بازدید
439
آخرین بروزرسانی: 1398/06/26
خلاصه پرسش
چرا آیات انذار و وعید و تهدید به عذاب و دوزخ در قرآن کریم بیش از آیات مژده به بهشت و بشارت به رحمت است؟!
پرسش
با توجه به آیات قرآن به نظر می‌رسد که تعداد آیات انذار و عذاب بیشتر از آیات تبشیر است. به گونه‌ای که وصف عذاب بسیار با شدت زیادتر آمده، تا اوصاف نعمت‌های الهی. فلسفه این امر چیست؟ و چطور می‌توان این مسئله را توجیه کرد؟
پاسخ اجمالی

با توجه به این‌که خدای متعال، نظام هستی، از جمله انسان را بر اساس فیض و رحمت خویش آفرید، و با توجه به این نکته که خداوند ارحم الراحمین است، و رحمتش مقدم بر غضب او است، نمی‌توان گفت آیات انذار و عذاب خداوند بیش از بشارت و رحمت است؛ چرا که بسیاری از آیات قرآن مژده به بهشت، نعمت‌های جاودانه بهشتی، امید به رحمت پروردگار؛ حضور در بارگاه قدس الهی و ... است؛ لذا ما به دلایلی معتقدیم قرآن کریم با این ویژگی، آیات مژده و امیدش بر آیات خوف و انذار برتری دارد.[1]

  1. شاید دلیلی که موجب این برداشت شده است که در قرآن کریم «وعده به عذاب» بیش از «مژده به نجات» است، اشتباهاتی مانند شمارش مشتقات واژه «تبشیر» و «بشارت» و مقایسه آن با مشتقات واژه‌هایی مانند «عذاب» است. در حالی‌که چنین برداشتی صحیح به نظر نمی‌رسد؛ زیرا تنها با اتکا به الفاظ، نمی‌توان آمار درستی را به دست آورد؛ چرا که گاه ممکن است به عنوان نمونه در آیاتی که واژه بشارت در آنها به کار رفته، در حقیقت وعده عذاب در آن نهفته باشد؛ مانند آن‌جا که کافران را به سبب کفرشان و کشتن انبیا بشارت به عذاب دردناک می‌دهد:

«إِنَّ الَّذینَ یَکْفُرُونَ بِآیاتِ اللَّهِ وَ یَقْتُلُونَ النَّبِیِّینَ بِغَیْرِ حَق... فَبَشِّرْهُمْ بِعَذابٍ أَلیم».[2]

بر این اساس، آمارگیری‌هایی از این دست نمی‌تواند حقیقت را برای ما روشن کند.

  1. خداوند در آیات فراوان، «رحمت» را ریشه و دلیل زیربنایی نزول قرآن اعلام فرموده است:

«یا أَیُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَتْکُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّکُمْ وَ شِفاءٌ لِما فِی الصُّدُورِ وَ هُدىً وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنین»؛[3] اى مردم، براى شما از جانب پروردگارتان موعظه‌‏اى آمد، و شفایى براى آن بیماری که در دل دارید، و راهنمایى و رحمتى براى مؤمنان.

«...وَ نَزَّلْنا عَلَیْکَ الْکِتابَ تِبْیاناً لِکُلِّ شَیْ‏ءٍ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً وَ بُشْرى‏ لِلْمُسْلِمین»؛[4]و ما قرآن را که بیان‏‌کننده هر چیزى است و هدایت و رحمت و بشارت براى مسلمانان است، بر تو نازل کردیم.

«وَ نُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ ما هُوَ شِفاءٌ وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنین»؛[5]و این قرآن را که براى مؤمنان شفا و رحمت است، نازل می‌کنیم.

و ...

بر این اساس،‌ مژده به رحمت زیر بنا بوده و تهدید به عذاب نیز گاه از مظاهر همان رحمت است تا بندگان به سوی خدا بازگردند.

  1. حتی اگر آنچه در پرسش مطرح شده صحیح بوده و آیات ناظر به عذاب بیش از آیات ناظر به رحمت باشند، اما آیات بشارت‌دهنده، به اندازه‌ای دامنه‌شان گسترده و وسیع است که برخی از آنها به تنهایی می‌توانند تمام آیات هشداردهنده در مورد عذاب را تحت الشعاع خود قرار دهند:

«قُلْ یا عِبادِیَ الَّذینَ أَسْرَفُوا عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمیعاً»؛[6]بگو: اى بندگان من که بر خود اسراف و ستم کرده‌‏اید! از رحمت خداوند ناامید نشوید که خدا همه گناهان را می‌آمرزد؛ زیرا او بسیار آمرزنده و مهربان است.

«مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها وَ مَنْ جاءَ بِالسَّیِّئَةِ فَلا یُجْزى‏ إِلاَّ مِثْلَها وَ هُمْ لا یُظْلَمُون»؛[7] هر کس کار نیکى انجام دهد، ده برابر آن پاداش به او هدیه خواهد شد، و هر کس کار بدى انجام دهد، بیش از کار بدش کیفر نخواهد دید و بر آنها ستمى نخواهد رفت.

از این‌رو می‌توان نتیجه گرفت که با توجه به این‌که هوای نفس و فریب شیطان به صورت مستمر، انسان‌ها را به سمت بدی‌ها می‌خواند، آیات عذاب همواره تکرار می‌شود تا قدرت تقوای انسان را رشد دهد. و این به معنای آن نیست که رحمت و عفو پروردگار تحت الشعاع غضب و عذاب الهی قرار دارد.[8]

 

[1]. ر. ک: (آیات امید و مژده در قرآن کریم)، 45640.

[2]. آل عمران، 21؛ توبه 34؛ انشقاق، 24.

[3]. یونس، 57.

[4]. نحل، 89.

[5]. اسراء، 82.

[6]. زمر، 53.

[7]. انعام، 160.

[8]. ر. ک: (عذاب‌های الهی و رحمت پروردگار)، 34489؛ (رحمت گسترده پروردگار و بهره‌مندی انسان از این هدایت و رحمت)، 34815؛ (رابطۀ رحمت خداوند با مجازات)، 6838؛ (فراگیرترین آیه قرآن از جهت رحمت الهی)، 61008؛ (اسلام دین رحمت)، 44442.

نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    897097 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    559804 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    464639 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    422065 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    399915 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    372493 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    354565 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    336409 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    321751 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    313738 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...