جستجوی پیشرفته
بازدید
260
تاریخ بروزرسانی 1398/01/31
 
کد سایت fa88340 کد بایگانی 105490 نمایه همسایگی با خویشاوندان
طبقه بندی موضوعی حدیث
خلاصه پرسش
آیا توصیه شده که در همسایگی خویشاوندان خود زندگی نکنیم. و به عبارتی، ضرب المثل «دوری و دوستی» مورد تأیید اسلام قرار گرفته است؟
پرسش
از امام علی(ع) نقل شده است: «مروا الاقارب ان یتزاوروا و لا یتجاوروا»؛(امر کنید خویشاوندان را که به دیدن یکدیگر روند، اما با هم همسایگی نکنند). سؤال این است؛ با توجه به اینکه خود آن بزرگواران در همسایگی هم زندگی میکردند، این سخن چه توجیهی دارد؟!
پاسخ اجمالی
از پیامبر خدا(ص) و امام علی(ع) گزارشهایی وجود دارد که آنحضرات توصیه فرمودهاند[1] که خویشاوندان از همسایگى با یکدیگر بپرهیزند، ولى آمد و شد فراوان داشته باشند:
رسول خدا(ص) فرمود: «یا أَهْلَ الْقَرابَةِ تَزاوَروا وَ لَا تَجاوَروا وَ تَهادَوْا فَإِنَّ الْهَدِیَّةَ تَسُلُّ السَّخیمَةَ وَ الزِّیارَةَ تُثْبِتُ الْمَوَدَّة»؛[2] «اى خویشاوندان! به دیدار یکدیگر بروید و همسایگى مکنید و به یکدیگر هدیه دهید؛ زیرا هدیه دادن، کینه را ریشهکن میکند و دید و بازدید، دوستى را استوار میسازد».
امام علی(ع): «یَنبغَی لذوی القَرابات أن یتزاوروا و لا یتجاوروا»؛[3] «برای خویشاوندان شایسته است که به دیدار یکدیگر بروند و همسایه همدیگر نباشند».
معنای این دسته از روایت، ممنوع بودن مطلق همسایگی با خویشاوندان در تمام شرایط نیست؛ زیرا همانگونه که میدانیم، خانه خود آنحضرت در همسایگی خانه دخترشان فاطمه(س) بود.
اما روایات ناظر به همسایه نشدن با خویشاوندان، نوعی توصیه اجتماعی و روانشناختی است که گاه در فارسی از آن با عبارت «دوری و دوستی» یاد میشود. به عبارت دیگر؛ اگر افرادی در خود این ظرفیت اخلاقی را نمیبینند که برخی رفتارهای نامناسب همسایگان خویشاوند خود را تحمل کرده و از کدورت و دلگیری خودداری کنند، بهتر است در کنار هم نباشند تا زمینه کمتری برای این کدورتها پدید آید، و گرنه اگر فرض کنیم که فردی با تمرین اخلاقی بتواند به توصیه قرآنی «وَ لا تَسْتَوِی الْحَسَنَةُ وَ لاَ السَّیِّئَةُ ادْفَعْ بِالَّتی‏ هِیَ أَحْسَن‏»،[4] عمل کرده و در برابر هر رفتار نامناسب، رفتار نیکویی را از خود بروز دهد تا ریشه کدورتها از همان ابتدا قطع شود، مانعی ندارد که در کنار خویشان خود زندگی کند و چه بسا زندگی او در کنار خویشاوندان، شیرینتر و لذّت بخشتر هم خواهد شد.
در همین زمینه، رسول خدا(ص) میفرماید: «همسایهها سه گروه هستند؛ دستهای از آنها سه حق دارند: حق اسلام، حق همسایگی، و حق خویشاوندی. گروهی دو حق دارند: حق اسلام، و حق همسایگی. و گروه آخر یک حق و آن حق همسایگی است که اختصاص به کافر دارد».[5]
از این روایت؛ روشن میشود که در دین مقدس اسلام اصل همسایگی با خویشاوندان، موضوعی پذیرفته شده است و در همین راستا است که رسول خدا(ص) همسایگان را به سه گروه تقسیم نمودهاند، اما مسئولیت انسان، نسبت به همسایههایی که خویشاوند هستند، سنگینتر است و طبیعی است که اگر کسی توان رعایت این حقوق را ندارد بهتر است برای حفظ بیشتر حریمها و باقی ماندن محبتها، همسایه خویشاوندان خود نشود؛ از اینرو به نظر میرسد که دو روایت ابتدایی این نوشتار، تنها ناظر به چنین افرادی بوده و نمیتوان به صورت کلّی گفت که هر دوری، دوستی را به دنبال آورده و هر همسایگی موجب دشمنی است.
 

[1]. در برخی از کتابهای غیر حدیثی اهلسنت این جمله از عمر بن خطاب نیز نقل شده است؛ ر. ک: غزالى، محمد بن محمد، إحیاء علوم الدین، ج ‏6، ص 44، بیروت، دار الکتب العربى‏، چاپ اول‏، بیتا.
[2]. ابن اشعث، محمد بن محمد، الجعفریات (الأشعثیات)، ص 153، تهران، مکتبة النینوى الحدیثة، چاپ اول، بیتا؛‏ محدث نوری، حسین، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج 13، ص 203، قم، مؤسسه آل البیت(ع)، چاپ اول، 1408ق.
[3]. ابن أبی الحدید، عبد الحمید بن هبة الله‏، شرح نهج البلاغة، ج ‏20، ص 322، قم، مکتبة آیة الله المرعشی النجفی‏، چاپ اول‏، 1404ق.
[4]. فصلت، 34.
[5]. طبرسی، علی بن حسن، مشکاة الأنوار فی غرر الأخبار، ص 213، نجف اشرف، المکتبة الحیدریة، چاپ دوم، 1385ق.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    867473 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    528831 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    411324 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    400102 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    363514 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    324203 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    305245 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    303493 حقوق و احکام 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    296344 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    295884 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

6180  نفر