بازدید
577
آخرین بروزرسانی: 1398/03/04
خلاصه پرسش
چگونه جسم مادّی پیامبر(ص) هنگام معراج در عالم مجردات حضور یافت؟
پرسش
چگونه جسم پیامبر(ص) هنگام معراج در عالم مجردات حضور داشت؟ آیا امکان حضور ماده در عالم مجردات وجود دارد، یا خیر، اگر جواب مثبت است چگونه؟!
پاسخ اجمالی
معراج پیامبر(ص) از امور یقینی بوده و شبهه‌‌ای در آن نیست،[1] اما در مورد کیفیت معراج پیامبر(ص) که آیا جسمانی بوده یا روحانی؟ چند نظریه مطرح شده است:
1. بیشتر مفسران بر این باورند که معراج آنحضرت هم روحانى، و هم جسمانى بود؛ یعنی رسول خدا(ص) با بدن و روح خویش از مسجد الحرام به بیتالمقدس و از آنجا نیز با همین بدن و روحش به آسمانها عروج نمود.[2]
2. گروه دیگری از مفسران معتقدند که معراج آنحضرت از مکه تا بیت المقدس با روح و جسم بوده، ولی سفر حضرتشان از بیتالمقدس به آسمانها، تنها سفری روحانی بود.[3]
3. برخی نیز گفته‏اند: تمام مراحل معراج، روحانی محض بود. طبق این نظریه، معراج در واقع از رؤیاهاى صادقى است که خداوند به پیامبرش نشان داد. البته این نظر تعداد کمی از مفسران است.[4]
به هر حال صاحبان هر کدام از نظرها دلایلی را مطرح میکنند و از آن جمله، علامه طباطبائی پس از نقل اقوال، نظریه دوم را ترجیح میدهد. البته با این توضیح که مقصود از معراج روحانی آنگونه که معتقدان به معراج روحانى میگویند(که به صورت رؤیاى صادقه بوده است) نیست، بلکه مقصود از روحانى بودن معراج این است که روح مقدس آنحضرت به ماوراى این عالم مادى، یعنى آنجا که ملائکه مکرمین منزل دارند و اعمال بندگان بدانجا منتهى و مقدرات از آنجا صادر میشود عروج نموده و نشانههای بزرگ پروردگارش را مشاهده و حقایق اشیاء و نتایج اعمال برایش مجسم شده؛ ارواح انبیاى عظام را ملاقات و با آنان گفتوگو کرده؛ ملائکه کرام را دیده و با آنان صحبت کرد.
دلیل عمده ایشان برای این نظریه را در چند مطلب میتوان بیان کرد:
الف) اگر معراج - بر اساس نظریه سوم - فقط روحانی یعنی رؤیای صادقانه بود، در این صورت اولاً: نمیتوان آنرا از معجزات بر شمرد. ثانیاً: وجهی برای انکار قریش متصور نیست.
ب) اختلاف لحن اخبار این باب مؤید نظریه دوم است؛ مثلاً در بعضى از آنها در باره صعود رسول خدا(ص) به آسمان میگوید که به وسیله «براق» صورت گرفت و در بعضى دیگر «بال جبرئیل» آمده، و در بعضى «نردبان» که یکسرش روى صخره بیت المقدس و سر دیگرش به بام فلک و آسمانها رفته است، و از این قبیل اختلاف تعبیر در بیان یک حقیقت است و بنابر این، از همینجا میتوان حدس زد که منظور از این بیانات، مجسم ساختن امرى غیر جسمى و غیر مادى به صورت امرى مادى است به نحو تمثیل و وقوع اینگونه تمثیلات در ظواهر کتاب و سنت امرى واضح است که به هیچ وجه نمیشود انکارش کرد.[5]
این بیان را میتوان به نوعی ردیه نظریه اول دانست و آن اینکه دلیل واضح روشنی نداریم که تمام مراحل معراج با بدن جسمانی صورت گرفته است.
حکیم ملاصدرا در تبیین معراج پیامبر(ص) مطالبی بیان میکند که میتوان گفت وی معراج را روحانی و جسمانی میداند. البته با تفسیری که برای جسمانی مطرح میکند. بدین بیان که معراج در نظر ملاصدرا در واقع کشف و مشاهده حقایق پنهان عوالم ملکوت، جبروت و لاهوت و اتصال به آن عوالم است؛ و چون این حالت(کشف و شهود) در اثر قوت و قدرت روح انجام میشود؛ چنین روحی (که از آن به روح قدسی تعبیر میشود) نه تنها جسم و حواس ظاهری مانع حرکت او نیستند، بلکه تحت سیطره او هستند؛ از اینرو او حقایق را به واقع و به همراه این جسم و حواس ظاهری میبیند؛ نه اینکه به صورت خیال و توهم باشد؛ یعنی روح قدسی هنگامی که توجه به افق اعلی میکند و انوار علوم را بدون واسطه از خداوند دریافت میدارد، این حالت در قوای ظاهری و روح بشری او نیز اثر میگذارد و آن حقایق برای حواس ظاهری تمثل و تجسم مییابند و او سخن حق را در نهایت فصاحت و بلاغت و زیبایی میشنود و حقایق آن عالم را با دیده خود مشاهده میکند.[6]
 

[1]. ر. ک: 5636؛ 10205؛ 48724.
[2]. ر. ک: کاشانى ملا فتح الله، تفسیر منهج الصادقین فى الزام المخالفین، ج 5، ص 237، تهران، کتابفروشى محمد حسن علمى، 1336ش.
[3]. ر. ک: آلوسى سید محمود، روح المعانى فى تفسیر القرآن العظیم، ج ‏8، ص 9، بیروت، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، 1415ق.
[4]. ر. ک: طباطبائی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه، موسوی همدانی، سید محمد باقر، ج 13، ص 40، قم، دفتر انتشارات اسلامى، چاپ پنجم، 1374ش؛ مکارم شیرازى، ناصر، تفسیر نمونه، ج 12، ص 11، تهران، دار الکتب الإسلامیه، چاپ اول، 1374ش.
[5]. ر. ک: المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه، ج 13، ص 40 - 43.
[6]. ر. ک: صدر المتألهین، مفاتیح الغیب، ص 33 - 37، تهران، موسسه تحقیقات فرهنگى، چاپ اول، 1363ش.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    891556 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    553615 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    429451 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    418250 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    394118 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    370739 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    346892 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    328308 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    316293 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    311682 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...