جستجوی پیشرفته
بازدید
1054
آخرین بروزرسانی: 1398/06/26
خلاصه پرسش
چرا آیات انذار و وعید و تهدید به عذاب و دوزخ در قرآن کریم بیش از آیات مژده به بهشت و بشارت به رحمت است؟!
پرسش
با توجه به آیات قرآن به نظر می‌رسد که تعداد آیات انذار و عذاب بیشتر از آیات تبشیر است. به گونه‌ای که وصف عذاب بسیار با شدت زیادتر آمده، تا اوصاف نعمت‌های الهی. فلسفه این امر چیست؟ و چطور می‌توان این مسئله را توجیه کرد؟
پاسخ اجمالی

با توجه به این‌که خدای متعال، نظام هستی، از جمله انسان را بر اساس فیض و رحمت خویش آفرید، و با توجه به این نکته که خداوند ارحم الراحمین است، و رحمتش مقدم بر غضب او است، نمی‌توان گفت آیات انذار و عذاب خداوند بیش از بشارت و رحمت است؛ چرا که بسیاری از آیات قرآن مژده به بهشت، نعمت‌های جاودانه بهشتی، امید به رحمت پروردگار؛ حضور در بارگاه قدس الهی و ... است؛ لذا ما به دلایلی معتقدیم قرآن کریم با این ویژگی، آیات مژده و امیدش بر آیات خوف و انذار برتری دارد.[1]

  1. شاید دلیلی که موجب این برداشت شده است که در قرآن کریم «وعده به عذاب» بیش از «مژده به نجات» است، اشتباهاتی مانند شمارش مشتقات واژه «تبشیر» و «بشارت» و مقایسه آن با مشتقات واژه‌هایی مانند «عذاب» است. در حالی‌که چنین برداشتی صحیح به نظر نمی‌رسد؛ زیرا تنها با اتکا به الفاظ، نمی‌توان آمار درستی را به دست آورد؛ چرا که گاه ممکن است به عنوان نمونه در آیاتی که واژه بشارت در آنها به کار رفته، در حقیقت وعده عذاب در آن نهفته باشد؛ مانند آن‌جا که کافران را به سبب کفرشان و کشتن انبیا بشارت به عذاب دردناک می‌دهد:

«إِنَّ الَّذینَ یَکْفُرُونَ بِآیاتِ اللَّهِ وَ یَقْتُلُونَ النَّبِیِّینَ بِغَیْرِ حَق... فَبَشِّرْهُمْ بِعَذابٍ أَلیم».[2]

بر این اساس، آمارگیری‌هایی از این دست نمی‌تواند حقیقت را برای ما روشن کند.

  1. خداوند در آیات فراوان، «رحمت» را ریشه و دلیل زیربنایی نزول قرآن اعلام فرموده است:

«یا أَیُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَتْکُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّکُمْ وَ شِفاءٌ لِما فِی الصُّدُورِ وَ هُدىً وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنین»؛[3] اى مردم، براى شما از جانب پروردگارتان موعظه‌‏اى آمد، و شفایى براى آن بیماری که در دل دارید، و راهنمایى و رحمتى براى مؤمنان.

«...وَ نَزَّلْنا عَلَیْکَ الْکِتابَ تِبْیاناً لِکُلِّ شَیْ‏ءٍ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً وَ بُشْرى‏ لِلْمُسْلِمین»؛[4]و ما قرآن را که بیان‏‌کننده هر چیزى است و هدایت و رحمت و بشارت براى مسلمانان است، بر تو نازل کردیم.

«وَ نُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ ما هُوَ شِفاءٌ وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنین»؛[5]و این قرآن را که براى مؤمنان شفا و رحمت است، نازل می‌کنیم.

و ...

بر این اساس،‌ مژده به رحمت زیر بنا بوده و تهدید به عذاب نیز گاه از مظاهر همان رحمت است تا بندگان به سوی خدا بازگردند.

  1. حتی اگر آنچه در پرسش مطرح شده صحیح بوده و آیات ناظر به عذاب بیش از آیات ناظر به رحمت باشند، اما آیات بشارت‌دهنده، به اندازه‌ای دامنه‌شان گسترده و وسیع است که برخی از آنها به تنهایی می‌توانند تمام آیات هشداردهنده در مورد عذاب را تحت الشعاع خود قرار دهند:

«قُلْ یا عِبادِیَ الَّذینَ أَسْرَفُوا عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمیعاً»؛[6]بگو: اى بندگان من که بر خود اسراف و ستم کرده‌‏اید! از رحمت خداوند ناامید نشوید که خدا همه گناهان را می‌آمرزد؛ زیرا او بسیار آمرزنده و مهربان است.

«مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها وَ مَنْ جاءَ بِالسَّیِّئَةِ فَلا یُجْزى‏ إِلاَّ مِثْلَها وَ هُمْ لا یُظْلَمُون»؛[7] هر کس کار نیکى انجام دهد، ده برابر آن پاداش به او هدیه خواهد شد، و هر کس کار بدى انجام دهد، بیش از کار بدش کیفر نخواهد دید و بر آنها ستمى نخواهد رفت.

از این‌رو می‌توان نتیجه گرفت که با توجه به این‌که هوای نفس و فریب شیطان به صورت مستمر، انسان‌ها را به سمت بدی‌ها می‌خواند، آیات عذاب همواره تکرار می‌شود تا قدرت تقوای انسان را رشد دهد. و این به معنای آن نیست که رحمت و عفو پروردگار تحت الشعاع غضب و عذاب الهی قرار دارد.[8]

 

[1]. ر. ک: (آیات امید و مژده در قرآن کریم)، 45640.

[2]. آل عمران، 21؛ توبه 34؛ انشقاق، 24.

[3]. یونس، 57.

[4]. نحل، 89.

[5]. اسراء، 82.

[6]. زمر، 53.

[7]. انعام، 160.

[8]. ر. ک: (عذاب‌های الهی و رحمت پروردگار)، 34489؛ (رحمت گسترده پروردگار و بهره‌مندی انسان از این هدایت و رحمت)، 34815؛ (رابطۀ رحمت خداوند با مجازات)، 6838؛ (فراگیرترین آیه قرآن از جهت رحمت الهی)، 61008؛ (اسلام دین رحمت)، 44442.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    922184 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    610142 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    543475 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    449969 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    433415 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    385431 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    383165 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    371614 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    337227 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    324912 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...