى همچون فرعون و یارانش نیز وجود برزخ صریحاً، در قرآن آمده است: "آنها (فرعون و یارانش) هر صبح و شام در برابر آتش قرار مى‏گیرند و به هنگامى که روز قیامت بر پا مى‏گردد فرمان داده مى‏شود آل فرعون را در شدیدترین کیفرها وارد کنید". [10]

 

همان گونه که اشاره شد آیات فوق علاوه بر این که حیات برزخی را پس از مرگ تأیید می نمایند، با اندکی تأمل می توانیم چگونگی حیات صالحان و گناه کاران را از مضمون این آیات دریابیم.

 

روایات فراوانی نیز به همین مضمون از ائمه اطهار (ع) وجود دارد که مشتمل بر بیان کیفیت حیات برزخی انسان ها است.

 

در حدیثى از امام صادق (ع) مى‏خوانیم: "برزخ همان عالم قبر است که پاداش و کیفر میان دنیا و آخرت است، به خدا ما بر شما نمى‏ترسیم مگر از برزخ". [11]

 

نیز در حدیث دیگرى امام صادق (ع ) در پاسخ به پرسشی در مورد ارواح مؤمنان چنین می فرمایند: "آنها در حجره‏هایى از بهشت قرار دارند، از غذاهاى بهشتى مى‏خورند، و از نوشیدنی هایش مى‏نوشند، و مى‏گویند پروردگارا! هر چه زودتر قیامت را بر پا کن و به وعده‏هایى که به ما داده‏اى وفا فرما". [12]

 

البته، عالم برزخ منزلگاه موقت و تمهیدی برای روز قیامت و بهشت و جهنم جاودانه است. در عالم برزخ به طور کامل به حساب کسی رسیدگی نمی گردد، و نسبت به آنچه کرده است حکم و جزای قطعی صادر نمی شود. علاوه بر مسئله خلود که در قیامت مطرح است، چگونگی عذاب و پاداش از تفاوت های این دو عالم است. قرآن کریم در این باره می فرماید: "عذاب آنها آتش است که هر صبح و شام بر آن عرضه مى‏شوند و روزى که قیامت برپا شود مى‏فرماید: «آل فرعون را در سخت‏ترین عذابها وارد کنید!» [13] آیه کریمه عذاب برزخیان را عرضه بر آتش، و عذاب قیامت را داخل شدن در آن برشمرده است. این تفاوت راجع به نعمت های در عالم برزخ و بهشت نیز مطرح است.

 

به نقل برخی از روایات در این عالم است که گروهی از مؤمنان را که اعتقاد به حق داشتند و در دنیا مرتکب گناهی شده و توفیق توبه از آن را پیدا نکردند را به عذاب برزخی دچار می نمایند تا وجودشان از گناه پالایش نهایی شده و شایستگی ورود به بهشت خلد را پیدا کنند. [14]

 

برای آگاهی بیشتر در باره برزخ، نمایه های زیر را مطالعه کنید:

 

آگاهی از احوال اموات در عالم برزخ، 1150 (سایت: 1172) .

 

تکامل برزخی، 5925 (سایت: 6124) .

 

برزخ و زندگی برزخی، 3891 (سایت: 4160) .

 

ثواب و عقاب در برزخ ، 5674 (سایت: 6146) .

 

 

[1] طیب، سید عبد الحسین، کلم الطیب در تقریر عقاید اسلام، ص 638 چاپ سوم، انتشارات کتابفروشی اسلامی.

[2] حسنی رازی، سید مرتضی، تبصرة العوام فی معرفة مقالات الانام، ص 89، چاپ دوم، انتشارات اساطیر،1364 هـ ش .

[3] طبرسی، احمد بن علی، الاحتجاج، ج ‏2، ص 344، نشر المرتضی، مشهد مقدس ،1403 هـ ق.

[4] کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج 3، ص 245، چاپ چهارم، دار الکتب الإسلامیة، تهران، ‏1365 هـ ش .

[5] غافر، 11.

[6] طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج 17، ص 475، چاپ پنجم، دفتر انتشارات اسلامى، قم، 1417 ق

[7] ر.ک: سید جعفر سجادى، فرهنگ علوم فلسفى و کلامى، چاپ 1357؛ نثر طوبى یا دایرة المعارف لغات قرآن.

[8] مؤمنون،100.

[9] آل عمران، 169.

[10] مکارم شیرازى، ناصر، تفسیر نمونه، ج 14، ص 316، چاپ اول، دار الکتب الاسلامیه، تهران، 1374 هـ-ش .‏

[11] کافی،ج 3 ص 242.

[12] کافی،ج 3 ص244.

[13] غافر، 46.

[14] مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار، ج 7، ص 81، مؤسسة الوفاء، بیروت‏، 1404 هـ ق. ‏

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    878903 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    541588 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    420928 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    406284 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    366631 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    329679 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    311356 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    307298 حقوق و احکام 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    306688 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    298157 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

5239  نفر